ديدگاه علمى تغذيه در اسلام

اشاره:
از اسلام مطالب بسيارى درباره غذا و تغذيه موجود است که چون بررسى علمى در آنها به عمل نيامده، بعضى را اين تصور پيش مى‌آيد که نيروهاى ذخيره شده نزد اسلام فقط براى صفاى روح و تغذيه روان به مصرف رسيده و غذاشناسى اسلامى نمى‌تواند در ميان کتابهاى علمى غذايى جايى براى خود باز کند! و حال آنکه چنين نيست! و ما در اين مقاله و مقالات آينده برآنيم که با وجود عدم توانايى و دانايى در مقابل بيکران دانايى و توانايى خالق انسان، اندکى را از لابه‌لاى کتابها و... و با توجه به آيات و روايات، اندکى در اين وادى قدمى برداريم و در ادامه در ماه مبارک رمضان درباره فلسفه روزه نيز مطالبى چند برصفحه آوريم؛

پس از ستايش خداى متعال و درود بر نبى گرامى اسلام بايد بگوييم در بدن انسان دستگاهى قرار گرفته که خود دنيايى عظيم است چنان‌که حضرت علي(ع) درباره انسان فرموده که: اتزعم انک جرم صغير و فيک انطوى العالم الاکبر و انت الکتاب المبين...
چه بسيار بزرگ و شگفت‌انگيز مى‌باشد آنچه را دستگاه آفرينش در ساختمان بدن آدمى بويژه در دستگاه گوارشش قرار داده است.
ناف: سوراخ نيم بسته‌اي، اولين حفره‌اى که حيات از آن وارد مى‌شد يعنى به جاى دهان راه تغذيه و ورود عامل بقاى حيات (غذا) بود.
محلى که مادر آنچه را براى نوزاد سود دارد از آن وارد مى‌کند و هر چيز که زيان‌آور است از آن خارج مى‌کند. پشت و بالاى ناف- شکم-دستگاه گوارش و عضو هاضمه شناخته شده، دستگاهى است که طب در شناسايى آن از هر عضو ديگرى براى درمان، عقب‌ماندگى بيشترى نشان داده است. نبى‌اکرم(ص) و همه دانشمندان متخصص آن را طليعه‌دار و مبدا و خانه تمام بيمارى‌ها مى‌دانند (المعده راس کل داء)، (المعده بيت کل داء.)
با تغيير دادن ماهيت آنچه به آن (معده)مى‌توان وارد کرد دخل و تصرف در صفات و اخلاق مى‌توان نمود!
با اندکى زعفران خنديد! با خوشه‌اى انگور شادمان گرديد! به وسيله دانه‌هايى از عدس ترشحاتى از بدن بويژه اشک را زياد نمود و...
آيا تا به حال چنين تصورى برايتان پيش آمد که فکر کنيد آب در عين حال که مرطوب مى‌کند از رطوبت جلوگيرى کند يا آتش در آن واحد که مى‌سوزاند مانع از سوختن شود! ولى در دستگاه گوارش مى‌بينيم چنين وضع ظاهر متضادى هم هست!
اسيد معده با آنکه بايد بر قطعه‌اى از جدار معده سفت و سخت گاوى را که بلعيده‌ايم اثر کند بر جدار معده ظريف آدمى نبايد کوچکترين آزارى برساند.
اينکه نبى گرامى فرمود:‌معده سر تمام بيمارى‌هاست، زيرا معده گيرنده است و اولين ظرفى است که براى ادامه حيات بر آنچه ريخته مى‌شود فعاليت آغاز مى‌کند!
اين ظرف (معده) به قدرى مورد احترام است که پروردگار دوست مى‌دارد آنجا که ظرف به دوستانش تعلق دارد هميشه از پاکيزه‌ها و سازگارها پر شود!
(والطيبات من الرزق قل هى الذين آمنوا( )سوره اعراف)
غذاى خوب و رزق طيب را پروردگار براى مومنين مى‌خواهد.

توجه اسلام به مطالب غذايي

اسلام نه تنها با خوردن و لذت بردن از غذاهاى خوب وسازگار مخالف نيست بلکه با اختصاص دادن آن به مومنين چنين تغذيه‌اى را مورد ترغيب قرارداده است.
(کلوا من طيبات ما رزقناکم و اشکروالله ان کنتم اياه تعبدون( )سوره بقره)
رزق و روزى‌هاى پاکيزه را براى خوردن برگزينيد و خدا را شکر کنيد اگر خداپرستيد.
مومنين بايد خوب بخورند، شکرگزارى کنند، خدا را عبادت نمايند، هدف اصلى آفرينش جن وانس براى عبادت است (و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون( )سوره ذاريات)
لذا خوب خوردن و شکرگزارى کردن قسمتى از عبادت مى‌باشد، مگر ممکن است خوب غذا خوردن عبادت نباشد و حال آنکه آنگاه که پروردگار مى‌خواهد پيامبران خود را آنچنان معرفى نمايد که حق معرفى دارند مى‌فرمايد آنها احتياج به غذا داشتند. (ما جعلناهم جسد الا ياکلون الطعام( )سوره انبيا)
(لياکلون الطعام و يمشون فى الاسواق) و مى‌خورند و در بازارها راه مى‌رفتند. (سوره فرقان)
به علاوه اطاعت از مفاد اين دستور به ظاهر کوچک قرآن؛ فلينظر الانسان الى طعامه
1)فلينظر الانسان الى طعامه:
مگر حسن انجام وظيفه و عبادت نيست؟ هست! انسان بايد نظر کند به طعامش بايد بگوييم که نظر و رويت هر دو ديدن است اما نظر يک ديدن و بررسى علمى است و حالات زير در قلمرو آن.
2) فلينظر الانسان الى طعامه:
بايد توجه داشت که اين غذا از چه راهى به‌دست آيد. حلال نه حرام، تا همه به يکديگر اعتماد داشته، در نتيجه امور اجتماعى بويژه بازرگانى به هرج و مرج نيفتد.
3) فلينظر الانسان الى طعامه:
بايد نظر کند اين غذا که از مواد چربى و قندى و سفيده‌اى درست شده چگونه بدل مايتحلل مى‌شود و در معده و روده‌اش چه مى‌کند و چرا او را از فساد و تباهى و لاغرى نجات مى‌دهد و چه مى‌شود که يک قسمت از آن ناخن و يکجا مو و جايى به مصرف گوشت واستخوان مى‌رسد. خون مى‌شود. رگ و پى و چشم و گوش و.... مى‌شود. خلاصه اينکه مسلمان بايد بداند شرايطى به علم فيزيولوژى و معرفه‌الاعضاء وقوف حاصل کند.
4) فلينظر الانسان الى طعامه:
انسان بايد نگاه کند به غذايش يعنى بايد هنگام غذا خوردن به خوراک خود چشم بدوزد تا به سوءهاضمه دچار نشود.
5) فلينظر الانسان الى طعامه:
به طعام نگاه کنيد تا مهمان ناراحت نشود و به رغبت مشغول خوردن باشد.
6) فلينظر الانسان الى طعامه:
به غذاى خود بنگريد تا هسته‌اى و مويى و اجزايى غيرقابل هضم در ميانش نباشد.
7) فلينظر الانسان الى طعامه:
بايد توجه داشته باشد آب و خاک و خورشيد چگونه در خدمت تهيه غذا دست کمک به يکديگر داده‌اند.
8) فلينظر الانسان الى طعامه:
به غذايتان بنگريد که گاه کمبود يک عنصر از آن (کلسيم) باعث تغيير شکل اندام مى‌شود، کار دختران را هنگام زايمان به جراحى مى‌کشاند و کمبود عناصر ديگر نيز هر کدام اثر مخصوصى بر بدن دارند!
9) فلينظر الانسان الى طعامه:
آيا غذايى که مى‌خورديد سبب طول عمر و شادابى است يا اثر سويى بر بدن دارد؟
10) فلينظر الانسان الى طعامه:
درباره موريانه نوشته‌اند که چون کمبود نفرات در يکى از قسمت‌ها (سرباز، انباردار، نظافت‌چي) مشاهده کند بادادن غذاى مخصوص همان عده به‌وجود مى‌آيند و امروز اين فرضيه مطرح است که آيا بشر مى‌تواند با غذا به دلخواه خود فرزندانى هوشيارتر و شجاع‌تر به وجود آورد؟ اما در اسلام اين موضوع حل شده و سابقه چهارده قرنى دارد که انسان مى‌تواند با انتخاب بعضى از غذاها اوصاف بخصوصى براى فرزندان خود در نظر بگيرد و در بهداشت نسل خود سعى نمايد.
11) فلينظر الانسان الى طعامه:
آدمى را غدد کوچکى است که اثرات بزرگى دارند يکى از آنها تيروئيد است که اگر خوب کار نکند شخص کودن و خمود بوده، به گوشه‌نشينى و عزلت رغبت مى‌کند و به نظافت خود نمى‌پردازد و در نقاطى که آب و غذايشان يد ندارد اين ابتلا پيش مى‌آيد.
هر غده‌اى اثر مخصوصى داشته و اعمال چندى از بدن با آنهاست و چون مى‌توان بر هر کدام از غدد واعصاب به نوعى به وسيله غذاى مخصوصى اثرى گذاشت لذا غذا اثر غيرقابل انکارى بر شخصيت و دگرگونى آن دارد.
خلق وخوى بى‌ارزش هيتلر را کارشناسان تغذيه و روانپزشکان از افراط در خوردن شيرينى جات دانسته و در کتابهاى چندى که درباره زندگى وى نوشته‌اند مانند ظهور و سقوط رايش سوم و مذاکرات محرمانه هيتلر و... به علاقه بى‌حد و حصرش به شيرينى اشاره گرديده است. مى‌دانيم رژيم قندى نامبرده ذخاير ويتامين گروه ويتامين‌هاى (ب) را از بين برده و در نتيجه با انهدام و عناصر آرام‌بخش اعصاب که قسمتى از آن ويتامين‌‌هاى گروه (ب) هستند شايد علت هيجان و ستيزه‌جويى وى بوده است.
12) فلينظر الانسان الى طعامه:
به غذاى خود بنگريد که اگر مى‌خواهيد بخنديد محرک آن در غذاست (با خوردن زعفران و...)، طالب اشک ريزش هستيد از آن (با خوردن عدس و...)، مى‌خواهيد غمتان برطرف شود (انگور شيرين و...)، مايليد روح شجاعت داشته باشيد (خربزه شيرين و...)
13) فلينظر الانسان الى طعامه:
به غذاى مخصوصا کودکتان بنگريد که اثر آن بر روحيه وى قطعى است. اگر مرتب غذاى حرام و نجس به او داده شود در اخلاق و صفاتش اثر بدى مى‌گذارد و لذا مى‌توان گفت تا حدى سعادت و شقاوت در انتخاب غذاست.
14) فلينظر الانسان الى طعامه:
به غذايتان بنگريد که اسلام و علم هر دو را عقيده است که در هنگام آبستني، خوردن غذاى مخصوص قيافه را تغيير مى‌دهد و حتى در مواردى به تغيير جنسيت اشاره شده است!
15) فلينظر الانسان الى طعامه:
امروز بعضى دردها را با غذا درمان مى‌کنند و در اروپا و آمريکا مراکزى به همين منظور وجود دارد و در قرآن است که همسر حضرت ابراهيم به فرشتگان گفت نازا هستم، اتفاقا سخن از خوردن گوشت گوساله‌اى که بريان شده بود به ميان آمد (باشد که علم دنياى آينده، چگونگى اثر گوشت گوساله را بر نازايى که علت مخصوصى دارد معين نمايد.)
16) فلينظر الانسان الى طعامه:
به غذايتان بنگريد از لحاظ کميت و کيفيت. توجه نماييد معده شما به اندازه چند دهان پر شده شما بايد فضا داشته باشد!
آيا حاضريد هرچه را بر يک سفره مى‌خوريد از نان، سوپ، کباب، برنج،‌دسر، شيرينى و غيره همه را قبلا برداشته در ظرفى بريزيد چند دقيقه به آنها نگاه کنيد با ظرفيت معده‌تان بسنجيد و سپس مشغول خوردن شويد!
از لحاظ کيفيت نيز متوجه باشيد نسج معده خيلى ظريف و لطيف و زودرنج است! آيا با ادويه‌هاى زننده و الکل او را پر خواهيد نمود؟
17) فلينظر الانسان الى طعامه:
غذا در وضع چهره و زيبايى که خواسته همگانى است موثر مى‌باشد!
18) فلينظر الانسان الى طعامه:
در ميان همه خوبيها و نيکى ها آدمى سعى مى‌کند دو تا را مقدم بر همه انتخاب کند! تندرستى و زيبايي: و هر دو با غذا ارتباط دارند.
19) فلينظر الانسان الى طعامه:
آمار دقيقى نشان داده که 75 درصد مردم آمريکا که سنشان از پنجاه تجاوز مى‌کند به هفت يا هشت بيمارى مبتلا مى‌شوند که سرچشمه آن بى‌نظمى و آشفتگى در نوع غذاست يعنى معده‌شان همان‌گونه که نبى گرامى فرمود، خانه همه دردهاست (المعده بيت کل داء.)
20) فلينظر الانسان الى طعامه:
گروهى از زيست شناسان آمريکا وابسته به مجمع تحقيقاتى دانشگاه رات جوس تحت سرپرستى دکتر جيمز ليت‌هام پس از دو سال زحمت دريافتند که بين رژيم غذايى انسان و غريزه جنسى وى رابطه انکارناپذيرى وجود دارد و آزمايشات لابراتوارى ثابت کرد که عقيده قدما درست بوده که اکثر ناتوانى مردان و سردمزاجى زنان با نوع غذاى آنها بستگى دارد.
21) فلينظر الانسان الى طعامه:
به عقيده بعضى پزشکان حماقت و سفاهت علل تغذيه‌اى دارد و هم اکنون علم پزشکى به 22 مورد ناهماهنگى‌هاى مغزى پى برده که ريشه و عامل اصلى‌اش در تبديل و استحاله غيرعادى مواد غذايى نهفته است.
22) فلينظر الانسان الى طعامه:
شايد يک روزى دانشمندى بتواند از کودکان عادى مردانى بزرگ بسازد، همان‌طور که زنبورهاى عسل از يک تخم، به کمک غذاهاى مخصوصى که خود مى‌شناسند ملکه کندو را پرورش مى‌دهند.
23) به غذايت بنگر که:
روانشناسان مى‌گويند رغبت يا تنفر از بوى غذا يک حالت انفعال يا روحى دارد. دکتر لوئى مانک روانشناس معروف فرانسوى به سفره و غذاى مردم نگاه مى‌کند و مى‌گويد طرف چگونه آدمى است آيا خونسرد است يا ماجراجو! احساساتى است يا استقلا‌ل‌طلب.
24) به غذايت بنگر که:
زيرا لازم است بداند، چه بايد براى تهيه غذا به منزل آورد؟‌چگونه بايد پخت؟ چگونه بايد خورد؟ چه وقت بايد خورد؟‌کجا بايد خورد؟ با چه بايد خورد؟‌با که بايد خورد؟‌در چه بايد خورد؟ چه وضع بايد خورد؟ با چه عضوى بايد خورد؟ چه مقدار بايد خورد؟ و چه و چه...؟
25) به غذايت بنگر که:
ترشحات معده سه مرحله دارند:‌مرحله مغزي
مرحله معده‌اي
مرحله روده‌اي
در مرحله مغزى با ديدن، بوييدن، فکر کردن، چشيدن ترشح شروع مى‌شود و حتى ممکن است ترشح تا نيم‌ليتر هم برسد، در اين مرحله مقدار زيادى پپسين و اسيد ترشح مى‌شود. ترشح موکوس نيز زياد مى‌گردد و بدين سبب جدار معده در برابر ترشح اسيد بهتر و زيادتر حفاظت مى‌شود، عجب‌تر آنکه در مرحله مغزى معدي، مرحله مغزى لوزالمعده‌اى هم وجود دارد که با يکديگر همزمانند و ترشحات ذخيره مى‌شود تا غذا وارد روده کوچک شود و به‌کار آيد پس نگاه به غذا يک عامل تحريکى آغاز ترشحات است.
26) به غذايت بنگر که:
بعضى از علما کلمات حلال، طيب و از جمله کلمه (ازکى طعاما) را در قصه اصحاب کهف قرآن ديده؛ اظهار مى‌دارند منظور تطهير واقعى مال است به وسيله اخراج حقوق‌الله که همان حقوق مستمندان است و با اين مطلب مى‌توان توجه اسلام را به يک اصل گرانمايه اجتماعى به‌خاطر آورد.

دکتر سيدصمد آقاميرى مدرس تغذيه کاربردي،فاطمه رمضاني،دکتر سهيلا صادقي
روزنامه رسالت – شماره 6249

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار