بازی و سرگرمی از نظر اسلام

از نظر اسلام، بازی و سرگرمی، چنان چه عنوان (( لهو)) پیدا کند، حرام خواهد بود.((لهو)) در لغت به معنای چیزی است که انسان را سرگرم نموده، فکرش را منحرف کند و او را از چیزی غافل نماید.1 معنای (( لهو)) به معنای (( لغو)) نزدیک است، زیرا(( لغو)) به معنای بیهوده و پوچ و کاری است که از روی بی¬فکری باشد.2 و به طور معمول، کلمه¬ی (( لهو)) همراه با کلمه(( لَعِب)) به کار می¬رود.((لعب)) نیز به معنای بازی کردن، شادی کردن، شوخی کردن و انجام کار بی¬ثمر به کار می¬رود3، اما چنان چه بازی و سرگرمی، تحت عنوان(( لهو)) قرار نگرفته، یعنی موجب مشغولیت بیهوده¬ی فکر و بازداشتن انسان از مسائل مهم و جدی زندگی و اتلاف عمر نباشد و به یک کلمه، هدفدار، سازنده وعقلایی باشد، اشکالی نخواهد داشت.
ورزش نیز چنین است، اگر تحت عنوان (( لهو)) قرار گرفته ، هدفدار نبوده و انسان را به غفلت کشاند- آن چنان که اکنون در اکثر نقاط دنیا به این عنوان، بازیچه¬ی دست قدرت¬های استعمارگر قرارگرفته است و آنان با مطرح کردن ورزش، مسابقات ورزشی مهم و یا ساختن شخصیت¬های ورزشی، افکار مردم جهان، به ویژه جهان سوم را مشغول ساخته و از مسائل جدی زندگی منحرف می¬نمایند- چنین ورزشی حرام خواهد بود،اما اگر ورزش به منظور صحت و سلامتی، پرهیز از اعتیاد و انحرافات دیگر، تقویت بنیه¬ی رزمی و نظامی،تقویت ذهن، روح و حافظه و اهداف عالی و بلند دیگری از این دست، صورت گیرد، نه تنها حرام نبوده، که مستحب و مطلوب نیز هست.
بنابراین، معیار برای حرمت و عدم حرمت بازی و ورزش، (( لهو بودن)) و یا (( لهو نبودن)) خواهد بود. به همین جهت است که می¬بینیم علمای ما در مورد کسی که بدون هدف و تنها به خاطر خوش گذرانی به شکار می¬رود،گفته-اند: چنان چه به این منظور به سفر رود، در سفر باید نمازش را کامل بخواند و اگر ماه رمضان است، روزه¬اش را نیز بگیرد، زیرا سفر او سفر معصیت است و در سفر معصیت، روزه و نماز، نقض نمی¬شوند. آن گاه دلیل معصیتی بودن سفر را(( لهو بودن)) آن دانسته¬اند. به همین دلیل است که در برخی از احادیث، گونه¬هایی از لهو، جایز شمرده شده¬اند، زیرا در واقع، تخصّصاً از تحت عنوان لهو خارج می¬باشند.4

توجه شما را به برخی از این احادیث، جلب می¬نمایم:

رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می¬فرماید:
(( خَیْرُ لَهْوِ الْمُؤمِنِ السَّباحَـﺓُ ، وَ خَیْرُ لَهْوِ الْمَرْأَﺓِ الْمَغْزَلُ5؛ بهترین سرگرمی برای مرد با ایمان ، شنا، و بهترین سرگرمی برای زن با ایمان، ریسندگی است.))
رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می¬فرماید:
(( کَلُّ شَیْئٍ مِنْ ذِکْرِ اللهِ وَ لَعِبٌ، الأ اَنْ یَکُونَ اَرْبَعَـﺓً: مَلاعَبَـﺓُ الرَّجُلِ امراَتَهُ وَ تأدیبُ الرَّجُلُ فَرَسَهُ، وَ مَشْیُ الرَّجُلِ بَیْنَ الْغَرَضَیْنِ، وَ تَعْلیمُ الرَّجٌلِ السَّباحَـﺓَ6 ؛
هر چیزی که ( در جهت ) یاد خدا نباشد، لهو و لعب است، مگر در چهار مورد: بازی کردن مرد با همسرش، تربیت کردن مرد، اسب خویش را ، حرکت و راه رفتن مرد در بین دو هدف(تیراندازی) و آموزش شنا دیدن برای مرد.))
همان گونه که ملاحظه می¬شود، در این حدیث ، چهار مورد مذکور، تخصّصاً از(( لهو)) خارج دانسته شده و به طور کلی لهو دانسته نشده¬اند، نه این که لهو دانسته شده باشند، ولی لهو مجاز.
امام باقر(علیه السّلام) می¬فرماید:
(( لَهْو الْمُؤمِنِ فی ثلاثَـﺓِ اَشْیاءَ: اَلتَّمتُّعِ بِالنّساء، وَ مُفاکَهَـﺓِ الاخْوانِ وَالصَّلاﺓِ باللِّیلِ7 ؛
لهو و سرگرمی مؤمن در سه مورد است: بهره¬گیری از زنان، شوخی کردن با برادران دینی و نماز شب.))
رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می¬فرماید:
(( کُلُّ لَهْوِ الْمُؤمِنِ باطلٌ الأ فی ثَلاث: فی تَأدیبِهِ الْفَرَسَ، وَ رَمْیِهِ عَنْ قَوْسِهِ وَ مُلاعَبَتِهِ امْرَأَتَهُ، فَاِنَّهُنَّ حَقٌ8 ؛
همه¬ی سرگرمی¬های مؤمن، جز در سه مورد، باطل است: در پرورش دادن اسب، و تیراندازی باکمان و بازی کردن با همسرش.))
چنان که ملاحظه می¬شود، مواردی که از لهو خارج شمرده شده و یا لهو درآن ها جایز دانسته شده است،گاه اندکی با یکدیگر متفاوتند. در بعضی از احادیث، چهار مورد و در برخی سه مورد دانسته شده¬اند. گاه از شنا نام برده شده و گاه از تیراندازی و زمانی ازگفت و شنود وشوخی-های دوستانه در بین برادران دینی و برخی از موارداز پرورش اسب؛ و هر یک از این موارد نیز در برخی از احادیثی که در همین زمینه¬اند، از قلم افتاده¬اند. پس معلوم می¬شود منظور از این موارد و یا اعداد، حصر موارد جواز در عدد معیّنی نبوده، بلکه این ها همه مصادیقی هستند که از تحت عنوان لهو و سرگرمی بیهوده و بی هدف خارج می¬باشند. هم تیراندازی برای مرد مسلمان لازم است و هم شنا؛ هم پرداختن به خانه و خانواده کاری عقلایی است و هم پرورش اسب و بالا بردن قوّه و بنیه¬ی نظامی و رزمی. شوخی کردنی که از حدّ نزاکت و اخلاق خارج نباشد نیز برای مؤمن لازم بوده و خستگی روحی او را می¬زداید، ولی آن چه مهم است، این است که همه¬ی زندگی انسان، شوخی نباشد.
اسلام با همه¬ی این ها موافقت کرده، زیرا نخواسته است بی جهت مسلمانان را به سختی بیندازد. این مطلب در قالب حدیثی از قول پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) نقل شده است که فرمود:
(( اُلْهُوا وَالْعَبُوا، فَاِنّی اَکْرَهُ اَنْ یُری فی دینِکُمْ غِلْظَـﺓٌ9 ؛
به سرگرمی و بازی بپردازید! زیرا من دوست ندارم که در دین شما سخت گیری و خشونت دیده شود.))

پی نوشت¬ها:

1- ر.ک: فؤاد افرام البستانی، منجدالطّلاب، ترجمه¬ی محمد بندر ریگی، ص 514.
2- همان، ص 506.
3- همان، ص 504.
4- تخصصاً از تحت عنوان لهو خارج است، یعنی از اول، لهو به آن صدق نمی¬کرده است، نه این که لهو بوده، ولی این گونه لهوی جایز شمرده شده باشد.
5- محمد محمدی ری شهری، میزان الحکمه، ج8 ، ص 534.
6- همان جا.
7- همان جا( نقل از: بحارالانوار، ج76، ص59).
8- میزان الحکمه، ج8، ص 534 ( نقل از: وسائل الشیعه، ج 13، ص 347).
9- همان جا ( نقل از : علی متقی هندی، کنزالعمّال، حدیث 40616).

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار