تنگ شدن عروق قلب

وقتي رسوب‌هاي چربي و ساير مواد در سرخرگ‌هاي بدن جمع شود، موجب تنگي آنها مي‌شود و عبور جريان خون را سخت مي‌كند. به اين حالت تصلب شريان يا همان آترواسكلروز مي‌گويند. اين وضعيت به انسداد عروق خوني قلب سرخرگ‌ها و در نتيجه بروز حمله قلبي يا درد قفسه سينه منجر مي‌شود.
وقتي ديواره داخلي يك سرخرگ آسيب ببيند، يك نوع از سلول‌هاي خوني به نام پلاكت در محل صدمه ديده گردهم مي‌آيند. رسوب‌هاي چربي هم در اين نقاط جمع مي‌شوند. ابتدا رسوب‌ها فقط شامل هزارها سلول حاوي چربي است، اما با پيشرفت اين فرآيند، پلاكت‌ها به لايه‌هاي عميق‌تر ديواره سرخرگ حمله مي‌‌كنند و باعث ايجاد زخم و رسوب پلاك مي‌شوند. مشخصه اصلي تصلب شريان، تجمع مقدار زياد رسوب چربي (پلاك)‌ است.
مهم‌ترين خطر اين رسوبات، تنگ شدن مجراي سرخرگي است كه خون در آن جريان مي‌يابد. وقتي اين حالت روي مي‌دهد، بافت‌هاي بدن كه از طريق سرخر‌گ‌ مبتلا تغذيه مي‌شوند، به مقدار كافي خون دريافت نمي‌كنند. بخصوص، هنگام ورزش اين نياز افزايش مي‌يابد و اين احتمال نيز وجود دارد كه قطعه‌اي از رسوب‌هاي چربي از جدار رگ كنده شود و با جريان خون حركت كند و در مكاني دورتر يك سرخرگ را مسدود كند. به اين حالت آمبولي سرخرگ مي‌گويند. اين بيماري مي‌تواند تمام عروق سطحي قسمت‌هاي بدن را گرفتار كند.
در بررسي‌هاي انجام شده، تخمين زده مي‌شود كه در آمريكا حدود 12 درصد جمعيت افراد بالغ، دچار بيماري‌هاي عروقي محيطي باشند.
علائم بيماري به اين شكل خود را نشان مي‌دهد: شايع‌ترين علت اين بيماري، لنگيدن متناوب پاهاست كه در افراد بالاي 62 سال شيوع 2 درصدي دارد. در اين افراد خطر مرگ و مير، نسبت به افراد هم سال‌شان بيشتر است و اين افراد فعاليت‌ بدني بسيار كمي دارند.
در مرحله ابتدايي شروع بيماري، علائم به صورت دردهاي متناوبي در اثر فعاليت بدني پديد مي‌آيد و فرد مي‌لنگد كه البته بعد از چند دقيقه استراحت، درد بهبود پيدا مي‌كند. اگر فعاليت بيمار، روز به روز كاهش پيدا كند، نشانه پيشرفت بيماري است.
تصلب شرايين اگر در دست‌ها اتفاق بيفتد، يعني شريان‌هاي دست را گرفتار كند، به صورت گزگز، درد و بي‌حسي دست‌ها خود را نشان مي‌دهد.
اگر تصلب شرايين در ناحيه شكم باشد، بعد از صرف غذا درد به نسبت شديدي در شكم ايجاد مي‌شود و اين افراد معمولا با كاهش وزن مواجه هستند؛ چون با صرف غذا به دليل تنگي عروق در ناحيه شكم و به دنبال آن درد شديد، بيمار از خوردن غذا امتناع مي‌كند و به همين دليل لاغر مي‌شود.
تصلب شرايين اگر در عروق داخل لگني اتفاق بيفتد، باعث دردهاي ناحيه باسن و ران مي‌شود.
با پيشرفت تصلب شرايين، با كمترين فعاليت يا حتي در موقع استراحت، بيمار دچار دردهاي شديد مي‌شود و هنگام استراحت شبانه، درد افزايش مي‌يابد. براي كاهش درد پاها را از تخت آويزان مي‌كنند يا شروع به قدم زدن مي‌كنند تا خون‌رساني بيشتري در ناحيه پاها صورت گيرد و درد كمتر شود، درد معمولا به صورت سوزش، سوختگي پا و انگشت شست است و اگر پا را در سطح بالا قرار دهند، باعث رنگ‌پريدگي مي‌شود و اگر پا را آويزان كنند، دچار قرمزي شديد مي‌شود كه به دليل جريان خون واكنشي است چون رگ‌ها گشاد شده‌اند.
اين علائم با ضايعات عروقي ديابتي كاملا متفاوت است، چون ضايعات عروقي ديابتي معمولا دوطرفه است و با تغيير وضعيت، تغييري در عوارض گرفتگي عروق پديد نمي‌آيد.
از علائم ديگر اين بيماري، بهبود نيافتن زخم است. اگر زخمي در محل ضايعه ايجاد شود يا عملي به دليل پيشرفت بيماري در آن ناحيه انجام شود، با ضخيم‌شدگي نسج پوست و عفونت مواجه خواهند شد و زخم خيلي دير بهبود پيدا مي‌كند.
علامت ديگر اين بيماري، كاهش توانايي جنسي به دنبال تصلب شرايين در ناحيه لگن است.
گاهي به دنبال تصلب شرايين ضايعات قلبي و مغزي ايجاد مي‌شود. حدود 20 درصد بيماراني كه دچار ضايعات تصلب شرايين عروق محيطي هستند، سابقه يك سكته قلبي دارند و حدود 7 درصد صدمات مغزي داشته‌اند.
از علائم ديگر اين بيماري، وجود چربي‌‌هاي زيرپوستي است كه به آن گزانتوما مي‌گويند.
تجمع رسوب‌هاي چربي و ساير مواد در سرخرگ‌هاي بدن، موجب تنگي آنها مي‌شود و عبور جريان خون را مشكل مي‌كند
وجود هاله‌‌هايي در اطراف قرنيه چشم، بخصوص در افراد مسن، نشانه ديگري از اين بيماري است كه با ديدن ته چشم و مشاهده تنگي عروق در اين ناحيه، مي‌توان به تشخيص رسيد.
يكي از علائم ديگر اين بيماري، ضايعات عروقي گردن است كه با گوش دادن به صداي رگ شريان اصلي كه به مغز مي‌رود و شنيدن صدايي خاص، مي‌توان به اين ضايعه پي ‌برد.
عوارض تصلب شرايين در ناحيه شكم كه باعث درد در اين ناحيه مي‌شود، معمولا در معاينه قابل لمس است.

علت و راه‌هاي پيشگيري

فشار خون بالا يكي از علل بروز اين بيماري است همچنين، تصلب شرايين مي‌‌تواند فشار خون بالا را تشديد كند. اين بيماران معمولا فشار خون بالاي 10 ميلي‌متر جيوه دارند. كلسترول بالا از عوامل مهم ايجادكننده اين بيماري است؛ يعني بالا بودن كلسترول بد خون و پايين بودن كلسترول خوب.
از عوامل ديگر، مي‌توان به ديابت، چاقي و سن بالا اشاره كرد.
از راه‌هاي درمان اين بيماري كنترل ديابت است. در صورت ابتلا به ديابت، بيمار بايد با رژيم غذايي مناسب و استفاده از داروهاي لازم ديابتش را كنترل كند.
همان‌طور كه ذكر شد، بالا بودن كلسترول از عوامل مهم ابتلا به بيماري آترواسكلروز است. در صورت بالا بودن كلسترول، با مصرف داروهاي استاتين، كلسترول بد خون را كاهش مي‌دهند و كلسترول خوب خون بيشتر مي‌شود. با كاهش 25 درصد كلسترول بد، مرگ و مير تا 25 درصد كاهش مي‌يابد.
برنامه‌هاي ورزشي منظم در كاهش عوارض اين بيماري بسيار مهم است. به بيماران توصيه مي‌شود حداقل 3 روز در هفته و هر روز نيم ساعت ورزش كنند، چون براساس تحقيقات مشخص شده كه پس از 26 هفته ورزش منظم و بخصوص پياده‌روي، لنگي اين بيماران كاهش چشمگيري پيدا مي‌كند.
رژيم غذايي بخصوص مصرف غذاهاي كم‌چرب، تاثير زيادي در درمان و پيشگيري از اين بيماري دارد.
دوران يائسگي در خانم‌ها و به دنبال آن كمبود استروژن، يكي از علت‌هاي ابتلا به بيماري تصلب شرايين است، پس توصيه مي‌شود كه خانم‌ها در ميانسالي و با شروع دوران يائسگي، حتما زير نظر پزشك داروهاي لازم را دريافت كنند تا از احتمال ابتلا به اين بيماري پيشگيري شود. ترك سيگار يكي از توصيه‌هاي اكيد پزشكان براي پيشگيري از تصلب شرايين است. تحقيقات نشان داده كه ترك سيگار باعث كاهش مرگ و مير از 54 درصد به 18 درصد مي‌شود و كساني كه بعد از درمان طبي يا جراحي، دوباره شروع به مصرف سيگار كرده‌اند، عوارض در آنها بسيار شديدتر از قبل شده است.

دكتر عبدالمحمد يوسف‌پور
متخصص جراحي عمومي
www.jamejamonline.ir

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار