مدرنیسم در مذهب كاتولیك روم

پی نوشت ها

۱مشخصات اصل مقاله چنین است:
Bernard M. G. Reardon, "Christian Modernism", in: Mircea ELiade (ed.) The Encyclopedia of Religion, (New York: simon & Schuster Macmillan, ۱۹۹۵), VOl. ۱۰, pp. ۷-۱۴.
۲- Liberalism.
۳- modernism.
۴- T. S. Eliot (.(شاعر شوریده و منتقد آمریكایی ۱۹۶۲ـ۱۹۰۹
۵- Edward Irving.
۶- Obligation.
۷- John Henry Newman.
۸- Antichrist.
۹- traditionalist.
۱۰- dogmatist
۱۱- obscurantist.
۱۲Enlightenment، نهضت روشنگری [= روشنفكری] یا عصر عقل «جریانی عقل گرایانه و علم گرایانه و آزادی خواهانه و غیردینی و اومانیستی رایج در اروپای قرن هجدهم كه تأثیر ماندگاری بر علم و فلسفه غربی باقی گذارده است.» «قرن ۱۸ را عصر عقل می نامیدند و انتظار می رفت كه آرمان عقلانیت كه در علم جلوه گر شده بود عرصه همه فعالیت های انسانی را در بربگیرد. این نهضت فكری نوین كه روشنگری نامیده می شد، پدیده چند چهره ای بود و از كشوری تا كشور دیگر و از متفكری تا متفكر دیگر فرق می كرد... از میان مضامین و مفاهیم متعدد روشنگری سه موضوع را برمی گزینیم: ۱ـ طبیعت چونان دستگاهی جبری و خود استوار نگریسته می شد كه كار و كردارش باید بر حسب نیروهای طبیعی تبیین شود. ۲ـ خداوند در حد یك فرضیه قابل بحث بود، كه بعضی به عنوان فرض معقول از آن دفاع می كردند و دیگران به عنوان جزم یا عقیده جزمی بی پایه ای كه ساخته و پرداخته كلیسای مرتجع است تخطئه می كردند. ۳ـ سرانجام روحیه غالب همانا اطمینان به كمال پذیری انسان و نیل به جامعه دلخواه به مدد كاربرد علم در همه شؤون زندگی بود. (علم و دین، ایان باربور، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، چاپ دوم، ۱۳۷۴، ص ۲۵ و ۷۱). م.
۱۳[ Deism= خداشناسی طبیعی، عقلی]. اعتقاد به این كه عقل انسان می تواند بدون توسل یا تكیه به الهام و وحی و تعهد به مذهب، به وجود خداوند آگاهی و اذعان داشته باشد. این قول در عصر روشنگری (قرن ۱۸) طرفداران بسیاری داشت. سابقه این نگرش در آثار اومانیست های دوره رنسانس و حتی پیش تر از آن هم وجود داشته. در عصر جدید ولتر، مونتسكیو، ادوارد هربرت، فراكلین، جفرسن و بسیاری دیگر دئیست بوده اند. (علم و دین، ترجمه خرمشاهی، پاورقی، ص ۲۵) م.
۱۴- Critque of pure Reason (۱۷۸۱)
۱۵- Postulate.
۱۶- practicl reason
۱۷- Faculty
۱۸- perspectives on Nineteenth and Twentieth Century protestant Theology London, ۱۹۶۷, p. ۶۴.
۱۹- morality.
۲۰- Religion within the limits of Reason Alone, New york, ۱۹۶۰, p. ۱۶۲.
۲۱- reductionism
۲۲- Jean Reville
۲۳- Liberal Christianity, London, ۱۹۰۳, p. ۱۷.
۲۴- Friedrich Schleier macher.
ایان باربور می نویسد: سه تحول مهم كه ریشه های فكری اش قبلاً در همین قرن پاگرفته بود، به تشكل كلام لیبرال یا الهیات اعتدالی كمك كرد: نخست، پیشرفت پژوهش های مربوط به كتاب مقدس، رهیافت های تازه ای نسبت به وحی پدید آورد. دوم اعتنا به تجربه دینی به عنوان مبنای توجیه عقاید دینی است. این سرآغاز نوین، در اوایل قرن، منبعث از آثار و افكار فریدریش شلایر ماخر بود كه غالباً او را «مؤسس الهیات اعتدالی» می نامند. به نظر او مبنای دیانت نه تعالیم وحیانی است چنانكه در سنت گرایی مطرح است، نه عقل معرفت آموز (cognitive reason) است، چنانكه در الهیات طبیعی (عقلی) مطرح است، نه حتی اراده اخلاقی (ethical will) چنانكه در نظام فلسفی كانت مطرح است، بلكه در انتباه دینی (religious awareness) است كه با همه آن ها فرق دارد. دیانت، موضوع تجربه زنده است، نه عقاید رسمی مرده. و قابل تحویل به اخلاق یا حكمت عملی (practical ethics) یا حكمت نظری ( speculativephilosophy) نیست، بلكه باید با خودش سنجیده شود و بر وفق معیارهای خودش فهمیده شود. شلایر ماخر، همانند نویسندگان و حكمای نهضت رمانتیك، بر این رأی بود كه خداوند رابا دل آگاهی (immediate apprehension) [= علم حضوری] می توان شناخت نه با استدلال غیرمستقیم. به تعبیر او عنصر مشترك در همه ادیان «احساس وابستگی مطلق» است، احساس تناهی (finitude) در برابر نامتناهی (infinite)، پی بردن به اتحاد باكل. (علم و دین، ایان بار بور، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، ص ۳۲ ۱۳۰). م.
۲۵Albrecht Ritschl: سومین جریان مؤثر، كه جزو مضامین اصلی الهیات اعتدالی در آمده است اولویت اخلاق در دیانت است. میراث كانت كه در بخش اعظم آیین پروتستان قرن نوزدهم به خوبی مشهود است، در «الهیات ارزش های اخلاقی» آلبرت ریچل تداوم پیدا كرد. ریچل با كانت موافق بود كه از طریق عقل نظری یا نظرپردازی فلسفی نمی توان به معرفت خداوند نایل شد. دیانت موضوع عملی است كه از وجدان و داوری های مربوط به ارزش های اخلاقی، جداناپذیر است. ریچل همانند شلایر ماخر در جست و جوی منبای قلبی و تجربی دیانت بود، ولی در درجه اول آن را به اراده اخلاقی انسان، تعبیر می كرد و نسبت می داد... (علم و دین، ایان بار بور، ترجمه خرمشاهی، ص ۱۳۲). م.
۲۶- Auguste Sabatier (۱۸۳۹- ۱۹۰۱)
۲۷- Jean Reville (۱۸۵۴ - ۱۹۰۸)
۲۸- William Adams Brown
۲۹- Presbyterian
۳۰- T . R. Glover
۳۱- C. J. Cadoux
۳۲- Congregationalist.
۳۳- Latitudinarianism.
۳۴- John Tillotson (۱۶۳۰- ۱۶)
۳۵- Schleiermacher (۱۷۶۸- ۱۸۳۴)
۳۶- feeling (Gefuhl)
۳۷- moralism
۳۸- the Infinite
۳۹- Christian faith (۱۸۲۱ - ۱۸۲۲; ۲d ed. ۱۸۳۰)
۴۰- God in Christ
۴۱- inward experience
۴۲- aesthetic
۴۳- University of Gottingen.
۴۴- ferdinand Christian Baur.
۴۵- ethical imperative
۴۶- Value Judgments (Werturteile)
۴۷- Justification and Reconciliation, Edinburgh, ۱۸۷۴-۱۹۰۰, O. ۱۹۹.
۴۸- justificafion
۴۹- reconciliation
۵۰- redeemed [بازخریدشدگان از گناه = نجات یافتگان]
۵۱- Wibhelm Hermann (۱۸۴۶- ۱۹۲۲)
۵۲- Julius Kaftan (۱۸۴۸-۱۹۲۶)
۵۳- Adolf von Harnack (۱۸۵۱- ۱۹۳۰)
۵۴- The Communion of the Christian with God (۱۸۸۶)
۵۵- What is Christianity? (۱۹۰۰)
۵۶- synoptic Gospels
۵۷- Kingdom
۵۸- history of religions school
۵۹- Ernst Troeltsch (۱۸۶۵-۱۹۲۳)
۶۰- Wilhelm Bousset (۱۸۶۵- ۱۹۲۰)
۶۱- University of Heidelberg
۶۲- Wilhelm Dilthey.
۶۳- Epistle to the Romans
۶۴- noetic school
۶۵- Richard Whately (۱۷۸۷ - ۱۸۶۸)
۶۶- Renn Dickson Hampden (۱۷۹۳- ۱۸۶۸)
۶۷- Thomas Arndd (۱۷۹۵-۱۸۴۲)
۶۸- broad Church
۶۹- H. H. Milman (۱۷۹۱- ۱۸۶۸)
۷۰- A . P. Stanley (۱۸۱۵-۱۸۸۱)
۷۱- Benjamin Jowett (۱۸۱۷- ۱۸۹۳)
۷۲- Frederick Denison Maurice (۱۸۰۵- ۱۸۷۲)
۷۳- Samuel Taylor Coleridge
۷۴- modern Anglicanism
۷۵- Percy Gardner (۱۸۴۶-۱۹۳۷)
۷۶- Hasting Rashdall (۱۸۵۴ - ۱۹۲۴)
۷۷- W. R. Inge (۱۸۶۰-۱۹۵۴)
۷۸- H. D. A. Major (۱۸۱۷-۱۹۶۱)
۷۹- E. W. Barnes (۱۸۷۴-۱۹۵۳)
۸۰- The Modern Churchmen ¨s Union.
۸۱- The English Non conformists.
۸۲- Free Churchmen
۸۳- P. T. Forsyth
۸۴- A . E. Gravie
۸۵- R. J. Campbell (۱۸۶۷-۱۹۵۶)
۸۶- The New Theology (۱۹۰۷)
۸۷- T . R. Glover (۱۸۶۹-۱۹۴۳)
۸۸- Jesus of History (۱۹۱۷)
۸۹- What is Christianity?
۹۰- C . J. Cadoux (۱۸۸۳-۱۹۴۷)
۹۱- Unitarian tradition
۹۲- James Martineau (۱۸۰۵- ۱۹۰۰)
۹۳- L . P. Jacks (۱۹۶۰-۱۹۵۵)
۹۴- William Ellery Channing (۱۷۸۰-۱۸۴۲)
۹۵- Ralph Waldo Emerson (۱۸۰۳- ۱۸۸۸)
۹۶- New England Transcendentalist movement.
۹۷- Matthem Arnold.
۹۸- Essays (۱۸۴۱-۱۸۴۳)
۹۹- Horace Bushnell (۱۸۰۲-۱۸۷۶)
۱۰۰- Discourse on Christian Nurture (۱۸۴۷)
۱۰۱- God in Christ (۱۸۴۹)
۱۰۲- Soul
۱۰۳- body
۱۰۴- H. C. King
۱۰۵- William Adams Brown (۱۸۶۳-۱۹۴۳)
۱۰۶- The Essence of Christianity.
۱۰۷- religious certitude
۱۰۸- Harrry Emerson Fosdick
۱۰۹- Shailer Mathews
۱۱۰- The Faith of Madernism (۱۹۲۵).
۱۱۱- H. N. Wieman.
۱۱۲- The Wrestle of Roligion With Truth (۱۹۲۷)
۱۱۳- Alfred Loisy (۱۸۵۷-۱۹۴۰)
۱۱۴- The Gospel and the Church (۱۹۰۲)
۱۱۵- essence of christianity.
۱۱۶- Jesuit George Tyrrell (۱۸۶۱-۱۹۰۹)
۱۱۷- Lucien Laberthonniere
۱۱۸- Maurice Blondel (۱۸۶۱-۱۹۴۹)
۱۱۹- Bergosonian Edouard le Roy ۱۸۷۰-۱۹۵۴.
۱۲۰- Ernesto Buonaiuti (۱۸۸۱-۱۹۴۶)
۱۲۱- Program of Modernism (۱۹۰۷)
۱۲۲- Voluntarist tradition.
۱۲۳- Dogme et Crifigue (۱۹۰۷)
۱۲۴immanentist theology (= الهیات حلولی الهیاتی كه قایل است خداوند در آن واحد، در همه جا و همه چیز حضور دارد. این الهیات خداوندرابسیارنزدیك به انسان می بیند.) م.
۱۲۵- redemption
۱۲۶- Karl Barth (۱۸۸۶-۱۹۶۸)
۱۲۷- religiousness
۱۲۸- Speculative natural theology
۱۲۹- analagia entis (analogy of being)
۱۳۰- analogia fidei (analogy of faith)

نویسنده:برنارد ام. جی. رییردون
مترجم: منصور نصیری
منبع:ماهنامه معرفت ، شماره ۴۵