1آشنايي با منابع و کتابهاي مهدوي

آشنايي با منابع و کتابهاي مهدوي

قسمت اول

اشاره: يکي از بايسته هاي مهم درعرصة مهدويت پژوهي، لزوم آشنائي با منابع حديثي مهدويت و نيز کتاب ها و آثار پژوهشي جديدي است که درباره حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف تأليف شده است. در اين نوشتار براي آشنائي بيشتر خوانندگان، به معرفي اجمالي برخي از منابع حديثي و کتاب هاي مهدوي، مي پردازم:

الف. منابع روائي مهدويت (منابع مرجع)

مراد از منابع در اين جا، کتاب¬هاي روائي مادر و قديمي است که ازقرن سوم به بعد نوشته شده است است که منابع مادر محسوب مي شود. البته در ميان منابع روائي شيعه کتاب¬هايي نيز وجود دارد که در قرن اول و دوم و سوم نوشته شده است مثل: کتاب سليم بن قيس هلالي کوفي که از اصحاب خاص اميرالمومنين عليه السلام بوده است، کتاب بصائرالدرجات، کتاب محاسن برقي و... که هرکدام مرجع کتب اربعه(کافي، من لايحضر، تهذيب و استبصار) بحساب مي آيد. اما آنچه در معرفي منابع روائي مهدويت مد نظرما است، آن از دسته کتاب هائي است که در اواخر قرن سوم تا پايان قرن پنجم جمع آوري و تدوين شده است. در اين جا به معرفي چند مورد مهم به اختصار اشاره مي گردد.

1. کتاب کافي

نخستين کتابي که مي توان آن را اولين کتاب جامع حديثي و مهم ترين منبع روائي شيعه به حساب آورد، کتاب کافي تأليف: محمد بن يعقوب کليني رازي، متوفي سال329 هجري قمري است. اين کتاب درطول مدت 20 سال جمع آوري و تدوين شده است.
شيخ‌ كليني‌(ره) در اوايل‌ قرن‌ چهارم‌ از ري‌ به‌ بغداد مهاجرت‌ كرد و در آنجا در اواخر عمرشريف خود، بين‌ سال هاي 300 تا 320 هجري قمري يعني؛ در حدود چهل‌ سال‌ بعد از آغاز غيبت‌ صغري‌، به مدت بيست‌ سال يعني درطي دو دهه از پايان عمر شريف خود،‌ كتاب‌ بزرگ‌ و ارزشمند «كافي» را تدوين‌ و به جهان اسلام عرضه نمود.
‌شيخ کليني، در سال‌ 329 هجري قمري، در بغداد دارفاني‌ را وداع‌ گفت. سال رحلت مرحوم کليني همزمان است با آغاز غيبت کبري و سال وفات آخرين نائب خاص حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف، جناب علي بن محمد سمري.
در اين سال طبق توقيعي که از سوي حضرت به جناب سمري صادر گرديد، حضرت آغاز غيبت کبري و پايان دوران غيبت صغري و نيابت خاصه را اعلام نمود.

2. الغيبة النعماني

مؤلف و نويسندة کتاب، محمد بن ابراهيم، معروف به ابو زينب نعماني، متوفي0 36هجري قمري است. وي شاگرد مرحوم کليني و کاتب کتاب بزرگ کافي بوده است به همين جهت وي به«کاتب» نيز معروف است. نعماني هدف از تدوين کتاب «الغيبه» را رفع حيرت مردم و شيعيان نسبت به موضوع غيبت طولاني مدت امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف، ذکر نموده است.
نعماني علاوه برکليني از محضر اساتيدي چون ابن عقده، ابن علان، ابوعلي کوفي، حميري و ديگران، بهره برده است.
ازنظروثاقت و تقوي، نعماني شخصيت کم نظير، جليل القدر، ثقه، خوش فکروداراي نبوغ فوق العاده بوده و در شمارعلما و فقهاي بزرگ شيعة دوازده امامي قرار دارد.
کتاب الغيبه نعماني، از نظر تاريخي در رتبه¬اي بعد از کافي قرار دارد، از نظر اتقان و اعتبار، جزء منابع معتبر و درجه يک شيعي بحساب مي آيد و از نظر و يژگي ها، اولين منبع و نخستين کتاب مستقلي است که در خصوص موضوع غيبت نگاشته شده است.
مرحوم نعماني، اين کتاب را درسال 342 هجري قمري تاليف نموده است و براي دست‏يابي به منابع ناب حديث، سفرهاي فراواني به مناطق گوناگون داشته است. وي به شيراز، بغداد، اردن و حلب سفر كرده است و كتاب الغيبه را در اين سفر نوشته است.
اين كتاب داراي 26 باب است که در آن به موضوعاتي مثل: لزوم نگه‏داري سرّ آل محمد عليهم السلام، بررسي جريان امامت ائمه‏ي اثنا عشر و جايگاه قرآني و روايي آن از طريق سني و شيعه، مسألة قيام قبل از قيام قائم عجل الله تعالي فرجه الشريف مسألة لزوم حجت در زمين، ضرورت تحمّل مشقّات و سختي‏ها و ناملايمات توسط شيعه در عصر غيبت، صفات و سيرت حضرت، علايم پيش از ظهور، نهي از توقيت، و.... پرداخته است.

3.کمال الدين و تمام النعمه

تاليف محمد بن علي بن الحسين بن بابويه قمي متوفي 381 معروف به شيخ صدوق که از نظر قدمت تاريخي در رتبه سوم و از نظر اتقان و اعتبار جزء منابع درجه يک است.
جريان تولد شيخ صدوق اين چنين است که پدر صدوق علي بن حسين بن بابويه قمي فرزند پسري نداشت و لذا نامه اي براي سومين نائب خاص حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف جناب حسين بن روح، نوشت و از او خواست که وقتي خدمت حضرت رسيد از حضرت درخواست کند که براي فرزند دار شدن وي دعا کند.
وقتي که حسين بن روح خدمت حضرت رسيد سفارش و درخواست علي بن بابويه را به استحضار امام عليه السلام رساند وحضرت هم براي پدر صدوق دعا فرمود تا خداوند به ايشان فرزندي عنايت فرمايد. علي بن بابويه قمي به برکت دعاي امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف داراي سه فرزند گرديد که يکي از آنان شيخ صدوق است .
هدف از تأليف اين کتاب رفع حيرت شيعيان در امرغيبت حضرت مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف ذکرشده است. شيخ نجم الدين قمي در ملاقاتي که باشيخ صدوق داشته است براي پاسخگوئي به حيرت شيعيان، تدوين چنين کتابي را به شيخ صدوق پيشنهاد مي کند. هم چنين شيخ درعالم خواب به حضور امام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف مي رسد، در عالم خواب حضرت به شيخ دستور مي دهد تا دربارة غيبت و بيان نمونه هاي وقوع غيبت در زندگي پيامبران پيشين، کتاب بنويسد، لذا شيخ بنا به توصيه و دستورامام عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف، اقدام به نوشتن اين کتاب ارزشمند مي نمايد.

محورهاي کتاب کمال الدين:

1) پرداختن به غيبت انبياي پيشين
2) بررسي طول عمر حضرت
3) اثبات امامت حضرت مهدي(عج)
4) توقيعات و نامه¬هاي امام زمان (عج)

5) علل غيبت:

بخش عمدة اين کتاب، بنا به توصيه و راهنمائي حضرت، مربوط به جريان غيبت پيامبران عليهم السلام و بررسي علل و عوامل غيبت حضرت است. شيخ صدوق در مورد فلسفة غيبت با استفاده از روايات به عوامل ذيل اشاره مي کند.
الف) خوف از قتل
ب) امتحان و آزمايش مردم
ج) عدم بيعت با حکام جور
و در ميان اين عوامل، عامل اولي و سومي را مهمترين علت غيبت مي شمارد.

قنبرعلي صمدي
سايت مجله امان - مجله عمومي - ويژه امام زمان عليه السلام
www.mahdi313.com

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار