هر وقت يك بادي توي صورتم مي خورد، ساعتها سرم درد مي كند و چند روزي كسل و خسته ام. اين سردردها كلافه ام مي كند به هر پزشكي مراجعه مي كنم، پاسخ مي دهد: سينوزيت است آقا.
راستي «سينوزيت» چه بيماري است؟ من كي خوب مي شوم؟
براي آگاهي شما در مورد بيماري «سينوزيت» و روش درمان آن با آقاي دكتر رامين زجاجي، متخصص گوش و حلق و بيني گفتگويي انجام داده ايم.
ايشان عضو انجمن گوش و حلق و بيني ايران،آمريكا و اروپا نيز هستند. اين گفتگو از نظرتان مي گذرد: |
آقاي دكتر !بيماري اي كه از آن زياد صحبت مي كنند، «سينوزيت» است. درباره اين بيماري توضيح بدهيد؟ همان طور كه از اسمش پيداست، «سينوزيت» يعني التهاب سينوس ها و سينوس ها حفره هاي هوايي هستند در اطراف بيني و عملكرد آنها مشخص نيست. عده اي معتقدند كه سينوس ها در سبكي جمجمه و رزونانس صدا دخالت دارند.
سينوس ها با مخاط تنفسي پوشيده شده اند و كاملاً استريل اند و به هر دليلي كه دچار عفونت شوند، به آنها «سينوزيت» گفته مي شود.
سينوزيت مي تواند حاد، تحت حاد و مزمن باشد. حملات سينوزيت را تا سه هفته حاد و سه هفته تا سه ماه تحت حاد و بيشتر از سه ماه را مزمن مي گويند. افراد مبتلا به سينوزيت با چه شكايتي به شما مراجعه مي كنند؟ علايم باليني سينوزيت حاد و مزمن با هم متفاوتند. در سينوزيت حاد علايم شديد مي باشد و بيمار با گرفتگي بيني، احساس درد و ترشح چرك از بيني به پزشك مراجعه مي كند و يا ترشحاتي كه از پشت حلق پايين مي آيد، و بيمار آن را مي بلعد و در پزشكي «PND» نام دارد و گاهي اين نوع سينوزيت همراه با تب است.
اما در سينوزيت مزمن، علايم خفيف است، احساس كسالت عمومي، احساس سنگيني در سر و ترشحات دايم يا گهگاهي پشت حلق و همچنين ممكن است گرفتگي بيني يك طرفه يا دو طرفه در اين بيماران مشاهده شود. اين افراد با كسالت صبحگاهي بيدار مي شوند و تمايل به كار كردن ندارند. صبحگاه گلوي آنان مانند چرم خشك است و احساس گلودرد دارند كه با خوردن صبحانه و چاي داغ گلويشان باز مي شود و احساس سلامت بيشتري مي كنند. در طول روز چون در حال نشسته يا ايستاده هستيم، ترشحات پشت حلق بيشتر مي شود و اين ترشحات را مي بلعيد، در حالي كه در شب و حالت خوابيده، اين عمل غير ارادي بلع، باز هم هست، ولي مقدار آن كمتر است و ترشحات بيشتري در ناحيه پشت حلق باقي مي ماند و مخاط لطيف اين منطقه را تحريك مي كند و صبحگاه كه از خواب بيدار مي شويم، احساس بد، خشكي و درد را داريم.
سينوزيت مزمن در دراز مدت كارايي بيمار را كم مي كند و اين مزمن بودن علايم و سردردهاي گاهگاهي در هنگام شعله ور شدن سينوزيت مزمن سبب افسردگي مي شود. عامل ايجاد كننده سينوزيت چيست؟ سينوزيت توسط باكتري، ويروس و قارچها ايجاد مي شود.
ويروسها ابتدا يك «رينيت» ايجاد مي كنند و اين «رينيت» بتدريج به سينوزيت تبديل مي شود. علايم اوليه رينيت مانند سرماخوردگي است. ترشح از بيني، تب مختصر و كسالت كه بعد از درگيري سينوسها علايم شديد مي شود.
انوع باكتريال هم توسط هموفيلوس استرپتوكوك پنومونيه ايجاد مي شود. معمولاً مردم به آن سينوزيت مي گويند. در اين نوع پزشك آنتي بيوتيك مي دهد كه دو تا سه هفته ادامه دارد و يا حداقل 10 روز يا يك هفته بعد از پايان علايم سينوزيت مي باشد. اينها درمان ناقصي است كه حمله نوع حاد به مزمن و يا تحت حاد تبديل مي شود.
سينوزيت در واقع يك نوع آبسه است. همان طور كه در آبسه هاي ديگر شما تيغ جراحي مي زنيد و «درناژ» را برقرار مي كنيد، در سينوزيت هم بايد همين كار را بكنيد.
اين كار با تخليه سينوس توسط «ضد احتقان»ها و «ضد التهاب»ها انجام مي شود. همراه با آنتي بيوتيك بايد «آنتي آلرژيك» و «پسودوافدرين» و يا «ضد التهاب» داده شود.
سينوزيت هاي قارچي هم در افراد متفاوتي ديده مي شود؛ مثلاً در افرادي كه بيماري ضعف سيستم ايمني دارند كه بسيار خطرناك است و يا افراد ديابتي. اين سينوزيت علايم گمراه كننده اي دارد و سي تي اسكن منطقه مبتلا با تخريب زيادي همراه است، ولي به خوبي به درمان جواب مي دهد. چه چيزي بيماري حاد را به مزمن تبديل مي كند آيا الزاماً هر سينوزيت حاد به مزمن تبديل مي شود؟ نه، اگر بيمار زمينه مربوطه را داشته باشد، مانند آلرژي، انحراف بيني، درمان ناقص سينوزيت. زيرا گاهي مواقع به علت تشخيص غلط سينوزيت با فرض سرماخوردگي درمان مي شود. چه عوامل محيطي سبب تشديد علايم باليني در يك بيمار مبتلا به سينوزيت مي شود؟ عواملي كه علايم باليني را در سينوزيت تشديد مي كند مي توان به: انحراف بيني، آلرژي يا زندگي در محيط پرآلرژي، سرماخوردگي مكرر، شنا كردن و يا شيرجه زدن و زير آب رفتن كه آب با فشار به مدخل سينوسها مي رود و نيز ترش كردن كه در ايجاد سينوزيت مزمن تأثير دارند، اشاره كرد. آيا درمان سينوزيت يك درمان طبي است يا به جراحي نياز دارد؟ سينوس ها با مدخلهايي به داخل بيني راه پيدا مي كنند و برخلاف بيني كه «فلور باكتري» طبيعي دارد، سينوس ها استريل هستند. وقتي كه در سينوزيت، مدخل سينوس تنگ و باريك مي شود، هوا درون آن حبس مي گردد. اين هوا توسط جدار عروق جذب مي شود و باعث فشار منفي و ميزان كمي اكسيژن مي شود. اين ميزان كم اكسيژن و تجمع ترشحات، محيط مناسبي براي رشد باكتري هاست؛ زيرا ترشحات سينوس غليظ و عفوني مي شوند و اين سيكل معيوب دهانه سينوس را بيشتر مي بندد. طبيعي است كه بايد اين سيكل معيوب را در جايي از بين برد؛ مانند دادن آنتي بيوتيك ها، ضد احتقان، آنتي هسيتامينيك ها و مايعات فراوان و يا اينكه بيني را مرتب شست. اين اعمال سبب كم شدن چرك و رقيق شدن ترشحات عفوني و كمك به «درناژ» بهتر است، اما توجه شود كه استفاده از قطره هاي بيني؛ مانند «فنيل افرين» و «پسودوافدرين» فقط براي مدت كوتاه مؤثر است؛ زيرا در غير اين صورت بيني عادت مي كند و عارضه «رينيت» ايجاد مي شود.
با وجود اين درمانها، گاهي هم از روش جراحي استفاده مي شود. در جراحي ابتدا عامل زمينه اي؛ يعني انحراف بيني را برطرف مي كنيم.
در قديم سينوس را مي تراشيدند و آن را از چربي شكم پر مي كردند و اين كار امروزه منسوخ شده و از روش جديد آندوسكوپي استفاده مي شود كه همان جراحي عملكردي بيني با آندوسكوپ است و اساس آن بر اين است كه چون حركت مژكها به طرف مدخل سينوس است بايد مدخل سينوس را كه بر اثر روند التهاب يا انحراف تنگ شده است، با آندوسكوپ باز كرد و روشهاي جديدتر هم آندوسكوپي سينوس است كه در بيني و سينوس تنها روش متداول و مؤثر است و با اين كار پاتولوژي و مدخل رقيق پاتولوژي را تميز مي كنند و انسداد را برطرف مي نمايند و با حداقل برداشت بافت، عملكرد طبيعي سينوس را به آن بازمي گردانند. نكته ديگر مشكل عمده در سينوزيت مزمن و سينوس هاي «استوئيد» است كه در طرفين بيني و زير مغز قرار گرفته و يكي از محل هاي شايع تجمع عفونت مي باشد. اين سلولهاي كوچك از يك طرف با «لامينا پاپيلاسه» يا ورقهاي كاغذي شكل جدا مي شود و در بالا هم توسط «لامينا فيبروزا» و يا ورقه سوراخ دار از مغز جدا مي شده و معمولاً جراح ها تمايل به كار كردن در اطراف آنها را ندارند، زيرا خطر مننژيت و كوري و مرگ را براي بيمار در پي دارد. امروزه با روش آندوسكوپيك خيلي راحت، ميزان عوارض و عود سينوزيت كم مي شود. تشخيص افتراقي سينوزيت با كدام بيماري است؟ بخشي از تفكر غلط مردم به پزشكان هم منتقل شده است و سينوزيت را با سردرد مي شناسند و هر كس كه سردرد دارد، مي گويند كه به چشم پزشك مراجعه كن و يا سينوزيت را پيگيري كن. در حالي كه مهمترين علت سردرد، سردرد ناشي از استرس، سردرد با منشأ عروقي؛ يعني ميگرن است.
اين دو سردرد 80 درصد سردردها را ناشي مي شود و هر سردردي سينوزيت نيست.
ترشحات چركي مي تواند به دليل گلودرد و يا آنژين باشد. در سنين بالا ترشح مي تواند علايم «آدنوكارسينوم» و «SCC» باشد. روش تشخيص سينوزيت چيست؟ در ابتدا شرح حال كامل بيمار گرفته مي شود و يا بيمار معاينه مي گردد، به ويژه با آندوسكوپ بيني و يا راديولوژي. امروزه از روش مناسب سي تي اسكن بيشتر استفاده مي شود. براي اينكه به سينوزيت مبتلا نشويم، چه بايد بكنيم؟ دقيقاً نمي شود گفت چه بايد كرد؛ زيرا در ايجاد سينوزيت، آناتومي بيني شخص مهم است؛ مثلاً 90 درصد افراد، انحراف بيني دارند، ولي فقط كساني كه مراعات شرايط محيطي را نمي كنند، به سينوزيت مبتلا مي شوند. افراد بايد از سرماخوردگي مكرر و شيرجه زدن در آب سرد، خودداري كنند. تغذيه مناسب، مصرف مايعات فراوان و شستشوي بيني هم مؤثر است و نكته آخري كه بايد به آن اشاره كنم طرز تفكر قديمي درمان سينوزيت است كه مي گفتند بي فايده است و يا جراحي خطرناك است كه اين تفكر غلط بايد امروزه از اذهان پاك شود. |