|
1 انگلس، فریدریش «منشاء خانواده، مالکیت خصوصی و دولت»
چاپ اول، نشر جامى، تهران، 1380، 272 ص.
کتاب حاضر برای اولین بار در سال 1884 بر مبنای تحقیقات انسانشناسى، مورگان در کتاب «جامعه باستان» (1877م) به نگارش درآمده و دستمایه اصلی فمینیسم مارکسیست، شد. نویسنده فرودستی زنان را ناشی از ماهیت زیستشناختی نمیداند؛ بلکه آن را ناشی از تقسیمات اجتماعی و رابطه مالکیت به شمار میآورد. وی طبیعی بودن نهاد خانواده را نمیپذیرد و با استناد به دادههای انسانشناسى، نشان میدهد که در دورانهای ماقبل تاریخ، مردان و زنان به صورت شبکههای گستردهی خویشاوندی به گونهای غیر از روابط موجود در خانوادههای مرسوم زندگی میکردند. این نظام هم مادر تبار بود و هم مادرسالار، زیرا اثبات پیوند مستقیم فرزند با مادرش بسیار آسانتر از پیوند با پدرش بود و همچنین به علت اقتصاد کشاورزى، زنان به عنوان تولید کننده، ذخیرهکننده و توزیعکننده از قدرت ویژهای برخوردارند بودند.
2 استورات میل، جان؛ ترجمه علاء الدین طباطبایی «انقیاد زنان»
چاپ اول، تهران، انتشارات هرمس، 1379، 19 + 160ص
این کتاب در سال 1869 در زمانی منتشر شد که زنان انگلستان، هنوز از بسیاری حقوق از جمله حق رأی محروم بودند. نویسنده برتری مردان بر زنان را طبیعی ندانسته، معتقد است، جامعهای که میخواهد بر برابری کامل زن و مرد بنیاد داشته باشد، باید روابط اجتماعی زن و مرد را تنظیم کند. در فصل نخست طبیعی بودن فرودستی زن را با رد ادلّه موافقان آن به چالش میکشد. در فصل دوم قوانین ازدواج انگلستان را مورد نقد قرار داده آن را نوعی بردگی میداند. در فصل سوم به اشتغال زنان میپردازد و در فصل چهارم فواید آزادی زنان را برمیشمارد. مترجم در مقدمه کتاب نوشتهای از «جین اُگریدی» آورده است که شامل گزارشی مختصر از زندگی میل و شرحی درباره کتاب حاضر است. این کتاب پیش از این تحت عنوان «کینزک کردن زنان» با ترجمه خسروبیگی با مشخصات ذیل به چاپ رسیده است. چاپ اول، 1377، نشربانو، تهران، 165ص.
3 رجبى، فاطمه، «فمینیسم در جامعه اسلامى، ص 323 ـ 287 «همایش اسلام و فمینیسم، جلد اول؛ مجموعه مقالات»
احمدزاده، سید مصطفی و اندیشه قدیریان (ویراستاران)
چاپ اول، تهران، دفتر نشر معارف، 1381، 372 ص
نویسنده، ابتدا مبانی اندیشه اسلامی و اندیشه غربی را بیان نموده، آبشخورهای فکری فمینیسم و زمینههای شکلگیری آن را تحلیل میکند. سپس با دیدی انتقادی نسبت به فمینیسم، دعاوی این جنبش در مورد تاریخ را به نقد میکشد. ابزاری شدن زن در ایدئولوژی فمینیستى، ارزیابی دستاوردهای فمینیسم و جایگاه زن در ارمغان فمینیستى، عناوین دیگر مباحث این مقالهاند. نویسنده در ادامه به چالشهای فمینیسم با اسلام پرداخته، علل عدم پذیرش فمینیسم در جهان اسلام و ادعای فمینیسم درباره فقه اسلامی و تاریخ اسلام را مورد بررسی قرار داده است. در پایان نویسنده با نامعلوم خواندن اهداف فمینیسم و غده بدخیم نامیدن آن، به نقد فمینیسم در دنیای غرب، جهان اسلام و ایران میپردازد.
4 عطایى، فاطمه، «تاریخچه فمینیسم در ایران ، ص 390-375 «همایش اسلام و فمینیسم، جلد دوم؛ مجموعه مقالات»
احمدزاده، سید مصطفی و اندیشه قدیریان (ویراستان)
چاپ اول، تهران، دفتر نشر معارف، 1381، 368 ص
نویسنده، فمینیسم در ایران را در سه دوره بررسی میکند. دوره اول از تجدد طلبی تا دوره رضاشاه است که با اعزام دانشجویان به اروپا شروع میشود (1320 هـ.ش). دوره دوم، دوره رضا شاه و دوره سوم، دوره بعد از انقلاب اسلامی است. در دوره اول غربگرایی با نماد ملیگرایی مورد بررسی قرار میگیرد. در دوره دوم تغییر نظام آموزشى، رفع حجاب و ایجاد موسسات و روزنامههای ویژه زنان و در دوره سوم، گرایش زنان به مفاهیم ارزشی و حضور آنان در دفاع مقدس و برنامههای توسعه کشور مورد بحث قرار گرفته است.
«گذری بر فمینیسم ایرانی» مجید کافى، ص 418- 403
نویسنده، با تشریح چهار رویکرد فمینیستی به معرفی افراد و جریانهای فعال در هر رویکرد میپردازد. این رویکردها عبارتند از:
تأکید بر عدم تقابل میان زن و مرد
تأکید بر عدم تفاضل میان زن و مرد
فمینیسم جنیستگرا
فمینیسم علمگرا. در ذیل رویکرد دوم، جریانهای فمینیسم سیاسى، فمینیسم اسلامگرا، فمینیسم متجددانه و فمینیسم سکولار را مورد بحث قرار میدهد. این مقاله با نقد و بررسی فمینیسم ایرانی به پایان میرسد.
«فمینیسم اسلامى، ترکیب پارادوکسیکال» جعفر مرادى، ص 503-487
نویسنده، پس از ارائه دورنمایی از فمینیسم به مهمترین اهداف این جنبش پرداخته و آن را مورد تحلیل قرار میدهد. مقایسه اسلام و فمینیسم در مسائل عقیدتى، روانى، سیاسى، حقوقی و خانواده موضوع دیگر این مقاله است. در ادامه مقاله، امکان تحقق فمینیسم اسلامی با تحلیل رویکردهای مختلف مطرح در این حوزه، بررسی میگردد. این رویکردها عبارتند از تغییر نصوص دینی با استناد به عقل، تحریف محتوایی نصوص دینی به روشهای باطنگرایى، تحریف احکام الهی به روش سلیقهاى، دیدگاه های شناختاری و غیرشناختاری در زبان دین.
«زمینههای ظهور فمینیسم در غرب» حمیرا مشیرزاده، ص 546-506
گفتمان تجدد، نظام سرمایهداری و دولت لیبرال و دموکراتیک سه عامل اصلی زمینهساز برای جنبش زنان در غرب بوده است. نویسنده در این مقاله به چگونگی تاثیر هر کدام از موارد فوق بر جنبش زنان میپردازد.
5 دوبوار، سیمون، ترجمه قاسم صنعوی «جنس دوم، ج اول و دوم»
چاپ دوم ، تهران، توس، 1380،ج اول ص443، ج دوم ص 728
کتاب جنس دوم در سال 1949 در فرانسه منتشر گردید و در نخستین هفته انتشار 22 هزار نسخه از آن به فروش رسید. دوبوار در این کتاب از مفاهیم اگزیستانسیالیستی استفاده کرده، و بودن زن را مقدم بر ماهیت وی میداند. جمله معروف «زن، زن به دنیا نمیآید، زن میشود» از همین دیدگاه نشئت میگیرد. وی با پذیرش تفاوتهای میان زنان و مردان، آن را طبیعی ندانسته؛ بلکه ساخته فرهنگ مردانهای میداند که زن را «دیگری» فرض مینماید. وی در این کتاب نشان میدهد که چگونه «واقعیت زنانه» تشکیل شده و چرا زن به عنوان «دیگری» تعیین شده است. این کتاب توانست شکافی که میان موج اول و دوم فمینیسم ایجاد شده بود. پر کند و محرّک پرقدرتی برای ایجاد موج دوم فمینیسم، شود.
6 روباتام، شیلا؛ ترجمه حشمت ا... صباغی «زنان در تکاپو، فمینیسم و کنش اجتماعی»
چاپ اول، تهران، نشر شیرازه، 1385، 502 ص
کتاب حاضر مقدمهای تاریخی بر اندیشهها، سازماندهی و فعالیتهایی است که بر حوزهای وسیعی از جنبش زنان از اواخر سده هیجدهم تا زمان حال، تاثیر گذاشته است. نویسنده سرچشمههای فمینیسم را در پیوند با تفکر و عمل سیاسى در بسیاری از کشورها دنبال کرده و به توصیف جنبشهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسى دیگری که زنان نیز در آنها شرکت داشتهاند، میپردازد. یک مقدمه و شش فصل، اجزای تشکیل دهنده این کتاب است. مقدمه از ماهیت و تاریخچه شکلگیری فمینیسم بحث میکندد. فصول کتاب به تشریح فعالیت زنان به ترتیب تاریخی از اواخر سده هیجدهم و انقلاب فرانسه تا کنون میپردازد. در لابهلای این بحثهای تاریخی به گرایشهای فمینیستی و نظریات فمینیستی پرداخته میشود.
7 میشل، آندره؛ ترجمه محمدجعفر پوینده «پیکار با تبعیض جنسی»
چاپ اول، تهران، انتشارات نگاه، 1376، 239 ص
آندره میشل در سال 1959 دکترای خود را در جامعهشناسی از دانشگاه پاریس گرفته است.
وی کلیشههای تبعیض جنسی را در جامعه، مدرسه، بازار کار، دنیای سیاست، رسانههای گروهی و زبان، شناسایی و تحلیل میکند. سپس برای پاکسازی آنها از این کلیشهها رهنمودهایی را ارائه میدهد. وی در این بحث توجه ویژهای به نظام آموزشی میدارد.
8 واترز، مری آلیس و اولینرید؛ ترجمه مسعود صابری «فمینیسم و جنبش مارکسیستى؛ آیا سرنوشت زن را ساختار بدنش تعیین میکند؟»
چاپ اول، تهران، نشر طلایه پُرسو، 1383، 111 ص
این کتاب از دو بخش تشکیل شده است. بخش اول تحت عنوان «فمینیسم و جنبش مارکسیستى» نوشته ماری آلیس واترز از فعالان سوسیالیستی دهه 60 به بعد است و بخش دوم «آیا سرنوشت زن را ساختار بدنش تعیین میکند؟» به قلم اولین رید میباشد که دارای آثار متعدد درباره ریشههای ستمکشیدگی زنان است و در هنگام مرگش در سال 1979 از رهبران حزب کارگران سوسیالیست بوده است. نویسنده بخش اول درصدد رفع اتهام کورجنسی به جنبش مارکسیسم و سوسیالیسم است، وی آزادی حقیقی زنان را در سرنگونی سرمایهداری میبیند و به تلاش مارکسیستها در آزادی زنان با ذهنیت خاص خود اشاره مینماید. اولین رید در بخش دوم کتاب نشان میدهد که چگونه تحلیلهای مردسالارانه در ابعاد مختلف، ستم وارد بر زنان را طبیعی و ناشی از ساختار بدن او جلوه میدهد.
9 ال دوالت، مارجورى؛ ترجمه هوشنگ نایبی «روش رهایی بخش: مطالعات زنان و پژوهش اجتماعی»
چاپ اول، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران و موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1375، ص 390
هدف نویسنده در بخش های ششگانه این کتاب، بیان ویژگیهای روششناسی فمینیستی و همسویی آن با دیگر رویکردهای رهایی بخش میباشد.
در فصل اول سرگذشت خود را به عنوان پژوهشگر فمینیست شدن و نسل دوم فمینیسم بیان مینماید. در فصل دوم با عنوان «روششناسی فمینیستی چیست؟» ابتدا در خطاب با پژوهشگران جریان غالب، موجودیت روششناسی فمینیستی را اثبات مینماید و سپس مباحثی را در روش شناسی فمینیستی ارائه میکند.
در بخش سوم از رویکرد «کند و کاو» برای کشف ستمهای وارد بر زن را نام میبرد و استراتژیهای فمینیسم را برای مصاحبه و تحصیل بیان میکند.
«خود به منزله منبع پژوهش» عنوان بخش چهارم است. این عنوان برگرفته از دیدگاهی فمینیستی است که بر خلاف جریان اصلی علم دیدگاههای شخصی را عنصری معتبر و اساسی در شناخت جهان میداند. فصلهای این بخش، بیان دو نوع رویکرد پژوهش شخصی / انعکاسی است که همانطور که خود را به عنوان آلاینده به کار میبرد، به عنوان منبع نیز به کار میبرد.
بخش پنجم اعتراضی است فمینیستی به جو حاکم بر متون پژوهشى. این متون، از آنجا که زبانی خشک و بیطرفانه وعاری از احساس دارد مانع بروز تجربیات شخصی میشود. بخش ششم و پایانی کتاب تلاشی است برای بیان بخشی از دانش فنی روششناسی فمینیستى، نویسنده در این بخش رهنمودهایی عملی برای پژوهشگران حوزه فمینیسم مطرح میکند.
10 آبوت پاملا و کلروالاس؛ ترجمه منیژه نجمعراقی «جامعهشناسی زنان»
چاپ چهارم، تهران، نشر نى، 1385، ص 371
نویسندگان این کتاب خانمها پاملا آبوت و کلروالاس،ه سالها در دانشگاههای انگلستان مقدمات جامعهشناسی تدریس کردهاند، با نگاهی انتقادی به جامعهشناسی رایج در این کتاب به بررسی موضوعات جامعهشناسی با نگرشی فمینیستی پرداختهاند. انتقاد اصلی ایشان جانبداری از جامعهشناسی رایج است.
این کتاب یک مقدمه و هشت فصل دارد که از این قرار است:
مقدمه؛ نقد فمینیستی جامعهشناسی مردمحورانه و اراده پیشروی
1ـ زنان و قشربندی 2ـ دختران و زنان جوان 3ـ خانواده و خانوار 4ـ زنان، بهداشت و بیمارداری 5ـ زنان و اشتغال 6ـ زنان، جرم و خلافکاری 7ـ زنان و سیاست 8ـ تولید دانش فمینیستى.
در مقدمه به نقدهای فمینیسم بر جامعهشناسی اشاره کرده، ضرورت جامعهشناسی از دید زنان و رویکردهای مختلف فمینیستها را در این مورد بیان میکند. در فصل اول به طبقهبندی جنسیت اشاره نموده، حذف زنان از پژوهشهای طبقاتی را بررسی میکند.
در فصل دوم پس از تحلیل دوران کودکی و بلوغ دختران به موضوع آموزش دختران و دیدگاههای فمینیستی آموزش میپردازد. تلقی فمینیستها از خانواده و جایگاه زن در آن موضوع فصل سوم میباشد.
در فصل چهارم به جایگاه زنان در پزشکی و خدمات بهداشتی و نقد فمینیسم پرداخته در فصل پنجم اشتغال زنان از دیدگاه فمینیستی تبیین میگردد. نویسنده مسئله جرم زنان و جرم علیه زنان و دیدگاههای فمینیستی جرم را در فصل ششم تحلیل میکند و در فصل هفتم به حضور سیاسى زنان پرداخته، سیاستورزی فمینیستی و جنسیتی را بر شمرده و سه دیدگاه تجربهگرا، موضعگرا، و نسبیگرا در مورد روششناسی را شرح میدهد. در پایان گرایشهای فمینیستی لیبرال، مارکسیستى، رادیکال و سوسیالیستی را معرفی میکند. فرهنگ مختصری از واژهها، اصطلاحات و نامهای مطرح در بحثهای فمینیستی که مترجم به کتاب افزوده است، پایان بخش مباحث این کتاب است.
11 اعزازى، شهلا «فمینیسم و دیدگاهها»
چاپ اول، تهران، روشنگران، و مطالعات زنان، 1385، ص 323
این کتاب حاوی سیزده مقاله از نظریهپردازان فمینیستی در حوزههای مختلفی چون جامعهشناسی مردمشناسی و روانشناسی است.
مقاله اول، «نگرش زنان، نقد رادیکال جامعهشناسی» درتی اسمیت، ترجمه نوشین احمدی خراسانى نویسنده در این مقاله به چگونگی تولید دانش مردانه، پرداخته و مشخص میکند که چگونه مردان به علت موقعیت ممتاز خود در جامعه قادرند این نوع از دانش را تولید کنند. توجه اصلی نویسنده به بیرون قرارداشتن زنان از ساختار تولید علم در جامعهشناسی است.
مقاله دوم «آیا نسبت زن به مرد مانند نسبت طبیعت به فرهنگ است» شری ب اورتنر؛ ترجمه فیروزه مهاجر
اورتنر انسانشناس آمریکایى، به ذاتی یا اکتسابی بودن تفاوتهای میان زنان و مردان پرداخته، با پذیرش تفاوت زیستی میان آن دو، معتقد است تنها در چارچوب نظام ارزشی مشخص، تفاوتها دارای معنای برتر یا پستتر میشوند.
مقاله سوم، «جنسیت، رابطه و تفاوت در نگرش روانکاوی» نانسی جولیا چودورف؛ ترجمه منیژه نجمعراقی
چودروف جامعهشناس نگاهی انتقادی به شکلگیری هویت از دید فروید دارد. وی شکلگیری هویت را از درونیکردن روابط بیماریزای اولیه، نه بر اساس جداسازی و ... میداند. از آنجا که مادران، اولین مراقبان کودک می باشند، شکلگیری هویت جنسی در پسران از طریق نفیزنانگی و از طریق هویتیابی با مردان شکل میگیرد.
مقاله چهارم «آیا هویت جنسی مردانه توجیهی است برای سلطه مردانه؟» آیرس ماریون یانگ؛ ترجمه فرخقرهداغی
نویسنده با این ادعا که تمایزهای جنسیتی به برقراری سلطه مردانه، منجر میشود به توضیح سلطه مردانه پرداخته و میان تفاوتهای جنسیتی و سلطه تمایز قایل است.
مقاله پنجم «جامعهپذیرى: زنان و مردان چگونه ساخته میشوند؟» بویگیته بروک و همکاران؛ ترجمه مرسده صالحپور.
این مقاله به معرفی دیدگاههای جامعهشناسان فمینیست آلمانى، درباره جامعهپذیری جنسیتی میپردازد نویسنده بر اهمیت نقش زنان و این که به کدام جنس تعلق دارند، تأکید میکند.
مقاله ششم «بازاندیشی در مفاهیم جنس و جنسیت» کریستین دلفى؛ ترجمه مریم خراسانى
دلفی در مقام فمینیست ماتریالیست فرانسوی توجه خاصی به تفاوتهای زیستی به عنوان عامل ستم بر زنان ندارد، بلکه بیشتر متوجه مفهوم زنانگی در شرایط موجود اجتماعی است وی در این مقاله جنسیت و روابط آن با جنس را مورد توجه قرار میدهد.
مقاله هفتم «جامعهشناسی انتقادی و روابط جنسی» کتی دیویس؛ ترجمه فریده حمیدی
نویسنده به مقوله جنسیت و رابطه آن با قدرت میپردازد. نگاه وی به مفهوم قدرت در سلطه نظریهپردازیهای فمینیستی است.
مقاله هشتم «جنسیت، طبقه و قشربندى؛ رهیافتی نو» سیلویا والبى؛ ترجمه نیره توکلی انتقاد دیگر جامعهشناسان فمینیست، بر این محور هر چند که طبقة اجتماعی اساساً از طریق مشخص کردن موفقیت مردان در ساختار طبقاتی جامعه شکل گرفته است و باید توجه داشت که ملاحظه زنان در تحلیلهای طبقاتی ضروری است.
مقاله نهم «سرمایهدارى، مردسالاری و تفکیک شغل بر اساس جنس» هایدی هارتمن؛ ترجمه آویده نهاوندی
هارتمن اقتصاددان و فمینیست سوسیالیست آمریکایی است. وی در این مقاله وی بر نظارت مردان بر سازمانها و اتحادیههایی که زنان را از مشاغل به حاشیه رانده، تأکیده کرده و به این نکته اشاره میکند که استثمار سرمایهداران از نیروهای کار و نیز سلطه مردسالارانه مردان بر زنان با یکدیگر تفاوت دارد.
مقاله دهم «سرمایهداری و رهایی زن» میشل بارت؛ ترجمه نسترن موسوی
بارت سازو کارهایی را که ستم بر زنان را در عرصههای مختلف پابرجا نگه میدارند، تحلیل میکند. تاکید بارت بر اهمیت ایدئولوژی در تولید و بازتولید ستم بر زنان است.
مقاله یازدهم «گوناگونی کارهایی که همسران انجام میدهند» کریستین دلفی و دیانالئونارد، ترجمه فریده همتی
در این مقاله، تنها کارفرمایان را از کسانی میداند که از فعالیتهای خانگی زنان سود میبرند؛ بلکه شوهران را هم از این دسته میشمرد.
مقاله دوازدهم «کارگران خانگی» سامی و سترودن؛ ترجمه الهه غیاثوند
نویسنده در یک بررسی میدانی، نمونههایی از کار زنان کارگر و نگرش آنان به کارهای خانه را توضیح میدهد.
مقاله سیزدهم «پوشش برای زنان، روشهای فمینیستی» لنراکاسگر و موریس مک هیو؛ ترجمه ابوالقاسم پوررضا
این مقاله پس از انتقاداتی که به معرفتشناختی مردانه وارد میکند، به توضیح روشهای پژوهشی از دیدگاه فمینیستی میپردازد و مستدلانه بیان مینماید که چرا بهتر است زنان پژوهشها را انجام دهند و چرا پژوهشی فمینیستی برای زنان و نه دوباره زنان است.
12 استر نباتى، دومینیک؛ ترجمه ثریا پاکنظر «مقدمهای بر نظریههای فرهنگ عامه»
چاپ اول، تهران، گام نو، 1379
در فصل فمینیسم و فرهنگ عامه، در صفحات 288-239 این کتاب نویسنده در صدد معرفی مطالعاتی است که سبب گسترش تحلیل فمینیستی از فرهنگ عامه شده است. در این راستا، نویسنده نقدهایی را که فمینیستها بر برخی مقولات مرتبط فرهنگ عامه وارد نموده، بیان مینماید. تبلیغات و بازنمایی زنان در فرهنگ عامه، جایگاه زنان در فرهنگ عامه، تحلیل محتوایی و نشانهشناسی در مطالعه و فرهنگ عامه و رابطه بین ایدئولوژی فرهنگ عامه و پیامگیران از جمله این مقولات میباشد.
13 بورک، رابرت، اچ؛ ترجمه الهه هاشمی حائری «در سراشیبی به سوی گومورا؛ لیبرالیسم مدرن و افول آمریکا»
چاپ اول، تهران، انتشارات حکمت، 1378، 784 ص.
این کتاب که از نقش لیبرالیسم در انحطاط آمریکا پرده برمیدارد، در فصل یازدهم تحت عنوان «جنسیت و سیاست؛ ضربه فمینیسم افراطی بر فرهنگ آمریکایی» ص 505-437 به ارزیابی آراء فمینیسم رادیکال پرداخته و دیدگاههای این گرایش را به ویژه در مقولاتی مانند سیاست، خانواده، دین، آموزش عالی و نیروهای مسلح نقد میکند. این بخش از کتاب در کتاب نقد، ش 17، ص 125-118 گزارش شده است.
14 بستان (نجفی)، حسین «نابرابری و ستم جنسی از دیدگاه اسلام و فمینیسم»
چاپ اول، قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1382، ص 140
نویسنده در اولین فصل از بخش اول کتاب به معرفی گرایشهای فمینیستی پرداخته، شخصیتهای مطرح هر گرایش را نام میبرد. فمینیسم لیبرال، مارکسیست، رایکال، سوسیالیست، اگزیستانسیالیست لیست، روانکاوانه، پست مدرنیسم گرایشهای مطرح در این فصل هستند. نویسنده در بخش دوم کتاب و در فصل اول آن راهبردهایی را که گرایشهای فمینیستی برای خروج از سلطه مردان ارائه میدهند تشریح مینماید. نظریه اسلام و راهبردهای آن برای رفع ستم جنسی در سایر فصول کتاب بیان میشود.
15 پاسنو، دایانا؛ ترجمه محمدرضا مجیدی «فمینیسم؛ راهیابی راه؟! کشف دوباره خواست خدا برای آزادی زنان»
چاپ اول، تهران، دفتر نشر معارف، 1382، ص 207
خانم پاسنو، زنی آمریکایی و مسیحی مومنی است که در دهه 70 میلادی در دوران دانشجویی خود به جنبش فمینیسم علاقهمند میشود. ولی این علاقه هر روز کمتر شده تا جایی که از وی یک منتقد جدی میسازد. این کتاب حاصل نقدهای وی به جنبش فمینیسم، آموزهها و دستاوردهای آن میباشد. گرچه این کتاب حاوی مباحث عمیق نظری نمیباشد ولی از آن جهت که جنبش فمینیسم ر از دید یک منتقد معتقد به مسیحیت حکایت میکند که در بطن واقعیتهای اجتماعی آمریکا در اوج فعالیتهای جنبش فمینیسم حضور داشته، با ارزش است. دیدگاه فمینیسم در مورد مادرى، سقط جنین، مردسالارى، همجنسبازى، اشتغال زنان، از جمله موضوعاتی است که نویسنده فمینیسم را در مورد آنها به چالش میکشد.
16 حسنى، حمیدرضا (سرویراستار) «فمینیسم و دانشهای فمینیستی»
چاپ اول، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، زمستان 1382، 384 ص
این کتاب حاوی یک مقدمه و ترجمه 13 مقاله از «دایرة المعارف فلسفی روتلیج» در مورد فمینیسم، جنسیت و دانشهای فمینیستی است. به جز سه مقاله 9، 12، و 13 بقیه مقالات در پایان هر یک مورد نقد قرار گرفته است.
در مقدمه ص78-11، محمدرضا زیبایینژاد تحت عنوان «فمینیسم» به واژهشناسی و تاریخچه فمینیسم، فمینیسم در عرصه بینالملل، فمینیسم اسلامى و معرفی برخی اندیشههای فمینیسم میپردازد. محمود فتحعلی درباره اخلاق و الهیات فمینیسم بحث مینماید. معرفتشناسی فمینیستى، «فمینیسم و علم» و «فمینیسم و علوم اجتماعی» موضوعاتی است که مورد بررسی علیرضا قائمینیا قرار گرفته است. محمد تقی سبحانی در مورد فمینیسم و زبان و فلسفه سیاسى فمینیسم توضیحاتی میدهد و محمدتقی کرمی موضوع فمینیسم در روانکاری را به بحث میگذارد. مقالات ترجمه شده عبارتنداز:
1ـ «فمینیسم» سوزان جیمز، ترجمه عباس یزدانى، ناقد محمدرضا زیبایی نژاد، ص 142-79
این مقاله با نگاهی تاریخی به توضیح فعالیت جنبش فمینیسم و دیدگاههای آن از آغاز تاکنون میپردازد.
2- «حقوق فمینیستی» اى.اف کینگدام، ترجمه عباس یزدانى، ناقد محمدرضا زیبایی نژاد، ص 166-143
در این مقاله دو نظریه معروف فمینیستی در مورد حقوق یعنی طرح تساوی و طرح تغییر، مطرح و مورد انتقاد قرار میگیرد.
3- «اخلاق فمینیستی» از رزماری تونگ، ترجمه عباس یزدانى، ناقد محمود فتحعلى، ص 180-167
در این مقاله سه رهیافت اخلاق زنانه، اخلاق مادری و اخلاق همجنسگرایی زنانه و تبیین ویژگیهای اخلاق فمینیستی تشریح میگردد.
4- «الهیات فمینیستی» از مارجورى ساشوکی، ترجمه بهروز جندقى، ناقد هادی صادقى، ص 196-181
این مقاله به تاریخچه الهیات فمینیستی و موضوعات فمینیستی مطرح در این حوزه میپردازد.
5- «معرفتشناسی فمینیستی» از لوراین کد، ترجمه عباس یزدانى، ناقد علیرضا قائمی نیا، ص 218-197
در این مقاله زمینه شکلگیری معرفتشناسی فمینیستى، رابطه بین فمینیسم و تجربهگرایى، دیدگاههای معرفتی غیرتجربی فمینیستی و لوازم پذیرش انتقادات فمینیستی به معرفتشناسی مورد بحث قرار میگیرد.
6- «جنسیت و علم» از ساندرا هاردینگ، ترجمه بهروز جندقى، ناقد علیرضا قائمینیا، ص 240-219
این مقاله خاستگاه و گستره بحثهای جنسیت و علم را بیان و تحلیلهای گوناگونی را که برای نشان دادن تاثیر جنسیت در علم به کار رفته است، معرفی میکند.
7- «فمینیسم و علوم اجتماعی» از آلیسون وایلی، ترجمه عباس یزدانى، ناقد علیرضا قائمینیا، ص 280-257
نقدهای فمینیستی بر علوم اجتماعى، تحقیقات فمینیستها در این علوم و لوازم فلسفی این نقدها و تحقیقات، موضوعاتی است که نویسنده بدان پرداخته است.
8- «زبان و جنسیت» از سالی مک کانل ـ جنیت، ترجمه عباس یزدانى، ناقد محمد تقی سبحانى، ص 280-257
تاریخچه مباحث زبانی ـ جنسیتی و نظریات مطرح در آن، رابطه رفتار اجتماعی با جنسیت و زبان با اشاره به نظریه چامسکى، مراد زبانشناسان و فمینیستها از گفتمان و بررسی تغییرات زبان و جنسیت، موضوعات مطرح در این مقاله میباشد.
9ـ «فلسفه جنسیت» از آلن سوبل، ترجمه بهروز جندقى، ص 312-281
نویسنده پس از تحلیل مفهومی فلسفه جنسیت و تعریف عمل جنسی، به بررسی دیدگاه ساختارگرایی درباره عمل جنسی میپردازد. تحلیل جنبه متافیزیکی در امور جنسى، تبیین نظریه حقوق طبییعی آکویناس، بررسی دیدگاه کانت و کانتیهای معاصر درباره اخلاق جنسى، ارزیابی دیدگاههای مطرح دربارة مسئله «رضایت و اعمال زور» در عمل جنسی و مسئله «شکنجهدهی در لذت جنسی» از دیگر موضوعات این مقاله میباشد.
10ـ «فلسفه سیاسى فمینیستی» از سوزان مندوس، ترجمه عباس یزدانى، ناقد محمد تقی سبحانى، ص 334-313
حوزه فلسفه سیاسى فمینیستی، تاریخچه آن، دیدگاه گرایشهای فمینیستی لیبرال، مارکسیسم، سوسیالیسم، افراطى، پستمدرنیسم، و فمینیستهای جدید، درباره فلسفه سیاسى مباحث اصلی این مقالهاند.
11ـ «فمینیسم و روانکاوی» از مارگارت وتیفورد، ترجمه عباس یزدانى، ناقد محمد تقی کرمى، ص 352-335
این مقاله به گرایشهای موجود در فمینیسم روانکاوانه و موضوعات نظری مطرح در آن میپردازد.
12 «نقد ادبی فمینیستی» از گایاتری چاکراورتی اسپیواک، ترجمه عباس یزدانى، ص 360-353
تاریخچه نقد ادبی فمینیستی و دیدگاه آن درباره «نظریه»، دو موضوع مطرح در این مقاله است.
13ـ «زیباشناسی فمینیستی» از کارولین کورس مایر، ترجمه عباس یزدانى، ص 370-361
این مقاله از نقدهای فمینیستی بر زیباشناسی و هنر، وجود نگاه مردانه در زیباشناسی و سبک هنری مشترک زنانه بحث مینماید.
17 ریترز، جورج؛ ترجمه محسن ثلاثی «نظریه جامعهشناسی در دوران معاصر»
چاپ دوم، تهران، انتشارات علمى، 1374
نویسنده در صفحات 526-459 کتاب بعد از بیان تفاوتهای نظریه فمینیستی با سایر نظریههای جامعهشناختی به اصول نظری جنبش فمینیسم اشاره مینماید. سپس نگاهی تاریخی به ریشههای فمینیسم و تعامل جامعهشناسی و فمینیسم میافکند. در ادامه نظریههای فمینیستی معاصر، نظریههای تفاوتهای جنسى، نابرابری جنسی و ستمگری جنسى، به طور مفصل مورد بررسی قرار گرفته، موضعگیری هر یک از گرایشهای فمینیسم لیبرال، مارکسیست، سوسیالیست و رادیکال در مورد این نظریهها تبیین میگردد. در ادامه نظریه جامعهشناختی فمینیستی و چهار ویژگی متمایز آن در کانون توجه نویسنده قرار میگیرد. بحث پایانی کتاب، تفاوت نظریه فمینیستی و جامعهشناسی سنتی در سه انگاره واقعیتهای اجتماعى، تعریف اجتماعی و رفتار اجتماعی میباشد.
18 ریو سارسه، میشل؛ ترجمه عبدالوهاب احمدی «تاریخ فمینیسم»
چاپ اول، تهران، روشنگران و مطالعات زنان، 1385، ص 200
نویسنده استاد تاریخ معاصر در دانشگاه هشتم پاریس دسن دَنی، میباشد و نوشتههای متعددی پیرامون فمینیسم و جنیست به چاپ رسانیده است. وی در این کتاب تاریخ فمینیسم را از انقلاب کبیر فرانسه تا روزگار ما بررسی میکند و به جز اشارههایی به جنبش زنان در آمریکا، عمدتاً به جنبش زنان در فرانسه میپردازد.
19 زیبایی نژاد، محمد رضا و محمد تقی سبحانی
«درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام» چاپ دوم، قم، دارالنور دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، 1381، 246 ص.
در بخش اول این کتاب طی سه فصل مبانی فکری غرب در نگرش به شخصیت زن، مبانی اسلامی در نگرش به شخصیت زن و اصل شخصیت زن از نگاه اسلام بررسی میگردد. بخش دوم به جریانشناسی نهضت زنان میپردازد. در فصل اول این بخش نهضت زنان در غرب، جریانشناسی و نقدهایی بر آن وارد میگردد و در فصل دوم، نهضت زنان در ایران جریانشناسی میشود.
20 سدى، رامان، و پیتروید وسون؛ ترجمه عباس فجر «راهنمای نظریه ادبی معاصر»
چاپ دوم، تهران، نشر طرح نو، 1377
فصل هشتم و پایانی این کتاب به معرفی نظریههای ادبی فمینیستی اختصاص دارد (صفحات 287-253) نویسنده این نظریهها را در سه بخش بیان میکند. موج اول، موج دوم و نظریههای جدیدتر.
در موج اول از «ویرجینا وولف» و «سیمون دوبوار» نام برده، آثار آنان را مورد تحلیل قرار میدهد. در موج دوم «کیت میلت»و «فایرستون» را مطرح و از فمینیسم مارکسیستى بحث مینماید. همچنین فمینیسم انگلیسی ـ آمریکایی به ویژه «الین شووالتر» و فمینیسم فرانسوی به ویژه «کریستوا»، «سکیسو» و «ایریگاری» را مورد تحلیل قرار میدهد. در پایان از نظریههای ادبی سیاهان، زنان رنگین پوست و زنان همجنسخواه به عنوان نظریههای جدیدتر نام برده و مختصراً معرفی میکند.
21مجموعه مقالات همایش سراسری زنان، ج اول: جهانی سازی» چاپ اول، تهران، دفتر نشر معارف، 1385
در این مجموعه چهار مقاله در ارتباط با فمینیسم به چشم میخورد.
مقاله اول «تاثیر مبانی فلسفی اسلام و فمینیسم بر نمونههایی از نظریات اجتماعی» از مهدیه السادات مستقیمی در صفحات 68-35 به چاپ رسیده است. این مقاله ضمن بیان اهمیت رویکردهای مبنایى، تاثیر بعضی از خاستگاههای فلسفی اسلام و فمینیسم بر محورهای مهمی از مسائل اجتماعی زنان بیان میشود. اختلاط محیطهای زنانه و مردانه، وضع قوانین در مسئله اشتغال زنان و مشارکت زنان در الگوهای توسعه از جمله این محورها میباشد.
مقاله دوم، «منزلت زن در اندیشه اسلامی و فمینیستی با تحلیل اسناد بینالمللی» نوشته سید ابراهیم حسینی میباشد. این مقاله در صفحات 232-181 پس از معرفی جریان فمینیسم و انگیزههای پنهان این جریان به ردپای آموزههای فمینیستی در اسناد بینالمللی پرداخته، پیامدهای منفی آن را بیان میکند. سپس اصول بنیادین در نگرش اسلامی به زن را بررسی میکند. تفاوت حقوقی بین زن و مرد و فرضیههای مختلف در مورد آن، موضوعات دیگر این مقاله است.
خانم ملیحه سادات سیدرضا در مقاله «نقد و ارزیابی فمینیسم از دیدگاه قرآن، سنت و فرهنگ اسلامی» در صفحات 258-233 به ضرورت بحث در مسائل زنان، معرفی فمینیسم و تاریخچه آن و بیان جایگاه زن در اسلام به ویژه در دیدگاه حضرت امام خمینی(ره) میپردازد.
مقاله چهارم «اندیشههای سیاسى فمینیستی» از مقصود رنجبر میباشد. معرفی شاخههای اندیشه فمینیستی و لیبرال، مارکسیست، سوسیالیست و رادیکال، محورهای اصلی نظریهپردازی فمینیستی برابری و قدرت سیاست فمینیستى، مردسالارى جنس و جنیست، حوزههای عمومی و خصوصى، سیاستورزی فمینیستی و موضعگیری اسلام نسبت به اندیشههای سیاسى فمینیستی از موضوعات مطرح در این مقالهاند.
22مجموعه مقالات همایش سراسری زنان، ج 4 چاپ اول، تهران، دفتر نشر معارف، 1385
در صفحات 129-84 این مجموعه مقالهای از سید سادات فاضل فیضآبادى، با عنوان «فمینیسم و پیامدهای آن» به چاپ رسیده است. وضعیت زنان قبل از رنسانس و قرون بعد از آن، گرایشها و نظریات فمینیستى، جایگاه خانواده در نظریات فمینیستى، پیامدهای منفی فمینیسم، فمینیسم در ایران و مسایل زنان از دیدگاه امام خمینی(ره) از موضوعات مطرح در این مقاله است.
23 فریدمن، جین؛ ترجمه فیروزه مهاجر «فمینیسم»
چاپ اول، تهران، نشر آشیان، 1381، 160 ص
نویسنده در یک مقدمه و پنج فصل، فمینیسم را به بحث میگذارد. در مقدمه کتاب، تعریف فمینیسم و مشکلات آن بحث میشود.در فصل اول به تساوی و قضاوت در دیدگاه فمینیستی میپردازد. در ضمن بحثهایی مربوط به جنس و جنسیت و تفاوتهای اخلاقی نیز مطرح میشود.
روابط فمینیسم با امور سیاسى موضوع فصل دوم است. در این فصل در حوزههای عمومی و خصوصى، مبارزه برای حق رأی و دیگر موضوعات سیاسى فمینیستی مطرح میشود.
در فصل سوم رابطه سرمایهداری و مردسالارى، کار خانگی و رابطه فمینیسم و محیط زیست بحث میشود، عنوان این فصل «اشتغال و اقتصاد جهانی» است.
فصل چهارم با عنوان «احساسات جنسی و قدرت» اهمیت احساسات جنسی را برای فمینیستها تشریح نموده است. همجنسگرایى، پورنوگرافى، خشونت جنسى، تولید مثل و مادری کردن مباحث مطرح در این فصل میباشد.
فصل پنجم و پایانی کتاب به مشکل تفاوت میان زنان، تحت عنوان «قومیت و هویت: مشکلذاتگرایی و چالش پسامدرن میپردازد. فمینیسم سیاه، رابطه فمینیسم غربی با جهان سوم، فمینیسمهای پساساختارگرا و پسامدرن از جمله موضوعات مورد بحث در این فصل است.
24 کرین، ویلفرد و دیگران، ترجمه فرزانه طاهری «مبانی نقد ادبی»
چاپ دوم، تهران، نیلوفر، 1380،360ص
نویسنده در فصل ششم کتاب و در بحث از شیوههای نقد ادبی در صفحات242 تا 246 به نقد فمینیستی میپردازد. در ابتدا تاریخچهای مختصر از این نقد بیان میشود. سپس ویژگیهای این شیوه به همراه معرفی چهرههای معروف آن مورد بررسی قرار میگیرد.
25 محمدى، معصومه (ویراستار) «فمینیسم آمریکایی تا سال 2003»
چاپ اول، تهران، دفتر نشر معارف، 1383،172ص
این کتاب تلخیص و ترجمهای است از پنج کتاب ضد فمینیستى. بخش اول «نابودی عفاف، ارمغان فمینیسم»نوشته وندی شلیت میباشد نویسنده به مشکلاتی که بیعفتی برای جامعه آمریکا به بار آورده است اشاره نموده، عفت را امری ذاتی و زنان با عفت را از لحاظ جنسی فعالتر میداند.
بخش دوم «فمینیسم و مذهب» نوشته دایان پاسند، به انتقاد از فمینیسم پرداخته وآموزه ضدیت آن را با آموزههای مسیحی بیان میکند. وی سعادت حقیقی انسان را تنها از طریق ارتباط با خداوند میداند بخش سوم با عنوان «پسران» قربانیان فمینیسم، نوشته کریستینیاهوف سوموز، به بحران موجود در میان پسران آمریکایی اشاره نموده آن را تبلیغ فمینیستها بر علیه مردان و مظلوم نمایی دختران میداند. سپس به ادعاهای فمینیستها بر علیه مردان پرداخته، آنها را مورد تحلیل قرار میدهد. «آثار اقتصادی فمینیسم بر زندگی زنان» نوشته سیلویا آن هیولت، بخش چهارم این کتاب را تشکیل میدهد. نویسنده ابتدا تاریخچهای از جنبش حقوق برابر فمینیسم و جریان مقابله آن را مطرح میکند، سپس به جریان خانوادهگرای افراطى میپردازد. در پایان به سرگردانی زمانی که همخواهان مشارکت برابر با مردان و همخواهان مادر بودن میباشند اشاره کرده و بارد این باور زنان که امروز از عهده این کارها برمیآیند، تنها اثر آن را افزایش استرس و دستمزد پایین دانسته است.
بخش پنجم «تاثیرروشنفکری غرب بر ازدواج و خانواده» از جمیزکیو. ویلسون میباشد.
نویسنده، ابتدا بحثهایی را درباره ازدواج، خانواده و انتظارات مرد و زن از ازدواج مطرح میکند و پس از تشریح ماهیت ازدواج در دوران قبل از رنسانس، به تغییراتی که در مدرنیته در الگوی ازدواج پدید آورده پرداخته است. خانواده در میان بردگان، فرهنگ فرزند محور، طلاق، مادران شاغل و تحولات فرهنگی ازدواج از دیگر موضوعات مطرح در این بخش میباشد.
26 گراگلیکا، کارولین؛ ترجمه تلخیص و تدوین: معصومه محمدی «فمینیسم در آمریکا تا سال 2003، جلد دوم»
چاپ اول، تهران، دفتر نشر معارف، 1385،266ص
این کتاب تلخیص و ترجمهای است از کتاب «Domestic Tranqility» (آرامش در خانه) از خانم گراگلیکا. نویسنده ضمن توضیح مشکلات زنان و خانوادههای آمریکایی و نارضایتی آنان از آموزههای فمینیستی، اهداف و دستاوردهای جنبش فمینیسم را در مسائل اجتماعی و خانواده به نقد میکشد. خانهدارى، فرهنگهای تأثیرگذار بر مسائل زنان، زنان شاغل، زندگی زناشویى، اخلاق جنسیتى، سقط جنین، روابط جنسی زنان، نظامیگرى، افزایش طلاق، فقر و جرم از جمله موضوعاتی است که نویسنده بر محور آن، فمینیسم را مورد انتقاد قرار میدهد.
27 مشیرزاده، حمیرا «از جنبش تا نظریههای اجتماعى، تاریخ دو قرن فمینیسم»
چاپ سوم، تهران، نشر شیرازه، 1385، 576 ص.
این کتاب در سه بخش موجهای سهگانه فمینیسم را به طور مفصل مورد بررسی قرار میدهد. در هر بخش به زمینههای شکلگیری هر موج، اهداف آن، چگونگی مبارزه و فعالیتهای زنان میپردازد. در بخش دوم به گرایشهای مختلف فمینیستی نیز اشاره کرده و اندیشههای هر یک را تشریح مینماید. نظریههای فمینیستی موضوع دیگر مطرح در این بخش است. فعالیتهای زنان در عرصه علمی در بخش سوم مورد توجه نویسنده قرار میگیرد.
28 مشیرزاده، حمیرا «مقدمهای بر مطالعات زنان»
دفتربرنامهریزی اجتماعی و مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزرات علوم، تحقیقات و فناورى، 1383، چاپ اول، تهران، 204ص
این کتاب در دو بخش و هشت فصل مباحثی را در حوزه مطالعات زنان مطرح میکند. در بخش اول طی دو فصل زمینههای ظهور جنبش زنان، تاریخچه این جنبش، امواج سهگانه آن و گرایشهای مختلف فمینیستی معرفی میشود. بخش دوم به مطالعات زنان میپردازد. در فصل سوم در مورد شکلگیری مطالعات زنان بحث میشود. فصل چهارم به مباحث فلسفی و فرانظری این مطالعات پرداخته و در ذیل آن اخلاق و معرفتشناسی فمینیستى، تشریح میگردد. در فصل پنجم، مطالعات زنان در حوزه تاریخ و در فصل ششم مطالعات اجتماعی فمینیستى، مطرح میگردد. نقد فمینیسم بر جریان اصلی روان شناسی و نظریههای فمینیستی درباره روانشناسی جنسیت در فصل هفتم و سیاست در مطالعات زنان در فصل هشتم مورد بررسی قرار میگیرد.
29 میشل، آندره، ترجمه هما زنجانیزاده «جنبش زنان»
چاپ اول، مشهد، نشر نىکا، 1383،154ص
نویسنده، وضعیت زنان را از دوران دیرینه سنگی تا قرن بیستم مورد بررسی قرار میدهد. در قرن نوزدهم و بیستم به جنبش فمینیسم پرداخته و فعالیتهای زنان را تحت تأثیر این جنبش در کشورهای مختلف تشریح میکند.
30 معصومى، سید مسعود «فمینیسم در یک نگاه»
چاپ اول، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 1384، 152 ص
کتاب حاضر از دو فصل تشکیل میشود. فصل اول به معرفی جنبش فمینیسم و گرایشهای مختلف آن از جمله فمینیسم اسلامی و فمینیسم پسامدرن پرداخته، به نقش سازمان ملل در جریانهای فمینیستی اشاره میکند. در فصل دوم و در بحث زنان در ایران، بحث تاریخی جریانهای مدافع حقوق زنان قبل و بعد از انقلاب را مطرح کرده و شگردهای نفوذ آنان را بیان میکند. در فصل دوم به معرفی شش گرایش روشنفکری و حقوق زنان در ایران میپردازد و در پایان به اختلاف حقوق زن و مرد از منظر اسلام اشاره نموده، مبانی مطرح در این بحث را بررسی میکند.
31 موسوى، معصومه «تاریخچه مختصر تکوین نظریههای فمینیستی»
کتاب توسعه، ج 9، نشر توسعه، چاپ اول، 1374، ص 122-114
در ابتدا پیشینه پرداختن به مسایل زنان در اندیشه غربی مورد توجه نویسنده قرار میگیرد. سپس گرایشهای فمینیسم لیبرال، فرهنگى، مارکسیست، سوسیالیست، وجودگرا و پسامدرنیسیم معرفی و اندیشههای هر گرایش همراه با چهرههای برجسته آن بیان میگردد.
32 واتکنیز، سوزان آلیس و دیگران؛ ترجمه زیبا جلالی نایینى. چاپ سوم، تهران، نشر شیرازه، 1384، 172 ص.
این کتاب موردی است بر تاریخچه جنبش زنان از بدو تولد آن در انقلاب 1789 فرانسه تا فراگیر شدن آن طی جنبشهای رهاییبخش زنان، در دهه 70 میلادی و سپس بازگشت محافظهکاری در این زمینه. نویسنده، همچنین دستاوردهای این جنبش را معرفی کرده و چالشهایی را که بر سر راه این جنبش بوده بررسی میکند.
33 جگر، آلیسون ؛ ترجمه مریم خراسانى «فمینیسم به مثابه فلسفه سیاسى»
جامعه سالم، ش 26، اردیبهشت 1375، ص 62-60
نویسنده، نخست جایگاه زن را در خانواده و اجتماع با مقایسه دو دوره پیش از سرمایهداری و بعد از آن تحلیل میکند. سپس به چگونگی پیدایش فمینیسم و تعریف آن پرداخته و دو مفهوم کلیدی این جنبش «آزادی و سرکوب» را توضیح میدهد و با بررسی فلسفه سیاسى فمینیسم مقاله خود را به پایان میبرد.
34 جگر، آلیسون ؛ ترجمه س. امیری «چهار تلقی از فمینیسم قسمت اول و دوم»
قسمت اول: زنان، ش 28، فروردین 1375، ص 52-48
قسمت دوم: زنان، ش 31، آذر 1375، ص 44-40
این مقاله خلاصهای از مقدمه کتاب «سیاستهای فمینیستی و سرشت انسان» تالیف آلیسون جگر است که نخستین بار در 1983 در آمریکا به چاپ رسیده است. در این مقدمه نویسنده به تاریخچه شکلگیری فمینیسم، تحلیل مفهوم ستم و فلسفه سیاسى فمینیسم اشاره کرده، چهار گرایش لیبرال فمینیسم، مارکسیسم فمینیسم، رادیکال فمینیسم و سوسیال فمینیسم را به عنوان چهار برداشت از رهایی زنان معرفی و عقاید اصلی هر گرایش و تفاوت و نقدهایی که هر یک بر دیگری وارد نمودهاند را بیان مینماید.
35 باقرى، شهلا «علوم اجتماعى، فمینیسم وانگاره مردمحوری»
کتاب زنان، ش 30، زمستان 1384 ، ص 131-109
در معرفی و ارزیابی روششناسی فمینیستى، نویسنده ابتدا جایگاه جنسیت در مباحث فلسفه علم را در طی سه مرحله تاریخی بیان میکند. سپس با عنایت به تاثیر جنسیت در نظریهپردازی به انتقادات فمینیستها نسبت به علوم اجتماعی و مطالبات فمینیستها از آن پرداخته است. نویسنده با برشمردن مرکب بودن، چند بعدی چندخاستگاهی و چند روشی بودن و میانرشتهای بودن، به عنوان ویژگیهای روششناسی زنان، به تبیین آنها پرداخته و مباحثی را در طراحی روششناسی بومی پژوهش مسائل زنان ارائه میدهد و با بیان پیشنهادی در بهبود رشته مطالعات زنان مقاله خود را به پایان میبرد.
36 برنان، ترزا؛ ترجمه فرخ قرهداغی «فمینیسم روانکاوانه»
فصل زنان، ش 4، تابستان 1383، ص 116-105
فمینیسم روانکاوانه دیدگاهی است که روانکاوی را برای پیشبرد نظریه فمینیستی به کار میگیرد. نویسنده، در این مقاله ابتدا به خاستگاه روانکاوی فمینیستی اشاره میکند، سپس با معرفی آثار «جولیت میچل» به استفادههایی که این دیدگاه از دو مکتب فروید و لاکان نموده، و نقدهایی که به ویژه نسبت به فروید دارد، میپردازد. در ادامه به تأثیری که دیدگاه «روابط با ابژهِ» مکتب کلین بر روانکاوی فمینیستی و به ویژه بر آثار «نانسی چُدرا» بر جای گذاشته است، میکند و آن را در بوته نقد قرار میدهد. «ایریگاری» و توجه او به رابطه مادر و دختر و نمادپردازی از تن مونث، موضوع دیگری است که مورد بررسی قرار گرفته است. در پایان با اشارهای گذرا به اثرگذاری اجتماعی فمینیسم روانکاوانه، سیاستی را برای آینده این دیدگاه مطرح میکند.
37 بهشتى، سعید و مریم احمدی نیا «تبیین و بررسی نظریه تربیتی فمینیسم و نقد آن از منظر تعلیم و تربیت اسلامی»
تربیت اسلامى، ش 3، پاییز و زمستان 1385، ص 88-41
نویسنده پس از ارائه مباحثی پیرامون مفهوم فمینیسم، مبانی نظرى، تاریخچه و گرایشهای مشهور فمینیسم به توضیح دیدگاه این مکتب درباره آموزش، اخلاق و خانواده میپردازد. سپس اهداف، برنامه و روشهای تعلیم و تربیت از دیدگاه فمینیسم را تبیین میکند. بررسی رابطه فمینیسم و اسلام، نقد مبانی نظرى تربیتی فمینیسم در سه زمینه اهداف، برنامه و روش مباحث بعدی این مقاله است.
38 جی. ورن، کرن؛ ترجمه مجید لباف خانیکی «فلسفه اکوفمینیسم»
زنان، ش 111، مرداد 1383، ص 72-66
در دیدگاه اکو فمینیسم، رابطه مهمی بین رفتار زنان، رنگین پوستان و طبقات پست اجتماعی از یک طرف و طبیعت از طرف دیگر موجود است. تبیین این روابط بهویژه رابطه زن و طبیعت و یافتن راه رهایی آن دو، اساسیترین طرح اکوفمینیسم است. چون محیط زیست، ما را در فهم مسئله سلطهپذیری زنان یاری میدهد، همانند نژادپرستى، طبقهگرایی و زورمندگرایى، موضوعی فمینیستی است. نویسنده در این مقاله میکوشد تا مشخص نماید چگونه درختان، جنگلها و جنگلبانى، آب، غذا و کشاورزى، فناوری مواد سمى، نژادپرستی زیست محیطى، پیرستیزی زیستمحیطی و زبان جنسیتی ـ طبیعتی همگی از مقولات فمینیستی میباشد و چرا باید اطلاعات تجربی اکوفمینیسم را جدی گرفته و بهکار برد.
39 زعفرانچى، لیلاسادات «رویآوری فمینیسم به اقتصاد»
کتاب زنان، ش 30، زمستان 84 ، ص 49-15
این مقاله با معرفی گرایشهای مختلف فمینیستى، دیدگاه هر یک را در مورد مسائل اقتصادی مرتبط با زنان به ویژه اشتغال زنان، مطرح میکند. سپس به بررسی دیدگاههای مبتنی بر توسعه اقتصادی پرداخته و تأثیر هر دیدگاه را بر ارتقای وضعیت زنان، مورد بررسی انتقادی قرار میدهد. فمینیسم و جهانی شدن اقتصاد و حضور فمینیسم در عرصه بین الملل از دیگر موضوعاتی است که نویسنده به تحلیل نقادانه آنها میپردازد.
40 سجادى، سید مهدی «فمینیسم در اندیشه پستمدرنیسم»
کتاب زنان، ش 29، پاییز 1384، ص 38-7
نویسنده، در شناسایی فمینیسم پست مدرن، ابتدا به تبیین فمینیسم و پستمدرن پرداخته، نسبت بین این دو را از زبان متفکران بیان مینماید و در آخر نقدهایی را که بر این رویکرد وارد شده، شرح میدهد. آنچه در ذیل میآید عنوانهای مقاله است:
1ـ سیرتحول تاریخی فمینیسم که در ذیل این عنوان به معرفی موجهای سهگانه پرداخته و آنها را با یکدیگر مقایسه مینماید.
2ـ رویکردهای فمینیسم، در این بخش به رویکردهای فمینیسم رادیکال، لیبرال، سوسیال، مارکسیستى و پستمدرن اشاره میکند.
3ـ آموزههای فمینیسم پستمدرن
4ـ تعامل فمینیسم و پستمدرن
5ـ فمینیسم پستمدرن و ناتوانی در هویت زنانه، در ذیل این عنوان به نقدهای وارد بر این رویکرد اشاره مینماید.
6ـ تقابل فمینیسم و پستمدرنیسم، در ذیل این عنوان به تفاوتهای بین این دو میپردازد.
41 سیج، لورنا و لورنا اسمیت؛ ترجمه مسعود جعفری جزی «نقد ادبی فمینیسم»
زنان، ش 54، مرداد 1378، ص 53-52
پیشینه نقد ادبی فمینیستى، آغازگر مطالب این مقاله کوتاه میباشد. معرفی دو گروه اصلی این نقد، انگلیسی ـ آمریکایی و فرانسوی و تشریح راهبرد تدافعی گروه اول و راهبرد شالوده شکنی گروه دوم، موضوع دیگر این نوشتار است. در پایان تلاشهای این دو نقد ادبی همراه با مقایسه بین آن دو بررسی میشود.
42متمسک، رضا فمینیسم اسلامى؛ واقعیتها و چالشها
مجموعه مقالات هماندیشی بررسی مسائل و مشکلات زنان؛ اولولیتها و رویکردها، ج 1، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، چاپ اول، 1380.
نویسنده، فمینیسم اسلامى را در سه بخش: سابقه تاریخى، دیدگاهها و چالشها مورد بررسی قرار میدهد. در بخش دوم با ارائه دو تقسیم، مقاله خود را ادامه میدهد. تقسیم اول نمایانگر ترکیب سیاسى فمینیستهای اسلامی است و دومی نشانگر چارچوپ اندیشه آنان میباشد. بیان اهداف و راهبردهای این گروه در حوزه مسائل زنان موضوع دیگر این بخش میباشد و بیان چالشهای پیش روی این فمینیستها با آموزههای اسلامی پایان بخش این مقاله است.
43مارکوس، لورا؛ ترجمه هلن اولیایینیا «فمینیسم وولف و وولف فمینیسم»
بخارا، ش 56 (ویژهنامه ویرجینیا وولف)، پائیز 1385، ص 144-110
نویسنده با تحلیل آثار ویرجینیا وولف (متولد 1882 م) به ویژه رمان «اتاقی از آن خود» تفکرات وی درباره زنان را به نمایش میگذارد و بیان میکند که چگونه فمینیستهای موج دوم یکی از شاخصترین پیشگامان خود را در وجود وولف یافت. سپس در بخش دوم مقاله خود به مطالعاتی که ناقدان وولف در آثار وی انجام دادهاند، پرداخته خصوصیات فمینیسم وولف را از زبان این ناقدان بیان میکند.
44 مشیرزاده، حمیرا «جنبش زنان و مفاهیم بنیادین سیاست»
مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسى، ش 59، بهار 1382، ص 226-195
فمینیسم غیر از حضور سیاسى خود به عنوان یک جنبش، مفاهیم بنیادین سیاست را بازتعریف نموده یا به چالش کشیده است. تفکیک میان سپر خصوصی و عمومى، عرصه سیاست، دولت. دموکراسی و شهروندی از جمله این مفاهیم است. در این مقاله آرای فمینیستها در مورد این مفاهیم و تحولاتی که در نظر آنها ایجاد شده است مورد بررسی قرار میگیرد.
45 یزدخواستى، بهجت «مروری برافکار سیمون دوبوار»
کتاب زنان، ش 29، پاییز 1384، ص 59-39
این نوشتار زندگی شخصى، شخصیت علمی و روانى سیمون دوبوار و سهم اندیشه وی در گسترش نظریه فمینیسم را بررسی میکند. ارزیابی فمینیسم اگزیستانسیالیستی در اندیشه دوبوار، تحلیل کتاب جنس دوم، معرفی وی از دیدگاه منتقدان و نقادی تئوریهای دوبوار، از دیگر مباحث مطرح در این مقاله است.
46 یوسف زاده، حسن «پیامدهای فمینیسم در خانواده غربی»
کتاب زنان، ش 32، تابستان، 1385، ص 127-81
تحولات خانواده پس از عصر نوزایی در بستر مدرنیسم و پستمدرنیسم در این مقاله مورد بررسی قرار میگیرد. بهنظر نویسنده عواملی همچون سکولاریسم، صنعتیشدن، شهری شدن، فمینیسم و فردگرایی تغییرات عمدهای در خانواده ایجاد نموده است. گرچه تغییرات حاصل در جامعه بعد از رنسانس به نفع بشر نیز بوده است ولی با بیتوجهی به بنیانهای ماورای طبیعی و حرکت به سوی اومانیسم آیندهای جز فروپاشی خانواده در انتظار جهان غرب نخواهد بود.
47 هام، مگی و دیگران؛ ترجمه نوشین احمدی خراسانى، فیروزه مهاجر، فرخ قرهداغى «فرهنگ نظریههای فمینیستی»
چاپ اول، تهران، نشر توسعه، 1383، 600 ص
این فرهنگنامه مجموعهای است از واژهها و اصطلاحات مطرح در مطالعات فمینیستی است که به ترتیب حروف الفبای لاتین تنظیم شده است. این واژهها شامل اشخاص مطرح در جنبش زنان، نظریهها و موضوعهای فمینیستی است.
www.hawzah.net |