احادیثی چند از نایب اوّل

با توجّه به اینکه دوران «نیابت» ایشان خیلی کم بوده، و بیشتر از پنچ سال تجاوز نمی کند و با در نظر گرفتن اوضاع سیاسی و اجتماعی دوران نمایندگی ایشان و ویژگیهای اوایل دروان غیبت، بیشتر اوقات ایشان، مصرف باوران شیعیان به زندگی پنهان زیستی حضرت و منحرف کردن دشمنان و مأموران حکومتی از تعقیب حضرت تا سرحدّ مأیوس شدن از وجود مبارک آن حضرت بود.
در این دوره، به استثنای خواص که حضرت را در زمان حیات امام حسن عسکری (عليه‌السلام) دیده بودند، حیران وسرگردان بودند و در پی اطمینان و حصول یقین به وجود مبارک امام غایب بودند.
بعضی ازب ساده لوحان، که اهل تفکرّ و بینش عمیث نبودند، نتوانستند خود را نجات داده و از چنگال فرصت طلبان برهانند و لذا برخی، جانشینی جعفر را پذیرا شدند، ولو اندک بودند. لیکن بیشتر شیعیان با درایت و روشنگری خاصیّ که داشتند، با محک و منطق آزمایش و امتحان پیش آمدهم و توانستند هم نایب واقعی آن حضرت را بیابند و هم در بعضی موارد، به زیارت مولای خویش نایل گردند. لذا در چنین موقعیتی، فرصت برای نقل حدیث مساعد نبوده و به خاطر همین، می بینیم توقیعاتی که به دست نایب اوّل صادر شده، و همچنین احادیثی که از ایشان نقل شده است، اندک می باشد. ما هم در این نوشتار مختصر، برخی از احادیث و مطالبیبب که به واسطۀ نایب اوّل نقل شده است، بیان می کنیم.
حدثنا محمدبن ابراهیم بن اسحاق (رضی) قال: حدثنی ابوعلی بن همام، قال: سمعت محمد بن عثمان العمری قدس (رحمت‌الله عليه) یقول: سمعت الی یقول: سئل ابومحمد الحسنس بن علی (عليهم‌‌السلام) و انا عبده عن البحر الذی روی عن آبائه (عليهم‌‌السلام): «ان الارض لا تخلو من حجه الله علی خلقه الی یوم القیامه و ان من مات و لم یعرف امام زمانه مات میته جاهلیه» فقال (عليه‌السلام): ان هذا حق کمال ان النهار حق فقیل له: یابن رسول الله فمن الحجه و الامام بعدک؟ فقال: ابنی محمد، هو الامام و الحجه بعدی، من مات و لم یعرفه مات میته جاهلیه. امام ان له غیبه یحار فیها الجاهلون، و یهلک فیها المبطلون، و یکذب فیها الوقاتون، ثم یخرج فکای انظر الی الاعلام البیض تخفق فوق راسه بنجف الکوفه.
ابو علی بن همان می گوید: «از محمّد بن عثمان عمری (دوّمین نایب امام) شنیدم که گفت: از پدرم (نایب اوّل یعنی، عثمان بن سعید) شنیدم می گفت: از ابو محمّد حسن بن علی (امام حسن عسکری (عليه‌السلام)) وقتی که من در حضورش بودم، دربارۀ این خبر که از پدرانش روایت شده سؤال کردند: «قطعاً زمین تا روز قیامت از حجت خدا بر خلقش خالی نمی ماند، و یقیناً هر کس بمیرد و امام زمان خود را نشناسد، مرگش مانند مردن عصر جاهلیت است (یعنِی، در کفر و شرک). امام عسکری (عليه‌السلام) گفت: همانا این خبر حق است همان طور که [روشنایی] روز حق است. به حضرت گفته شد: ای پسر پیامبر خدا! حجت و امام بعد از شما کیست؟ پاسخ داد: فرزندم محمّد، امام و حجّت بعد ازم ن است، هر کس که بمیرد و او را نشناسد، مردنش همانند مردن زمان جاهلیت است. آگاه باشید! قطعاً او را غیبتی است که جاهلان در آن حیران می شوند، و پیروان باطل در آن به هلاکت می افتند، و کسانی که [برای ظهورش] وقت تعیین می کنند، دروغ می گویند. سپس او خروج می کند، گویا من پرچمهای سفیدی را می بینم که بالای سرش در بلندی کوفه (نجف) حرکت می کند.»1
اسحاق بن یعقوب می گوید: «ازعثمان بن سعید (نایب اوّل امام (عليه‌السلام)) شنیدم می گفت: مردی از اهل عراق نزد من آمد و مالی برای امام (عليه‌السلام) آورد. حضرت آن را پس داد و فرموده بود: حق پسر عمویت را که چهار صد درهم است، از آن بیرون کن. آن مرد مبهوت و متعجّب ماند و حساب اموال خود را بررسی کرد، معلوم شد زمین زراعتی پسر عمویش در دست او بوده که قسمتی را به او برگدانده و قسمتی را هنوز نکرده بود، وقتی کاملاً حساب کرد معلوم شد، سهم پسر عمویش از آن زمین، چهار صد درهم می شود، همان طوری که حضرت فرموده بود. پس آن مبلغ را بیرون نمود و بقیه را تسلیم کرد و مورد قبول واقع شد.»2
زُهری می گوید: «به قدر کافی در جستجوی امام زمان (عجل‌الله تعالي فرجه الشريف) گشتم و مال زیادی از من در این راه صرف شد. سپس به خدمت عثمان بن سعید رسیدم، و به همین منظور مدتی نزد وی خدمتگزاری پرداختم و ملازم او شدم.
تا آن که روزی از صاحب الزمان (عجل‌الله تعالي فرجه الشريف) سراغ گرفتم و او گفت: نمی توانی به حضرت دسترسی پیدا کنی. التماس کردم، گفت: فردا صبح بیا، چون فردا صبح نزد وی رفتم، دیدم جوانی که در زیبایی و خوشبویی از همه کس بهتر و لباس تجّار بر تن داشت، با اوست و به هیئت تجّار چیزی در آستین دارد.
وقتی نظرم به او افتاد، نزدیک عثمان بن سعید رفتم؛ ولی او به من اشاره نمود که به طرف آن جوان برگردم. من هم به طرف جوان برگشتم و سؤالاتی از وی نمودم و هر چه می خواسم به من جواب داد، آنگاه رفت که داخل خانه شود آن خانه چندان مورد نظر نبود عثمان بن سعید به من گفت: اگر می خواهی چیزی بپرسی، بپرس؛ که دیگر بعد از این او را نخواهی دید. من هم به دنبال او رفتم که سؤالاتی بنمایم ولی او گوش نداد و داخل خانه شد و فقط این دو جمله را فرمود: «ملعون ملعون من اخر العشاء الی ان تشتک النجوم، ملعون من اخر الغذاة الی ان تنقضی النجوم: ملعون است ملعون است کسی که نماز عشاء3 را چندان به تأخیر اندازد که ستارگان آسمان همچون تیر بگذرند، ملعون است ملعون است کسی که نماز صبح را چنان به تأخیر اندازد که ستارگان آسمان ناپدید شوند. چیزی نفرمود، و سپس داخل خانه شد.4 زیارتنامۀ عثمان بن سعید عمری (رحمت‌الله عليه)
این زیارتنامه را مرحوم علاّمه مجلسی، در کتاب «بحارالانوار» نقل کرده و سندی هم برای او بیان نکرده است. این زیارتنامه را در یکی از نسخه های قدیمی که توسط یکی از علمای شیعه نوشته شده بوده، پیدا کرده است و از آنجا نقل می کد و نام کتاب و اسم نویسنده را ذکر نمی کند.
«السلام علیک ایها العبد الصالح، الناصح لله و لرسوله و لأولیائه، المجد فی خدمه ملوک الخلائق، امناء الله و اصفیانه، السّلام علیک ایها الباب الاعظم و الصراط الاقوم والولی الاکرم...»5

پی نوشت ها:

1. کمال الدین، ج2، ص 81، حدیث9. بحارالانوار، ج51، ص160، حدیث7. وسائل الشیعه، ج16، باب 33، ص 247
2. بحارالانوار، ج51، ص326، حدیث45، تاریخ سامرّا، ٌ3، ص312. الغیبه، ٌ271، حدیث236.
3. منظور نماز مغرب است. رجوع شود به پاورقی مهدمی موعود، ص738 و پاورقی «الغیبه» ص 271.
4. الغیبه، ص271، بحارالانوار، ج52، ص15، حدیث 13.
5. بحار، ج102، ص4- 293.

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار