مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

دانش سبز برای تبدیل بهینه مواد

روش های علمی نوین در بازیافت ضایعات محصولات کشاورزی

هميشه جلوگيري از بروز ضايعات و تضييع شدن سرمايه هاي انساني و مالي از اهداف اوليه صنايع مختلفي همچون پزشکي ، دارويي ، هوايي ، خودرو و الکترونيک است و براي دستيابي به اين مهم ، از تکنيک هاي مختلفي استفاده شده است.
درخصوص جلوگيري از ضايعات در بخش کشاورزي و صنايع مربوط به آن نيز بسياري از کشورهاي پيشرفته دنيا پس از سالها مطالعه و تحقيق به نتايج مطلوبي رسيده اند و بيش از 2دهه است که از اين نتايج بهره مند شده اند.
در کشور ما همچون ديگر کشورهاي در حال توسعه ، با توجه به حجم بالاي ضايعات کشاورزي ، لزوم ارائه راهکارهاي مناسب به منظور استفاده از اين مواد احساس مي شود.
سالانه ميليون ها دلار ارز به منظور واردات موادي همچون خوراک دام و طيور، انواع پروتئين هاي مصرفي انسان ، دام و طيور و مواد مکمل آن ، انواع اسيدهاي آمينه و آلي مثل ليزين ، آلانين ، انواع مواد شيميايي مثل الکلها، پکتين ها و استن ها، انواع اسانس ها براي مصارف صنايع غذايي و بهداشتي و انواع کاغذ و خمير آن از کشور خارج مي شوند و اين روند هر ساله سير صعودي به خود مي گيرد.
اين در حالي است که حجم دورريز ضايعات کشاورزي در مزارع کشور بسيار زياد است. اين مساله زماني اهميت خود را نشان مي دهد که بدانيم ضايعات و پسماندهاي مزارع در ديگر کشورها منبع اصلي تامين مواد مذکور براي صادرات به ايران و کشورهاي مشابه هستند.
در تمام فرآيندهاي کشاورزي و صنايع مربوط، علاوه بر توليد محصولات اصلي ، محصولات جانبي نيز توليد مي شوند که البته حجم وسيعي را شامل مي شوند و به علت اين که محدوده وسيعي براي به کارگيري اين محصولات وجود دارد، بسياري از کشورهاي پيشرفته و در حال توسعه ، ارزش بالاتري را براي آنها در نظر مي گيرند، به گونه اي که در بعضي موارد از محصول اصلي نيز بسيار باارزش تر هستند.
بخش عظيمي از محصولات کشاورزي اعم از زراعي ، باغي و دامي که با صرف نهاده هاي ارزشمند مختلف ، مشقت کشاورزان و فشار بر محيط زيست توليد مي شوند، به دلايل متعدد در چرخه توليد تا مصرف دچار تلفات مي شوند.
به گفته دکتر سعيد مينايي ، عضو هيات علمي دانشگاه تربيت مدرس ، ميزان اين ضايعات در کشور ما بسيار بالاست و براي محصولات مختلف از 10تا 50درصد و حتي بيش از آن گزارش شده است. مينايي در ادامه مي گويد: اين در حالي است که نخستين گام براي رويارويي با معضل ضايعات ، شناخت ابعاد مختلف آن است.
مواردي همچون عوامل تاثيرگذار بر تلفات ، محل و چگونگي بروز، نوع و طبيعت ضايعات و ميزان آنها از مهمترين اين ابعاد هستند.
در اين ميان ، افزايش آگاهي و اطلاعات عموم مردم و از همه مهمتر مسوولان ، سياستگذاران و برنامه ريزان کشور درباره معضل ضايعات ، مولفه اصلي در تلاش براي کاهش تلفات محصولات کشاورزي به شمار مي رود.
البته اين مهم با کلي گويي درباره مشکل ضايعات ميسر نمي شود و لازمه آن ، انجام تحقيقات و بررسي هاي تخصصي و ارائه نتايج و تجزيه و تحليل علمي آنهاست تا بتوان با بهره گيري از اطلاعات واقعي ، صحيح و دقيق ابعاد و زواياي مشکل را شناخت و براي کنترل آنها برنامه ريزي کرد.
دومين همايش ملي بررسي ضايعات محصولات کشاورزي نيز با همين هدف و به منظور ارائه يافته هاي پژوهشي ، تحليلي محققان و متخصصان کشور درباره جنبه هاي مختلف ضايعات محصولات کشاورزي سازماندهي شده است تا از يک سو راهگشاي انجام تحقيقات تخصصي و از سوي ديگر باعث ايجاد فضاي بحث و تبادل نظر در ميان متخصصان ، سياستگذاران و دست اندرکاران توليد، فرآوري و توزيع محصولات کشاورزي باشد.
دبير همايش ضايعات کشاورزي مي افزايد: لازم است ضايعات محصولات کشاورزي به عنوان موضوعي خاص در نظر گرفته شود؛ زيرا در هيچ يک از مباحث دانشگاهي در علوم کشاورزي يا صنايع غذايي ، درسي يا دوره اي به اين نام وجود ندارد.
اين مبحث تنها با اجماع کارشناسان مختلف از رشته هاي مختلف کشاورزي ، صنايع تبديلي، اقتصادي و نيز دخالت نظر ديگر عوامل موثر در يک سيستم توليد تا مصرف محصولات کشاورزي شامل کشاورز، عوامل واسطه ، سياستگذار و برنامه ريز قابل حل خواهد بود.
فراموش نکنيم که مساله ضايعات يکي از مسائل مشترک در اغلب کشورهاي در حال توسعه است و ناشي از نقايص موجود در سيستم توليد تا مصرف محصولات غذايي است. برخي از اين کشورها، بيش از 2دهه است که در اين زمينه مطالعات و بررسي هاي کلان را در سطح استاني و ملي آغاز کرده و از نتايج آن نيز بهره مند شده اند.
به اين ترتيب ، الگوبرداري از روشهاي انجام شده در سطح دنيا امکان پذير است ؛ اما به دليل ماهيت ضايعات که تابعي از شرايط محلي همچون آب و هوا، سطح فناوري ، زيرساخت ها، فرهنگ توليد و مصرف است ، تضمين مسائل و يافتن راه حل هاي مناسب بايد از طريق پژوهش هاي داخلي انجام شود و همايش ضايعات نخستين گام در اين راه محسوب مي شود.
اين همايش از سوي قطب علمي مهندسي بازيافت و ضايعات محصولات استراتژيک کشاورزي دانشگاه تربيت مدرس و با همکاري انجمن مهندسي ماشين هاي کشاورزي و مکانيزاسيون ايران ، وزارت جهاد کشاورزي ، انستيتو تحقيقات تغذيه اي و صنايع غذايي کشور و بانک کشاورزي برگزار شده است.
زايدات کشاورزي ، مازاد توليدات کشاورزي هستند که در چرخه توليد و فرآوري محصولات موردنظر به وجود مي آيند. اين مواد شامل بقاياي محصولات گياهي مانند کاه و کلش ، ساقه گياهان ، پوسته دانه ها و ميوه ها، غلاف محصولات و سبوس ، مواد جانبي فرآوري و زايدات دامي همچون شاخ ، سم ، پوست ، پر، خون ، امعائ و احشائ، فضولات دام و طيور و غيره مي شوند. انبوهي از اين نوع مواد، گاهي بدون استفاده مي مانند.
دفع آنها در اين شرايط مشکل است و در نتيجه سبب آلودگي محيطزيست مي شوند. چون اين مواد به صورت فصلي توليد مي شوند، ماهيت فله اي دارند، چگالي پاييني دارند و داراي خصوصيات فيزيکي و شيميايي خاصي هستند. به گفته مينايي ، بيشتر روشهاي مديريت زايدات شامل روشهاي تغليظ و يا جايگزيني مواد هستند.
از طريق بازيافت ، فرآوري مجدد و مصرف بهينه ضايعات ، مي توان آنها را به طور موثري مورد استفاده قرار داد. بيشتر ضايعات کشاورزي کاربرد مفيدي در توليد غذاي دام ، سوخت ، کاغذ، تخته ، مواد شيميايي ، مواد دارويي و مصالح ساختماني دارند.
در اين ميان ، زايدات مختلف کشاورزي از قديم به عنوان سوخت جامد، مايع يا گاز استفاده مي شده است که از آن جمله مي توان به توليد زغال در کشورهاي در حال توسعه اشاره کرد که صنعت متداولي است که از ديرباز وجود داشته است.
فرآيندهاي تبديل اين مواد به سوختهاي مختلف شامل فرآيندهاي بيولوژيکي و غيربيولوژيکي است که براساس روشهاي تبديل حرارتي ، شيميايي و آنزيمي انجام مي شوند.علاوه بر استفاده از ضايعات جامد حاصل از فرآوري ميوه ها و سبزيجات براي خوراک دام ، ضايعات حيوانات نيز به عنوان بخشي از خوراک دام و طيور استفاده مي شوند؛ چرا که اين ضايعات مقدار قابل توجهي انرژي و ارزش تغذيه اي دارند.
اين خوراک ها را مي توان با سبوس گندم ، مخلوط مواد معدني و نمک ترکيب و براي خوراک دام استفاده کرد. از آنجايي که وجود مواد خام در جهان به علت رشد جمعيت ، روبه کاهش است ، کمبود غذا تهديدي جدي در جهان محسوب و به همين دليل ، ضرورت بازيابي موادآلي احساس مي شود.
کارشناسان علوم دامي بر استفاده از ضايعات طيور و ساير حيوانات به عنوان مکمل خوراک دام و طيور تاييد و تاکيد دارند. نشخوارکنندگان گنجايش گوارشي خاصي دارند و مي توانند ضايعات حيواني را جذب کنند. اين ضايعات که بخوبي فرآوري مي شوند، بو، طعم و ظاهر مناسبي دارند.
ضمن آن که پروتئين خام آنها 50درصد بيش از رژيم سنتي است. همچنين ضايعات حيواني داراي فيبر خام، کلسيم ، فسفر و ساير مواد معدني ، عناصر کمياب، ويتامين و مواد ديگر هستند. هزينه خوراک دام به طور معمول 50تا 70درصد کل هزينه توليد دام را تشکيل مي دهد و از آنجا که ضايعات دامي ارزان هستند، هزينه گوشت، شير و ساير فرآورده هاي دامي به طور قابل توجهي کاهش مي يابند.
فناوري توليد بيوگاز، يکي از ديگر از مواد حاصله از ضايعات کشاورزي است که براساس پديده تجزيه ميکروبي مواد آلي در غياب هوا و توليد گازهاي متان و دي اکسيدکربن است. گاز توليد شده را مي توان جمع آوري کرد و به عنوان منبع انرژي مورد استفاده قرار داد.