توكل جایگزینی برای خودكشی

خانواده

مشاوره

پرسش های اجتماعی

توكل جایگزینی برای خودكشی

آیا كسی كه در برابر مشكلات به خدا توكل می‏كند امكان دارد مشكلش حل نشود و برای رهایی از مشكلات به خودكشی روی آورد؟

مختار ایمانی/تربیت‏بدنی زنجان

«توكل‏» از «وكالة‏» برگرفته شده است . كسی كه كارش را به دیگری واگذار می‏كند متكل است و وقتی به آن كه توكل می‏كند، اعتماد كامل داشته باشد، او را «متوكل‏» گویند .
پس توكل اعتماد قلبی به وكیل است . كسی كه خداوند را با تمام اوصافش (علم، قدرت، حكمت و . .). شناخت، در تفویض امور خویش به او هیچ نگرانی نخواهد داشت و دلش كاملا آرام خواهد بود . البته توكل مراتبی دارد:
مرتبه اول آن است كه اعتماد او به خداوند همانند اعتماد بر وكیل باشد .
مرتبه دوم آن است كه حال بنده با خداوند همانند حال طفل با مادر خویش باشد كه جز او را نمی‏شناسد و تنها به او پناه می‏برد .
مرتبه سوم آن است كه بنده در برابر خداوند كاملا خویشتن را بی‏اختیار ببیند و به طور كلی خود را فراموش كند . این مرتبه عالی‏ترین مرتبه توكل است .
وقتی آدمی به این حقیقت رسید كه «لا حول ولا قوة الا بالله; هیچ حركت و نیرویی نیست جز آن كه به خداوند متكی است‏» ، در مرحله عمل نیز به این حقیقت‏بزرگ توجه خواهد داشت . از این‏رو، امور خویش را به او وا می‏گذارد و به او تكیه می‏كند .
البته تصور نشود كه متوكل چون امور خود را به خدا واگذار كرده است، باید به گوشه‏ای بخزد و خمود و ساكن گردد . این بینشی انحرافی در موضوع توكل است . موحد همه اسباب را می‏بیند، ولی آن‏ها را مجری اراده الاهی و تحت مشیت او می‏داند . توكل كننده انتظار ندارد بدون جهاد به پیروزی برسد . او پیروزی را در مسیر جهاد و با توكل بر خدا می‏بیند; چرا كه زمام اسباب جملگی در دست او است . روزی پیامبر اكرم (ص) دید كسی اسب خود را كنار كوچه نهاده و آهنگ حركت كرده است . حضرت فرمود: چرا آن را نمی‏بندی؟ گفت: به خدا توكل كردم . حضرت فرمود: «اعقل راحلتك و توكل; اسب خود را ببند و به خدا توكل كن‏» . (1)
متوكل موظف است، در كنار پناهگاه امن و نقطه اتكای مطمئن خود، به تلاش نیز دست‏یازد; اما انسان بدون توكل فقط به خود بسنده می‏كند و اتكایی ندارد . اگر ابری بالا می‏آید و باران می‏بارد، موحد این‏ها را مجریان اراده الاهی و تحت‏سیطره او می‏داند; ولی كافر آن‏ها را مستقل در تاثیر می‏پندارد .
بنابراین، راه كسب توكل بالا بردن میزان معرفت‏به خداوند و نقش او در هستی است . كسی كه خداوند را با اوصاف كمالی‏اش شناخت و او را قدرتمندی با اراده در صحنه هستی دید، دیگر حوادث جهان را تنها در قالب اسباب و علل عادی و مادی تفسیر نخواهد كرد; مشیت نافذ او را در همه جا می‏بیند و حوادث و امور را با در نظر گرفتن این واقعیت‏بزرگ توضیح می‏دهد .
مرحوم علامه طباطبایی می‏فرماید: «حقیقت مطلب این است كه نفوذ اراده و رسیدن به مقصود در عالم ماده نیازمند به یك سلسله اسباب و عوامل طبیعی و یك سلسله عوامل روحی و نفسانی است . هنگامی كه انسان وارد میدان عمل می‏شود و كلیه عوامل طبیعی مورد نیاز را آماده می‏كند، تنها چیزی كه میان او و هدفش فاصله می‏اندازد همانا تعدادی از عوامل روحی (از قبیل سستی اراده و تصمیم، ترس، شتابزدگی، كم‏تجربگی و بدگمانی نسبت‏به تاثیر علل و اسباب) است‏» . در چنین وضعی اگر انسان به خداوند سبحان توكل داشته باشد، اراده‏اش قوی و عزمش راسخ می‏گردد و مزاحمات روحی در برابر آن خنثا خواهد شد; زیرا انسان در مقام توكل با مسبب‏الاسباب پیوند می‏خورد - با چنین پیوندی دیگر جایی برای نگرانی و تشویش خاطر باقی نمی‏ماند - و با قاطعیت‏با موانع دست و پنجه نرم می‏كند تا به مقصود برسد .
خداوند متعال شخص متوكل را با امدادهای غیبی كه از حیطه اسباب طبیعی و علل مادی فراتر است، یاری می‏دهد . امیرمؤمنان (علیه السلام) می‏فرماید: «من توكل علی‏الله ذلت له الصعاب و تسهلت علیه الاسباب و تبوء الخفض و الكرامة; هر كس به خدا توكل كند، سختی‏ها برای او نرم و آسان و اسباب و وسیله‏ها برایش فراهم شود و در راحت و وسعت و كرامت جای گیرد .» (2)
ازاین‏رو، اگر وسائل و اسباب مادی فراهم شد و در عوامل ماورای مادی بر خداوند توكل گردید، دستیابی به مقصود حتمی خواهد بود: «من یتوكل علی‏الله فهو حسبه ان الله بالغ امره; هر كس بر خداوند توكل كند خداوند برای او كافی است كه امورش را كفایت و تدبیر كند و خداوند امورش را به ثمر می‏رساند» (3) .
وقتی توكل با صداقت و نیت‏خالص تحقق یابد، دسترسی به مقصود حتمی خواهد بود . خودكشی و از بین بردن خود به سبب ناتوانی در فائق آمدن بر مشكلات مادی و روحی موجب عذاب اخروی است . هیچ كس حق ندارد خود را به دست‏خود به لاكت‏بكشاند . حیات ودیعه و امانت الاهی است . انگیزه حیات آدمی رسیدن به كمال سعادت و فلاح و رستگاری است . هر كس در مسیر حیات خود باید موانع و مشكلات را كنار زند و به لذت دائمی و خوشبختی برسد . اگر این مسیر را طی كرد، به سعادت می‏رسد . اگر در مسیر سعادت قدم برنداشت و از یاد خدا غافل شد، حیات او نیز با سختی در می‏آمیزد . چاره چنین انسانی - همان طور كه در ابتدای سخن اشاره شد - استفاده از دو عامل آگاهی و بینش و قدرت اختیار و تصمیم است . چنین انسانی كه شدیدا دچار مصائب و سختی‏ها است، باید معرفت و بینش پیدا كند . بعد تصمیم بگیرد و با اراده راسخ برای رسیدن به مقصود گام بردارد و در هر مرحله پیوسته بر خدا توكل كند تا مشمول توجهات حضرت حق گردد; رهاورد خودكشی عذاب اخروی است نه رهایی از مشكلات . ان شاءالله خداوند همه ما را از متوكلان و متوسلان واقعی قرار دهد .
برای آگاهی بیش‏تر به كتاب‏های زیر مراجعه شود:
الف) نقطه‏های آغاز در اخلاق عملی، آیت‏الله مهدوی كنی، ص 512 و 533 .
ب) معراج السعاده، احمد نراقی، ص 784 - 789 .

پی‏نوشت:

1 . وسائل الشیعه، ج‏17، ص‏34 .
2 . شرح غرر، ج‏5، ص‏425 .
3 . طلاق (65): 2 .

پرسمان >شماره 13

دفعات نمایش : 166

تاریخ: 1386.6.23

اخبار خانواده

مصرف گوجه ‌فرنگي براي مبتلايان به درد مفاصل مفيد ...

كاهش مصرف نمك خطر ريسك حمله‌هاي قلبي و سكته را ...

جويدن آدامس استرس را از بين مي برد اما مي‌تواند ...

گریپ فروت از پوكی استخوان جلوگیری می كند

داروهاي ضدسرفه مي‌توانند منجر به اختلال در ضربان ...

درمان بيماري‌هاي کليوي با عسل

تا ظهور حضرت، چراغ ادبیات پایداری روشن است

تمديد زمان برگزاري اختتاميه جشنواره طراحي پوستر ...