آفت دهان چيست؟

آفت دهان چيست؟

به زخمهاي عود كننده و دردناك مخاط دهان «آفت» گفته مي شود. زخمهاي آفتي در چند نوع بزرگ، كوچك و تبخالي شكل وجود دارند و شايع ترين آنها آفت كوچكي مي باشد كه به تعداد 5-1 عدد و به قطر كمتر از يك سانتي متر و معمولاً 5-3 ميلي متر ديده مي شود.اين زخمها گرد يا بيضي بوده و به رنگ زرد خاكستري با حاشيه قرمز و تا حدي برجسته ديده مي شوند. از نظر محل، بيشتر قسمت قدامي حفره دهان مبتلا مي شود و محل شايع آن پشت لبها - مخاط گونه، كف دهان، زير و كناره هاي زبان مي باشد. اين زخمها كمتر به كام، حلق، لثه چسبيده و روي زبان را مبتلا مي سازند.
غالب افراد در زير 40 سالگي حداقل يك يا چند بار به آن مبتلا شده، ولي سن شيوع آن، دهه دوم زندگي است و زنان بيشتر از مردان به آن دچار مي شوند. زخمهاي آفتي اغلب دردناك بوده و در تماس با غذا و نوشيدن مايعات محرك (ترشي و ادويه دار) درد آن تشديد مي شود، بخصوص اگر زبان گرفتار شده باشد كه در اين صورت علاوه بر غذا خوردن، ممكن است صحبت كردن نيز مشكل شود.بيماراني كه مرتبا ً آفت مي زنند احساسي شبيه به سوزن سوزن شدن و يا سوزش قبل از ايجاد زخم (معمولاً 24 ساعت قبل) در محل دارند. زخم به سرعت به وجود آمده و خود به خود بعد از 10-7 روز بهبود مي يابد و از خود اثري برجا نمي گذارد. بهبودي زخمها ممكن است همزمان صورت نگيرد. معمولاً بعد از بهبودي تا مدتي (در مواقعي 4-3 هفته) زخمي ايجاد نمي شود، ولي در افراد بسيار حساس و مستعد ممكن است زخمهاي اولي هنوز خوب نشده، زخمهاي ديگري در دهان(معمولاً در جاي ديگر) ديده شوند.

عوامل مستعد كننده آفت كدامند؟

در درجه اول استرس و هيجانهاي روحي است. ديده شده در دانش آموزان و دانشجويان به هنگام امتحانات ابتلاي آفت بيشتر است و همچنين بسياري از بيماران نيز از درمانهاي دندانپزشكي، ترس و استرس دارند. بعد از ضربه و تروما كه قبلاً عنوان شد، اختلالهاي هورموني نيز در بروز آفت نقش دارند. در خانمها 5-3 روز مانده به قاعدگي، آفت بيشتر ديده مي شود و در زمان حاملگي معمولاً زخمهاي آفتي مشاهده نمي شوند. «آفت» در افراد حساس و آلرژيك نيز بيشتر ديده مي شود. در افرادي كه به بعضي از مواد حساسيت دارند ابتلاي «آفت» بيشتر است.بعضي از مواد غذايي مثل گردو، فندق، پسته، پنير و بادمجان ميزان شيوع آفت را بالا مي برند. كمبود آهن و اسيد فوليك و ويتامين B2 نيز از عوامل مستعد كننده است.

درمان آفت چيست؟

آفت خود به خود التيام مي يابد و معمولاً به درمان نيازي ندارد. درآفت اگر درماني لازم شود معمولاً علامتي بوده و به دو منظور زير خواهد بود:
1 - كاستن از درد و التهاب و استرس
2 - جلوگيري از اضافه شدن عفونت ثانويه. توصيه مي شود، افرادي كه مرتباً و به تعداد زياد آفت مي زنند و يا آفت آنها بزرگ بوده و التيام در مدتي بسيار طولاني صورت مي پذيرد، براي شناسايي عامل و بيماريهاي زمينه اي مستعد كننده تحت معاينات و آزمايشهاي كاملتري قرار گيرند.

آفت عود كننده دهاني چيست؟

به طور كلي زخمهاي آفتي را به 4 گروه مي توان تقسيم نمود:
1- زخم آفتي كوچك (minor) كه شايعترين نوع بوده و در حدود 80 درصد از بيماران اين نوع بروز مي كند. در حقيقت اين همان نوع آفت است كه حالت عود كننده دارد و بحث ما بيشتر در خصوص همين نوع خواهد بود.
2- زخم آفتي بزرگ (major) كه كمتر از 10 درصد از بيماران آفتي را تشكيل مي دهد و اندازه ضايعات ممكن است به چند سانتيمتر هم برسد.
3- زخم آفتي تبخالي شكل (Herpetiform) كه حدود 10 درصد از بيماران را شامل مي شود.
4- زخم هاي وابسته به سندرم ها كه از جمله علايم سندرم «بهجت» يا سندرم «رايتر» هستند.
زخم آفتي كوچك (minor) شايعترين و شايد دردناك ترين بيماري مخاط دهان در انسان است كه به صورت زخمهاي عود كننده، دردناك و غير قابل پيشگيري ظاهر مي شود.بر اساس مطالعات مختلف شيوع آن از 20 تا 50 درصد جمعيت ذكر شده است كه معمولاً تظاهرات آن در10 تا 40 سالگي مشاهده مي شود. جالب اينكه در تحقيقي شيوع اين بيماري در شهر اصفهان، 21/1 درصد بالاترين ميزان شيوع آن در 30-25 سالگي گزارش شده است. اين زخم در زنان و همچنين در افرادي كه از نظر وضعيت اقتصادي- اجتماعي سطح بالاتري دارند به ميزان بيشتري بروز مي كند، تقريباً بيشتر مبتلايان به آفت را افراد غير سيگاري تشكيل مي هند.زخمهاي آفتي بيشتر در مخاط يا پوشش متحرك دهان بخصوص مخاط گونه، مخاط داخلي لب و مخاط زبان مشاهده مي شود و در مخاط كام و لثه بروز آن كمتر اتفاق مي افتد.

علل يا عوامل بيماري:

اتيولوژي آفت عود كننده دهاني، دقيقاً مشخص نيست، اما بعضي از عوامل مهم به عنوان علل زمينه ساز براي اين بيماري معرفي شده اند.
اين عوامل عبارتند از:
1) زمينه ارثي: همانند بسياري از بيماريها، استعداد ژنتيكي و تاريخچه فاميلي مثبت در بروز اين بيماري موثر است. تحقيقات نشان مي دهد فرزندان والدين غير مبتلا به آفت تا 20 درصد احتمال درگيري با ضايعات آفتي را دارند.
2) استرس: به نظر مي رسد استرس و فشارهاي روحي حداقل به عنوان يك عامل زمينه ساز در بروز آفت مؤثر است. تحقيقات مختلف نشان مي دهد نسبت بروز آفت در افراد داراي مشكلات روحي نسبت به افراد سالم رابطه معني داري دارد.
3) اختلالات ايمنولوژيكي: هر چند برخي از محققان اين بيماري را به عنوان يك بيماري اتوايمون ذكر كرده اند، اما واقعيت اين است كه هنوز به درستي مشخص نيست تا چه ميزان عوامل ايمني بدن در بروز اين زخمها مؤثر هستند.
4) عوامل هورموني: بروز يا تشديد اين بيماري در ايام قبل از قاعدگي و توقف يا كاهش آن در هنگام بارداري موجب شده است عوامل تغييرات هورموني بخصوص افزايش هورمون استروژن را در بروز ضايعات آفتي مؤثر بدانند.
5) كمبودهاي تغذيه اي و نقايص خوني: كمبود ويتامين B12، اسيدفوليك و آهن در 5 تا 15 درصد بيماران با آفت گزارش شده است كه اغلب با برطرف نمودن كمبود آنها، مي توان از شدت ضايعات كاست.
6) حساسيتهاي غذايي: آلرژي به بعضي از مواد غذايي همچون فندق، گردو، شكلات، عسل، گوجه فرنگي، توت فرنگي، آدامس و بعضي از خمير دندانها اگر نه به عنوان يك علت اوليه، ولي حداقل به عنوان يك عامل مستعد كننده مي توان در بروز ضايعات آفتي موثر باشند.
7) ساير عوامل: تروما، عوامل ميكروبي، اختلالات گوارشي و ساير موارد مشابه نيز از جمله مواردي هستند كه به عنوان زمينه ساز براي پيدايش آفت معرفي شده اند.

درمان:

اساساً بايد گفت «آفت» هيچ گاه درمان قطعي ندارد واين شايد به نامشخص بودن علت واقعي بيماري است. البته با افزايش سن از دوره و شدت ضايعات كاسته مي شود. اولين مرحله در درمان و كنترل آفت، بررسي ارتباط علايم با بيماريهاي سيستميك مي باشد كه علايم چشمي، گوارشي، تناسلي و سابقه آلرژي بررسي مي شود. به علاوه آزمايش خون براي C.B.C، بررسي ميزان آهن، اسيدفوليك و ويتامين B12 لازم است انجام گيرد. به هر حال تعداد زيادي از مبتلايان به آفت واقعاً سالم هستند و هيچ گونه مشكل سيستميك ندارند. بنابراين درمان شامل كنترل بيماري به صورت موضعي است، تا درد كاهش يافته، فانكشن عضو برقرار شود و شدت عود نيز كاهش يابد.

روزنامه قدس-شماره 5688

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار