مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

  اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی
 تبلیغات در سایت   
علائم ظهور
پیوندهای ویژه  
نخستين سلسله قدرتمند شيعه
نظارت بر اعمال شيعيان در عصر...
درماني‌آسان براي يبوست
7 عادت آدم‌هاي موفق
آثار تربيتى نماز
بسیار زیبا به رنگ سبز!
بناهای تاریخی اصفهان
دعا براي امام زمان عليه السلام...
دور افتاده
4‌ خطاي تغذيه‌اي ‌كه شما را...
تفسیر کلمه فتنه
نقاشی های تلفیقی و شگفت انگیز...
آسيب‏شناسى انقلاب اسلامى
پایتخت دولت مهدوی کجاست؟
اتصال به «شعوركيهاني»
آرايش ، چرا و چگونه؟
ارزش سجده
گل های بسیار زیبا، رنگارنگ و...
وادي السلام ، بزرگ ترين و قديمي...
ملائکه در خدمت امام زمان(علیه...
خطرات استفاده از کولر خودرو...
بصیرت چيست؟
پروردگار قبل از اینکه خدایی...
تصاویری زیبا از مراحل رشد یک...
مروري‌ بر تاريخ‌ رابطه‌ آمريكا...
داستان شهر عشق
گاهي به تلويزيون نگاه نکن!
گزارش تصویری  
اخبار تازه   
دیدار جلیلی با عمار حکیم
دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان عصر امروز با رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق دیدار و گفت‌وگو کرد.
خانه میلیون دلاری امير قطر+عكس
امير قطر شيخ حمد بن خليفه ال ثاني ساختمان محل سكونت خود در لندن را بازسازي كرده كه اين ساختمان هم اكنون...
زن مصدوم، راننده فراري را دستگير كرد
راننده اتوبوس پس از تصادف با يك زوج رهگذر وقتي از صحنه حادثه گريخت، گمان نمي‌كرد زن مصدوم او را تعقيب...
شيخ الازهر از فتواي مقام معظم رهبري استقبال کرد
احمد الطيب شيخ الازهر ديروز دوشنبه با مجتبي اماني كاردار ايران در قاهره ديدار و با استقبال از فتواي مقام...
جلسه خصوصی دنیزلی و کریمی از زبان رویانیان
مدیر عامل باشگاه پرسپولیس در سفری که برای رسیدگی به شرایط تیم به امارات داشت، در جلسه ای اختصاصی با علی...
دانشگاه پیام نور مشهد از خواننده هتاک حمایت کرد
مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه پیام‌نور مشهد در پی هتک حرمت به امام هادی(ع) و برگزاری کرسی آزاداندیشی در...
سرمربی پرسپولیس: خلعتبری و انصاری‌فرد را می‌خواهم
دنیزلی از مسوولان باشگاه پرسپوليس خواسته كه تحت هر شرايطی كريم انصاری‌فرد و محمدرضا خلعتبری را جذب كنند.
بنگر خطاب به رويانيان: سيدجلال را به پرسپولیس می‌آورم
بنگر رابطه نزديكي با رويانيان دارد و همين موضوع باعث شده كه مديرعامل پرسپوليس از مدافع سپاهان بخواهد...
حدادازشب آغازسهمیه‌بندی‌بنزین می گوید
بنده یادم هست روزی که قرار بود از ساعت 12 شب سهمیه‌بندی بنزین آغاز شود، آقای احمدی‌نژاد به سفری به یکی...
قیمت روز طلا، سکه و ارز + جدول
بنزين به زودی سه نرخي مي‌شود
بنزين اگرچه چند روزي است دو نرخي شده است، اما احتمالا به زودي دوباره شاهد سه نرخي‌شدن آن خواهيم بود.
لاریجانی: رئیس مجلس نشوم ثلمه‌ای به عالم اسلام وارد نمی‌شود
رئیس مجلس با بیان اینکه ولعی برای ریاست مجلس ندارم، گفت‌: اگر به عنوان رئیس مجلس انتخاب نشوم، ثلمه‌ای...
اسرائیل نباید به تلاش‌های جهانی در نشست بغداد آسیب بزند
یک روزنامه صهیونیستی با بیان اینکه اسرائیل حق ندارد به تلاش‌های جهانی در نشست بغداد آسیب بزند تاکید کرد...
مطهری از نطق جنجالی اش دفاع کرد
وی با اشاره به برخی موضوعات مطرح شده درباره نطقش که بسیاری آن را اهانت و بی ادبی می‌دانستند، گفت: متن...
فروشگاه
تالار گفتمان
 
  دفعات نمایش: 580    یک شنبه 16 تیر 1387 

فيـدئيـسم


فيـدئيـسم

فيدئيزم يا ايمان‌گروي، جنبشي است1 در فلسفه دين و معرفت‌شناسي ديني كه به خصوص در نيمه دوم قرن بيستم تحت تأثير مستقيم تعاليم ويتگنشتاين توسعه يافت،‌ و برخي ديگر از فلاسفه متأخر، هر يك به نحوي بر گستره آن افزودند. بر اساس رأي‌محوري ويتگنشتاين، دين همانند علم و هر فعاليت ديگر انساني، شكلي از حيات است. وظيفه فيلسوف هرگز تلاش براي يافتن "دليل و شاهد" يا توجيه عقلاني به نفع باور به خدا نيست؛ بلكه وي بايد فعاليت‌هاي متنوعي را كه به حيات انساني شكل ديني داده است، توضيح دهد. در اين طريقه، شناخت ديني، مبتني بر آگاهي عقلي يا طبيعي نيست؛ بلكه فقط بر ايمان استوار است. اين ديدگاه‌ ـ لااقل در قلمرو ديني ـ تركيب و تأليفي است از شكاكيت كامل همراه با توسل به معرفت، كه از راه ايمان، و نه دليل عقلي، حاصل مي‌شود. در واقع اهل ايمان كوشش‌هايي را كه آدميان براي فهم خدا از طريق عقل خود كرده‌اند، نمونه‌اي از غرور و خودبيني انساني توصيف نموده‌اند.
به نظر آنان چنين تلاشي براي سنجيدن عالم الهي است با موازين ضعيف فهم انساني، براي پرهيز از اين گستاخي و بي‌پروايي ناروا آدمي بايد دريابد كه يك شكاك فلسفي بودن نخستين و اساسي‌ترين گام به سوي اين است كه يك ديندار، درست اعتقاد باشد. ايمان‌گرايي ديدگاهي است كه نظام‌هاي باورهاي ديني را موضوع ارزيابي و سنجش عقلاني نمي‌داند؛ مثلاً اگر گفتيم "ما به وجود خدا ايمان داريم" در واقع گفته‌ايم كه ما اين باور را مستقل از هرگونه دليل و استدلالي پذيرفته‌ايم.
كي‌يركگارد، كساني را كه دين را به مدد قراين و براهين مي‌كاوند، تمسخر مي‌كند. شخصي كه حقيقتاً نگران وضع خويش است، هرگز هستي خود را در معرض مخاطره قرار نمي‌دهد؛ تا با مطالعه بيشتر و با يافتن قراين افزون‌تر تصميم بگيرد كه آيا خدا را قبول كند يا خير؛ بلكه او مي‌داند كه هر لحظه‌اي را كه بدون خدا سر كند ضايع شده است.2 از نظر كي‌يركگارد تناقض ايمان و عقل به اين معناست كه اعتقاد با استدلال نسبت عكس دارد: "هر چه دلايل كمتر باشد ايمان بهتر است. ايمان و استدلال نقيض يكديگرند. موضوع مهم، دانش واقعي نيست،‌ بلكه فهمي عميق از خود و از وجود انسان است. مهم نيست كه چه مي‌دانيم؛ مهم آن است كه چگونه از خود عكس‌العمل نشان مي‌دهيم. او مي‌گويد: بدون خطر كردن، ايماني در كار نيست. ايمان دقيقاً تناقض ميان شور بي‌كران روح فرد، و عدم يقين عيني است. اگر من قادر باشم خداوند را به نحو عيني دريابم، ديگر ايمان ندارم؛ اما دقيقاً از آن رو كه قادر نيستم، بايد ايمان آورم."3
به عقيده او ايمان، نوعي تعهد و جهش است و‌ مستلزم سرسپردگي به امر مطلق است. وي همچنين ايمان را از مقوله ورزش مي‌دانست؛ زيرا هر چه تناقض ايمان و عقل بيشتر باشد، شخص در ايمان آوردن نيازمند زورآزمايي بيشتري است.
ايمان‌گروي دو قرائت دارد.4 ويتگنشتاين با برداشتي معتدل از ايمان‌گروي، به "ايمان بدون تعقل" قائل شد. كي‌يركگارد با نگرشي افراطي "ايمان علي‌رغم تعقل" را پيش نهاد. براي ايمان، نخست بايد از عقلانيت دست شست و سپس يك‌سره خطر كرد و ايمان آورد. از ديدگاه او ايمان و شكاكيت به خوبي با يكديگر جمع مي‌شوند.5

نقـد

ايمان‌گروي ابعاد مختلفي دارد. از يك طرف قرائتي تجربي از ايمان ارائه مي‌دهد،‌ و از سوي ديگر معتقد به تقدم ايمان بر معرفت است. از طرف سوم ايمان و شكاكيت را قابل جمع تلقي مي‌كند، و بالاخره با ديد انتقادي به مقوله ايمان مي‌نگرد. به اين ترتيب، ديدگاه ايمان‌گروانه و فيدئيستيك از زواياي گوناگون قابل نقد و ايراد است.
از همه اينها گذشته، ايمان‌گروي امروز، منتقداني جدي پيدا كرده است. مخالفان، از جمله كي‌نيلسن، ايمان‌گرايي را با مشكلاتي مواجه ديده‌اند.6 آنان با اعتقاد به اينكه دين صرفاً نوعي بازي زباني نيست، بر اين نكته پاي اصرار فشردند كه اگر فرض كنيم ايمان نوعي جهش است، پس چگونه انسان تصميم بگيرد كه به درون كدام ايمان فرو غلتد؟ كسي كه در جستجوي ايمان است و در اين مسير با چندين ديدگاه و طرز تلقي مواجه است، معقول آن است كه راه‌هاي پيش‌روي خود را دقيق وارسي كرده در نهايت يكي را برگزيند. پس لازم است قدري نيز خردورزي كند و از روش‌هاي عقلاني سود برد و ملاك‌هايي معقول را براي رد يا قبول نظريات مختلف، نزد خود گرد آورد. از اين روي ايمان بدون تعقل و معرفت ميسور نيست.

پي‌نوشت‌ها:

* ـ منبع كتاب ايمان و چالش‌هاي معاصر، ص 115- 188.
1 ـ‌ براون كالين، فلسفه و ايمان مسيحي، ترجمه طاطه‌وس ميكائيليان، ص131- 134.
2 ـ پترسون، مايكل، و ديگران، عقل و اعتقاد ديني، ترجمه احمد نراقي و ابراهيم سلطاني، ص 80.
3 ـ همان.
4 ـ ر.ك: ايمان ديني در اسلام و مسيحيت، ص 19 ـ 130، در آمدي بر معرفت شناسي ديني و معاصر، ص361- 367.
5 ـ براون كالين، فلسفه و ايمان مسيحي، ترجمه طاطه‌وس ميكائيليان، ‌ص 124.
6 ـ Contemporary Perspective on Religious Epistemology. Ed: R. D Geivett B. Sweetman. PP. 116 - 128.

محمدتقي فعالي - ماهنامه معارف، شماره 52

 
ثبت نظر شما  
نام و نام خانوادگی
 
نشانی پست الکترونیکی
 
متن نظر شما
 
   

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده






ارتباط با ما نقشه سایت اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلیارتباط با مانقشه سایتدرباره ما