ديدن خطوط چين و چروک روي صورت در آينه براي همه ما منظره غم انگيزي است. اکثر ما حساسيت ويژه اي نسبت به پوست خود، خصوصا پوست صورت داريم.
با وجود همه مراقبت ها و روشهايي که براي جلوگيري از بروز چين و چروک در پوست وجود دارد، پيري فرايندي ناگزير است و اگرچه اکثر روشهاي درمان پوست معمولا بسيار گران هستند؛ اما گرايش مردم به جوانسازي پوست و متعاقب آن تلاش دانشمندان براي ابداع روشهاي تازه روزبه روز افزايش مي يابد. در ايران تکنيک تازه اي براي درمان چين و چروک در حال بررسي است که پيش از اين تنها متخصصان امريکايي آن را به کار برده اند. اين روش که به آن سلول درماني گفته مي شود، از سوي محققان مرکز تحقيقات بيماري هاي پوستي با همکاري دانشگاه اصفهان ، علوم پزشکي تهران و پژوهشکده رويان مورد بررسي قرار گرفته است. در همين خصوص گفتگويي با دکتر محمدعلي نيلفروش زاده متخصص پوست ، رئيس مرکز تحقيقات بيماري هاي پوستي و سالک و استاديار دانشگاه تهران انجام داديم که در ادامه مي خوانيد. |
از اين روش با عنوان سلول درماني ياد شده است ، سلول درماني يعني چه؟ سلول درماني به تکنيک ها و فناوري هاي جديدي گفته مي شود که اساس آن جايگزيني سلولهاي بيمار و دچار اختلال عملکرد با سلولهاي سالم است.
سلولها کوچک ترين واحدهاي سازنده تمام اعضاي بدن هستند که براي انجام وظايف ويژه اي تخصص يافته اند. مثل سلول عضله قلب يا سلول عصبي. اين سلولها همانند خود بدن انسان، داراي يک دوره حيات هستند.
اغلب سلولهاي بدن در طول عمر خود توانايي تقسيم و تکثير دارند؛ ولي در شرايط اختلال و بيماري يا به علت پيري ، تعدادي از سلولها نمي توانند عمل تکثير را به منظور مقابله با بيماري به اندازه کافي انجام دهند و يا عملکرد آنها دچار ضعف مي شود.
از طرف ديگر، اگر شرايط زيستي براي سلول فراهم باشد، در خارج از بدن نيز مي تواند زنده بماند و تکثير شود، لذا دانشمندان به اين فکر افتادند که سلولهاي سالم و جوان را شناسايي کنند و در محيط مناسب خارج از بدن آنها را رشد دهند و سپس اين سلولها را جايگزين سلولهاي بيمار کنند. اين درمان شبيه پيوند عضو است ، با اين تفاوت که در اين روش به جاي پيوند يک عضو، تعداد زيادي سلول در محل موردنظر قرار داده مي شوند.
به اين روش درماني ، سلول درماني مي گويند و سلولهاي مورد استفاده ، سلولهاي بنيادي هستند. در واقع سلولهاي بنيادي در اين روش نقش اصلي و اساسي دارند و سلول درماني ، درمان با استفاده از سلولهاي بنيادي است.
سلولهاي بنيادي 2مشخصه دارند: اول اين که توانايي تکثير و افزايش تعداد براي مدت طولاني دارند و دوم اين که پس از دريافت سيگنال هاي شيميايي مي توانند تمايز حاصل کنند و به سلولهاي تخصص يافته اي تبديل شوند.
اين روش درماني از نظر علمي چه جايگاهي دارد؟ در حال حاضر، بخش عمده کارهايي که روي سلولهاي بنيادي انجام مي شود، در مرحله آزمايش و مطالعه است و با توجه به نتايج به دست آمده ، اميدهاي زيادي به کاربردهاي اين روش در درمان بيماري هاي مختلف وجود دارد.
البته موفقيت هاي زيادي به دست آمده است که از جمله مي توان به کاشت سلولهاي بنيادي در پانکراس براي توليد انسولين ، کاشت سلولهاي پوستي ، سلولهاي عضله قلب ، سلولهاي عصبي و غضروف اشاره کرد.
درمان چين و چروک صورت به کمک اين روش چگونه انجام مي شود؟ در اعضاي مختلف بدن يک فرد بالغ ، تعدادي سلول بنيادي وجود دارد که به علت تعداد کم بايد ابتدا اين سلولها را با روش خاص شناسايي و سپس جدا کرد و در محيط کشت اختصاصي آنها را کشت داد.
پس از تکثير مي توان از اين سلولها در درمان استفاده کرد. خصوصيت اين سلولها اين است که با ورود به اولين محل در بدن ، تمايز مي يابند و به سلولهاي اختصاصي همان بافت تبديل مي شوند.
ما در اين روش ابتدا قسمت کوچکي از پوست پشت گوش بيمار يعني حدود 3تا 4ميلي متر مربع را پس از بي حسي بر مي داريم و به محيط کشت اختصاصي انتقال مي دهيم. پس از اين مرحله ، سلولهاي بنيادي استخراج و تحريک به تکثير مي شوند.
سپس 3تزريق با فواصل 2هفته اي انجام مي شود. در اين روش بهبودي به مرور زمان انجام مي شود و بيمار با فواصل 3ماهه ويزيت مي شود. سلولهاي بنيادي تزريق شده ، شروع به توليد کلاژن مي کنند که ماده اصلي پوست است و مي تواند چروکها را پر کند و ظاهر جديدي به چهره بيمار بدهد.
پيش از اين چه روشهاي ديگري براي درمان چين و چروک وجود داشت؟ اصولا چين و چروک ايجاد شده در پوست به 2نوع ديناميک و استاتيک تقسيم مي شوند. چروکهاي ديناميک آن دسته از چروکها هستند که در اثر فعاليت و حرکت عضلات ايجاد مي شوند و اعمالي مثل حرف زدن ، اخم کردن ، خنديدن و گريه کردن در ايجاد آنها دخالت دارند.
چروکهاي استاتيک به آن دسته از خطوط صورت گفته مي شود که ربطي به حرکت عضله ندارد و جزئي از روند پيري در انسان است و تحت تاثير عواملي مثل نور خورشيد، آلودگي ، سيگار و غيره ايجاد مي شود.
يکي از روشهاي درماني براي چروکهاي استاتيک استفاده از Filleragentها يا پرکننده هاست. تاکنون مواد مختلفي براي پر کردن چروکها مورد آزمايش و استفاده قرار گرفته اند که مي توان آنها را به طور کلي به 3دسته سنتزي ، با منشائ حيواني و منشائ انساني تقسيم کرد.
در مورد مواد با منشا انساني تاکنون استخراج کلاژن پوست خود بيمار و تزريق کلاژن به محل چروکها انجام شده است که يک روش اتولوگ (Autologous) يعني از خود بيمار به خود بيمار است ؛ ولي اشکال اين روش اين است که براي استخراج ميزان کمي از کلاژن پوست بيمار، ميزان زيادي پوست مورد نياز است.
همچنين دوام اين روش بيشتر از 5تا 9ماه نيست. از چربي خود فرد هم مي توان براي تزريق به محلهاي ديگر استفاده کرد که دوام کمي دارد.
مواد سنتزي و مواد با منشا حيواني نيز مشکلاتي دارند از جمله اين که مي توانند باعث تحريک سيستم ايمني شوند و دوام آنها نيز کم است.
آيا آزمايش هاي عملي موفقي روي نمونه هاي انساني داشته ايد؟ اين طرح هنوز در مرحله تحقيقاتي است ؛ ولي تاکنون 2نفر با اين روش تحت درمان قرار گرفته اند که 2خانم 35و 25ساله بوده اند. يکي از اين موارد براي رفع چين و چروک و ديگري براي پر کردن محل فرورفته جوشگاه يک زخم بوده و هر دو با موفقيت انجام شده است.
همچنين تزريق در چند بيمار ديگر اخيرا براي جوانسازي پوست انجام شد.
آيا در کشورهاي ديگر هم از اين روش براي درمان چين و چروک استفاده مي شود؟ مشابه اين تحقيقات در بعضي کشورهاي ديگر انجام شده است ؛ ولي مرحله نهايي تزريق و فاز انساني پيش از اين فقط در امريکا از سوي يک موسسه تحقيقاتي انجام شده است.
دوام پوست اصلاح شده چقدر است؟ در مطالعات انجام شده ، دوام حداقل 3ساله با اين روش گزارش شده است و تصور مي شود که پايداري درمان بيش از اين هم باشد. علاوه بر اين ، اين تکنيک به صورتي است که مي توان سلولهاي فرد را در حالت يخ زده نگهداري کرده و در صورت نياز در آينده مجددا از آن استفاده کرد.
اين روش در مقايسه با روشهاي ديگر چه مزايايي دارد؟ اين روش يک متد اتولوگ است ، يعني از سلولهاي بدن خود بيمار استفاده شده و مجددا همان سلولها به بدن فرد تزريق مي شود؛ لذا خطر تحريک سيستم ايمني وجود ندارد و سلولهاي تزريق شده بيگانه تلقي نشده و دفع نمي شوند، همچنين به علت توانايي اين سلولهاي بنيادي در انجام وظيفه خود يعني ساختن کلاژن ، اين روش آثار طولاني مدت خواهد داشت البته در اين روش عوارضي نيز نظير درد، قرمزي ، التهاب و تورم احتمالي در محل تزريق مشاهده شده است که خوشبختانه موقتي است.
شايد بتوان مهمترين عيب اين روش را گران بودن آن دانست ؛ زيرا اين روند به فناوري هاي پيشرفته اي نياز دارد. |