مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

  اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی مشاوره خانواده معارف اسلامی
 تبلیغات در سایت   
رژیم غذایی
احکام نماز
بهداشت در خانواده
پیوندهای ویژه  
مهرورزی در سیره رفتاری پیامبر...
رابطه محکم نماز شب و افزایش...
نقش انسان در ساختن بهشت و دوزخ...
روزه ماه مبارك رمضان با ما چه...
جهان از پرتو نور حضرت محمد صلی...
ضجه های جهنم از اهل ریا
نمازهاى وارده در شبهای ماه مبارک...
شرح ازدواج پیامبر (صلی الله...
آرامش و همدلی بعداز تشویش و...
ازدواج نامطلوب
مسئولیت پذیری در خانواده
مادران و نگرانی های رایج از...
حقوق والدین و فرزندان
قانون مربوط به حق حضانت
چگونه از چاقی فرزندمان پيشگيری...
مشکل بینایی فرزندتان را تشخیص...
ازدواج نامطلوب
مسئولیت پذیری در خانواده
مادران و نگرانی های رایج از...
قانون مربوط به حق حضانت
چگونه عذرخواهي را به فرزندمان...
در سختی ها، یار و همدم باشید...
روزه در بیماران دیابت ی و قلبی
موسسه فرهنگی و پژوهشی ثارالله
راه هایی ساده برای محافظت از...
سیگار کشیدن تفریحی
چگونه خواب راحت و به موقعی داشته...
قصه وقصه پردازي درمثنوي مولوي
کدام بدتر است: سیگار، پیپ یا...
امام انسان مافوق است یا مافوق...
آیا تأخیر در فرج،موجب قساوت...
فرق بین غیبت و عدم وجود
حق واجب امام چیست؟
نیابت امام زمان (عچ)
مبنای قرآنی توسل به امام زمان...
حکومت حضرت سید الشهداء پس از...
برخورد امام زمان (عج) با اهل...
حزب جمهوری اسلامی و مدارا با...
نگاهی مختصر به نقاط مثبت و...
چرا کشف حجاب؟
دلیل نام گذاری حماسی سال ۱۳۹۲...
سخنرانی امام، ۱۵ خرداد و همه...
امام خمینی فرمان عفو عمومی داد...
ناگفته‌های هاشمی رفسنجانی از...
اسلام ستیزی، جریانی سازمان یافته...
گزارش تصویری  
اخبار تازه   
رژیم صهیونیستی با تمدید مهلت آتش‌بس در غزه موافقت کرد
منابع موثق از موافقت مقامات رژیم صهیونیستی با تمدید مهلت آتش بس در غزه خبر می دهند.
کرمی: می‌خواهم سومین مدال بازی‌های آسیایی را بگیرم/ باید به اتفاقات خوب در اینچئون فکر کنیم
کاپیتان تیم‌ ملی تکواندو گفت: می‌خواهم برای چهارمین بار در بازی‌های آسیایی شرکت کنم و سومین مدال خوشرنگ...
مذاکره با آمریکایی‌ها در وین امروز ادامه می یابد
مذاکرات هسته‌ای در وین امروز نیز با رایزنی‌های معاونان وزیر امور خارجه کشورمان با وندی شرمن و هلگا اشمید...
ویلیام هیگ از سمت وزارت خارجه انگلیس کناره گیری کرد
رسانه های خارجی از کناره گیری "ویلیام هیگ" از سمت وزارت خارجه انگلیس خبر می دهند.
توصیه‌های مقام معظم رهبری نقشه راه دستگاه قضایی / از نقدهای سازنده و مفید استقبال می‌کنیم
رئیس قوه قضاییه توصیه‌های مقام معظم رهبری به این قوه را «نقشه راه» دستگاه قضایی در سالهای آینده دانست...
گفتگو با بازیکنی که حسرت به دل از برزیل برگشت
بازیکنی که پس از قرعه کشی مسابقات فوتبال جام جهانی به سوژه اصلی رسانه‌های ورزشی تبدیل شده بود، در نهایت...
فرانسه با شکست نیجریه راهی مرحله یک چهارم نهایی شد/ پرواز خروس‌ها
تیم فوتبال فرانسه با برتری مقابل نیجریه به مرحله یک چهارم نهایی رقابتهای جام جهانی 2014 برزیل راه پیدا...
حمید استیلی مالک باشگاه راه‌آهن شد/ برگزاری مسابقات در اکباتان
سرمربی پیشین تیم فوتبال پرسپولیس با پرداخت مبلغ 8 میلیارد تومان به عنوان مالک جدید باشگاه راه‌آهن انتخاب...
تسلیم در برابر امر پرودگار مشقت های روزه را از بین می برد
رئیس حوزه علمیه اصفهان با اشاره به تحمل سختی در برابر امر خداوند، گفت: تسلیم در برابر امر پرودگار مشقت...
توصیه‌های اخلاقی حاج اسماعیل دولابی درباره خانواده
مرحوم حاج‌اسماعیل دولابی می‌گفت: مادرت را ببوس، دستش را بوسه بزن، پایش را ببوس، تا به گریه بیفتد، وقتی...
دایی: به هیچ چیز جز قهرمانی فکر نمی‌کنیم/ جای کی‌روش بودم همین روش را انتخاب می‌کردم
سرمربی تیم فوتبال پرسپولیس گفت: شاید من هم جای کی‌روش بودم در جام جهانی همین روش را انتخاب می‌کردم.
شیلی شگفتی بزرگ جام بیستم را تکمیل کرد/ اسپانیا از جام جهانی حذف شد
تیم فوتبال شیلی با کسب پیروزی مقابل اسپانیا مدافع عنوان قهرمانی رقابتهای جام جهانی را از دور رقابتها...
هافبک سپاهان با مسئولان باشگاه پرسپولیس وارد مذاکره شد
هافبک تیم فوتبال سپاهان پس از به توافق نرسیدن با مسئولان این باشگاه با مسئولان باشگاه پرسپولیس وارد مذاکره...
هاشم بیک‌زاده در فهرست 23 نفره تیم ملی قرار گرفت/ خانزاده مسافر برزیل شد!
هافبک تیم فوتبال استقلال به عنوان آخرین نماینده تیم ملی فوتبال ایران در فهرست 23 نفره این تیم برای حضور...
نوار ابزار
 
  دفعات نمایش: 1471    سه شنبه 17 شهریور 1388 

زنان عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجرى

زنان  عالمه مسلمان در قرن چهاردهم و پانزدهم هجرى

قرن چهاردهم هجرى

ام كلثوم روغنى قزوينى، (مجتهد، محدث، متوفى سال 1320 ه) و دختر شيخ كريم روغنى از فضلا و مدرسين قزوين كه علوم اسلامى را از علماى مدرسه صالحيه قزوين فرا گرفت.سپس در درس فقه و اصول شيخ محمد صالح برغانى و شهيد ثالث، و پدرش حضور يافت.وى به همراه خانواده‏اش به كربلا و نجف مهاجرت كرد و در درس علماى بزرگ اين شهر حاضر شد.با شيخ ابراهيم زنجانى ازدواج كرد و داراى چهار فرزند شد كه همگى آنها از علما و فضلاى عصر خود بودند.وى در سال 1320 ه در گذشت.
خديجه برغانى قزوينى، (فقيه، محدث، متكلم، متوفى سال 1321 ه) خديجه سلطان خانم دختر شيخ محمد صالح برغانى قزوينى، بانويى فقيه، محدث، بصير به علم كلام، حافظ قرآن و عالم به تفسير آن، زاهد و عابد بود.مقدمات و عربى و ادبيات را از علماى خانواده‏اش فرا گرفت و فقه و اصول و تفسير و حديث را در محضر پدر و عموى خود شهيد ثالث آموخت و عرفان را نزد ديگر عموى خود، ملا على برغانى و فلسفه را نزد آخوند ملا آقا حكمى فرا گرفت.در مدرسه صالحيه در قسمت بانوان كرسى درس داشت.از بانوان نيكوكار و كريم بود، يتيمان و بينوايان و نيازمندان به او رجوع مى‏كردند و در مسايل فقهى و علمى فتوا مى‏داد.او داراى تأليفاتى از جمله: مجموعه المسايل، رسائل فى الفقه، بعض الرسائل العرفانيه است.وى با ميرزا مفيد بن سيد ميرزا حسن قزوينى ازدواج كرد و پنج فرزند پسر به دنيا آورد كه مشهورترين آنها سيد ميرزا مسعود قزوينى معروف به شيخ الاسلام است.وى حدود سال 1321 بدرود حيات گفت.
نرگس برغانى قزوينى، (محدث، فقى، متوفى سال 1322 ه) دختر شيخ محمد صالح برغانى قزوينى از بانوان باهوش و ذكاوت و ادراك، محدث، عالم، فقيه، آگاه به علم كلام، حافظ قرآن كريم، عابد و زاهد دنيا بوده است.در نحو، صرف، منطق، علوم عربى و ادبيات مهارت داشت.فقه و اصول و تفسير را از پدرش شيخ محمد صالح و عمويش شهيد ثالث و عرفان و ساير علوم را از عموى ديگرش شيخ ملا على و فلسفه را نزد آخوند شيخ ملا آقا حكيم قزوينى و برادرش شيخ ميرزا عبد الوهاب فرا گرفت.و به همسرى پسر عمويش شيخ جعفر فرزند شهيد ثالث ـ كه از بزرگان زمان خويش بود ـ در آمد و خديجه وسكينه ـ كه هر دو از زنان فقيه، عالم و فاضل زمان خويش شدند ـ ثمره اين ازدواج اند.نرگس با همسرش به كربلا مهاجرت كرد و در صدر وعظ و تدريس و ارشاد قرار گرفت.وى در سال 1322 در كربلا وفات كرد و در رواق شرقى مدفون گشت.
آغا بيگم طباطبايى، (فقيه، محدث، متوفى سال 1322 ه) مادر آيت الله بروجردى، از زنان فقيه، محدث، سخنور، عابد و زاهد.مقدمات علوم اسلامى و ادبيات عرب را از علماى آن زمان فرا گرفت سپس نزد مردان دانشمند خانواده‏اش فقه آموخت.زمانى كه به سن رشد رسيد به ازدواج سيد على طباطبايى بروجردى در آمد و از او پسرى به نام سيد حسين (آيت الله بروجردى، مرجع تقليد) به دنيا تقديم شد.
خانواده آغا بيگم از خاندان‏هاى بزرگ علم و فضيلت در بروجرد بود.از ميان آنها مردان و زنان بزرگى برخاستند.آن مرحومه به سال 1323 ه در بروجرد در گذشت و بر حسب وصيت، پيكرش را در وادى السلام نجف اشرف به خاك سپردند.
زهرا بيگم عاملى، (عالم، فاضل، متوفى قرن 14 ه) وى دختر دانشمند، محقق، فقيه و رجالى نامور آقاى سيد صدر الدين عاملى و همسر ميرزا مهدى جويباره‏اى، از مشاهير زنان فاضل در زمان خود بوده است.از جمله فرزندان اين بانو، حاج آقا محمد، معروف به شيخ العراقين است.
زينب، (عالم، شاعر، متوفى 1333 ه) دختر على بن حسين فواز عاملى، بانويى دانشمند شاعر و عالم در نحو و صرف و معانى و بيان و اوزان مختلف شعر و سبكهاى آن و تاريخ و انشاء و قرائت و كتابت بود.وى صاحب كتاب در المنثور فى طبقات ربات الخدور است كه در آن اسامى زنان مشهور جهان با اختلاف ملت‏ها و مذاهبشان جمع آورى شده است.وى آثار چاپ نشده اى نيز دارد.ولادت او در روستاى تبنين، يكى از روستاهاى صيدا و در سال 1276 ه وفاتش در سال 1333 ه در قاهره مصر اتفاق افتاد.
بى بى عالم خراسانى، (دانشمند، پارسا، متوفى سال 1335 ه) و دختر حاج ميرزا طاهر خراسانى و از اهالى خراسان بود.مقدمات علوم اسلامى و فنون ادب را نزد پدرش، متولى مسجد گوهرشاد و ديگران فرا گرفت.سپس با شاعر معروف، سيد ميرزا حبيب الله شهيدى خراسانى ازدواج كرد .فقه و اصول و حديث و عرفان را از محضر همسرش بهره‏مند شد.و به مطالعه و تحقيق در سيره انبيا، تاريخ و قصص عرب، اشعار جاهليت، ادبيات و احوال اوليا و عرفا پرداخت.تبحر و تخصص ويژه اى در شرح حال اوليا و عرفا و تاريخ انبيا و دوران قبل از اسلام داشت.همسرش در مقدمه ديوان شعر خود، او را چنين وصف كرده است: «بى بى عالم مقدمات تحصيلى را على الرسم در خانواده آموخته بود و بعدا در همسرى و معاشرت آقا به مطالعه تواريخ انبيا و رسل و حكايت احوال اوليا و عرفا پرداخت.تهجد و نوافل و تعقيبات نمازها و تلاوت قرآن روزانه را ترك نمى كرد.وى در سال 1335 ه وفات نمود.
عفت الزمان امين، (محدث، عالم، حكيم، فيلسوف، متوفى سال 1397 ه) دختر حاج سيد احمد امين، معروف به افتخار التجار، چندى پس از ازدواج، شوهرش در گذشت.بعد از آن بود كه عفت الزمان مصمم به فراگيرى علم شد.وى ابتدا دروس مقدماتى حوزوى را نزد آقا ميرزا على اصغر شريف، مدرس مدرسه بيدآباد گذراند و سپس نزد آيت الله صدر الدين هاطلى كوپالى درسهايى از حكمت را فرا گرفت.پس از آن مدتى در محضر آقا نور الدين اشنى قودجانى مشغول فراگرفتن حكمت و فلسفه شد و بعد از فوت وى، از درس مرحوم حاج شيخ مرتضى مظاهرى بهره برد.از ديگر كسانى كه اين بانو از حضور آنان استفاده كرده است حاج شيخ مرتضى اردكانى و آية الله آقا مير سيد على علامه فانى است.
خانم عفت الزمان امين در اواخر عمر به نجف اشرف و عتبات مشرف شد كه هر بار چندين ماه به طول انجاميد.گويا در همين سفرها بود كه موفق به دريافت اجتهاد روايتى از آيت الله شاهرودى شده است وى داراى تأليفات چندى از جمله كتاب: «چهل حديث امين» را نام برد.وى يكى از برجسته ترين شاگردان زن عموى خود، بانو مجتهده حاجيه نصرت امين بوده است.با توجه به اين كه قبل از انقلاب اسلامى رژيم حاكم بر جامعه ايران، سعى در كوبيدن فرهنگ غنى و محو ارزشهاى اسلامى داشت، تلاشهاى اين بانو در جهت اشاعه فرهنگ معنوى اسلام و تعاليم قرآن كريم قابل ستايش است.از جمله اين روشها به اداره دو مدرسه اسلامى، يكى به نام فاطميه عليها السلام و ديگرى به نام دبيرستان امين اشاره كرد.به رغم موانعى كه اداره فرهنگ آن زمان براى اين آموزشگاهها ايجاد مى‏كرد، اين بانو با زحمات طاقت فرساى خود، همچنان خط مشى خويش را كه مبتنى بر اساس موازين شرعى و به خصوص حجاب اسلامى بود، حفظ مى‏كرد .وفات ايشان در تاريخ 15 جمادى الاولى سال 1397 ه و مصادف با اوج گيرى انقلاب اسلامى در اصفهان بود و مدفن وى نيز در تكيه امين واقع در تخت فولاد است.
ربابه الهى، (عالم، نويسنده، متوفى سال 1400 ه) فرزند عالم زاهد آيت الله آقا ميرزا محمد رضا الهى است.خانم الهى بيشتر تحصيلات مقدماتى را در محضر پدر گذراند، ازديگر اساتيد وى مجتهده امين و حجة الاسلام شيخ مرتضى اردكانى بوده‏اند.بيشترين عامل پيشرفت اين بانو تشويق و ترغيب پدر بود كه خود از مدرسين حوزه علميه اصفهان در زمينه فقه و اصول بوده است.از خانم الهى آثار و تأليفات متعددى باقى مانده است و بيشتر آنها جنبه اخلاقى و معنوى دارند و مشتمل بر توضيح آيات، روايات و حكايات اند.از جمله كتابهاى ايشان كه به طبع رسيده مى‏توان از الجنة و الرضوان، توحيد، چهل حديث، كشكول الهى، لؤلؤ و مرجان و الدر و الياقوت نام برد.وى همچنين دوبار قرآن كريم را با دست خط خود به رشته تحرير در آورد.بانو ربابه الهى در سال 1335 ه در شهر اصفهان و در يك خانواده مذهبى ديده به جهان گشود.ايشان از شدت علاقه‏اى كه به امور دينى و كتب مذهبى داشت در دوران عمر ازدواج نكرد .ايشان در پايان عمر به علت ابتلا به بيمارى سرطان در 23 رجب 1400 ه دار فانى را وداع گفت.
ثريا محسنى، (عالم، محدث، متوفى قرن 14 ه) بانويى عالم و فاضل و ساكن كربلا بود و قبل از سال 1342 در عتبات (كربلا يا نجف) از آيت الله العظمى سيد شهاب الدين مرعشى نجفى اجازه روايت گرفت.
او در درس فقه و اصول و حديث ميرزا محمد هندى شركت مى‏كرد و به بانوان درس فقه و اصول و حديث مى‏داد.

قرن پانزدهم هجرى

بتول عسكرى، (مدرس، عالم، متوفى 1401 ه) وى در سال 1323 شمسى در شهر اصفهان و در يك خانواده متوسط و مذهبى به دنيا آمد.او از همان دوران كودكى در خانه با نماز و ساير فرايض دينى آشنا شد و تحت تعليم و تربيت مادر بزرگش قرار گرفت.
در سن چهار سالگى جهت فراگيرى قرآن كريم و بهره ورى از آن راهى مكتبخانه شد و در اثر علاقه اى كه به مسائل مذهبى و تعاليم قرآنى توسط مادر بزرگش در او ايجاد شده بود، در سن هفت سالگى قادر بود به خوبى قرآن كريم را تلاوت كند.او در همان سن هفت سالگى در دبستان دخترانه دانش، [دبستان شهيد محسن بنى لوحى امروز]، ثبت نام كرد و براى تحصيل به هنرستان رفت و موفق به اخذ ديپلم گرديد.به خاطر علاقه اى كه به آموزگارى داشت پس از اخذ ديپلم ادبى وارد تربيت معلم مى‏شود و در سال تحصيلى 45 ـ 1344 اين امر براى او امكان پذير شد و خانم بتول عسكرى موفق به تحصيل در تربيت معلم اصفهان گرديد.از همان ايام بود كه مبارزه با رژيم پهلوى را آغاز كرد.وى با تمسك به‏معيارهاى اخلاقى و ارزشى اسلام سعى در آگاه كردن ساير دانشجويان نيز نمود.پس از طى دوره تربيت معلم، دبير مدرسه راهنمايى دخترانه خواجه عميد شد.و قريت شش سال در اين مدرسه دبير علوم دينى و زبان عربى بود و همچنين در دبيرستانهاى امين، گلستانيان و پروين اعتصامى نيز به تربيت افراد در زمينه‏هاى علمى و عملى پرداخت.آشنايى او با خانم سيده نصرت امين (مجتهده) به درك و شناخت بيشتر وى به معارف اسلامى كمك شايانى كرد.از جمله فعاليتهاى وى مى‏توان به تشكيل جلسات اصول عقايد، تفسير قرآن و آموزشهاى مذهبى و تدريس صرف و نحو، نهج البلاغه، بررسى معانى قرآن، فلسفه و برخى موارد درسى ديگر اشاره كرد.اين جلسات بيشتر در منزل ايشان و يا در مساجد تشكيل مى‏شد.همچنين وى در تعطيلات تابستانى در دبيرستان احمديه، واقع در بازارچه بيدآباد، اقدام به تشكيل كلاسهايى براى آموزش عقايد دينى مى‏كرد.او در اصفهان و در شهرستانهايى چون نجف آباد، در مكتب فاطميه، فعاليت آموزشى داشت.او در آستانه پيروزى انقلاب اسلامى (مهرماه 1357) به آبادان رفت و در آنجا به فعاليتهاى خود ادامه داد.و در همين ايام ازدواج نمود و در تاريخ 22 ارديبهشت ماه 1361 شمسى (1401 ه) به همراه همسر و فرزندشان روح الله در حادثه تصادم از نيا رفتند.
سپيده باكوجى (كاشانى) خانم سرور باكوجى، معروف به سپيده كاشانى، از شاعران معاصر و از شاعران متعهد انقلاب اسلامى ايران است، پدر و مادر وى اولين و بزرگترين معلمان او بودند.مادر از همان ايام طفوليت به او قرآن آموخت و پدر او را با شعر و شرح حال شاعران بزرگ آشنا ساخت.وى در مدرسه آقا بزرگ درس خواند و هميشه به خاطر ذوق سرشارى كه داشت از شاگردان ممتاز محسوب مى‏شد.او به شعر و شاعرى هم علاقه‏اى وافر نشان مى‏داد، وى در تمام مقاطع عمر خود، از كودكى تا جوانى و بعد از آن براى ديگران نمونه بود.كمتر كسى حتى در دوران جوانى خنده‏اى بلند از او شنيد و حجاب و آرامش روحى او همواره مثال زدنى بود.
ميزان علاقه‏مندى بانو سپيده كاشانى به حضرت امام خمينى «قدس سره» تا آن اندازه بود كه وقتى امام بزرگوار در بستر بيمارى افتاد او نيز كارش به بيمارستان كشيد.وى به جبهه‏هاى نبرد حق عليه باطل سر مى‏زد.در غرب، جنوب، آبادان، محله ذوالفقاريه، كوت شيخ و هر كجا توفيق يارش بود در ميان رزمندگان حاضر مى‏شد و شعر دفاع و مقاومت مى‏خواند و مى‏سرود .
وى در اول مرداد 1315 شمسى در كاشان و در خانواده اى مذهبى چشم به جهان گشودو در شامگاه 21 بهمن ماه 1371 به علت بيمارى وفات يافت.
بتول حسينى بهشتى، (عالم، متوفى سال 1415 ه) حجة الاسلام محمد صادق مدرس خاتون آبادى (م 1348 ه) و برادرش شهيد مظلوم آية الله دكتر سيد محمد بهشتى بود.اين بانو بدون ترديد در بين زنان نمونه زمان فعلى و اقران و هم رديفان خود از نظر خصوصيات ايمانى و سلوك اخلاقى و پاى بندى به اصول و ارزشهاى اسلامى و از نظر قدرت تأثير گذارى تربيتى و خدمتگزارى به جامعه، بسيار موفق و الگو و كم نظير بود.وى در سال 1342 ه در يك خانواده اى روحانى و اصيل در محله لنبان اصفهان متولد شد و در سال 1415 ه جهان را بدرود گفت.
ام علاء الحسون، (عالم، محدث) ايمان، دختر حاج جعفر حسون و همسر مهندس عبد الحسين حسون است كه در بغداد به دنيا آمد و در خانه پدرش در آنجا بزرگ شد.پس از ازدواج با پسر عموى پدرش، به كوفه (محله كنده) رفت.
ام علاء در منزل همسرش به تحصيل علوم شرعى پرداخت و در جلسات بانوان كه در آنجا منعقد مى‏شد، شركت مى‏كرد و نزد عمويش شيخ زهير الحسون تلمذ كرد.آيت الله مرعشى در سالهاى آخر عمرش، در منزل شيخ حسون (عموى ام علاء) از وى امتحان گرفت و به او اجازه روايت داد .
ام على الحسون، (عالم، محدث) زهرا، دختر حاج محمد على حسون و خواهر شيخ زهير حسون است كه در نجف اشرف در خانواده اى مشهور به تدين و اصالت به دنيا آمد و در خانواده اش به نيكويى تربيت يافت.پس از وفات پدرش به خانه برادرش استاد حاج فاضل حسون رفت.
ورود به خانه برادر، براى ام على زمينه مساعدى را فراهم كرد تا با بانوان مسلمان ديدار كند و به آنها اصول اعتقادات بياموزد.ازدواج با پسر عمويش ـ شيخ زهير الحسون ـ درهاى علم را به روى او گشود.همسرش در آموزش وى اهتمام كامل داشت.ام على نزد او، فقه، اصول، نحو، بلاغت، حديث و درايه را فرا گرفت.آيت الله مرعشى پس از حضور در خانه او و امتحان گرفتن از وى، اجازه روايت به او داد.شهيد بنت الهدى خواهر شهيد صدر از شاگردان ام على بود.
سيده امين، (مجتهد، محدث، فيلسوف، عارف، متوفى سال 1406 ه)، حاجيه خانم سيده نصرت بيگم امين (معروف به بانوى ايرانى) فرزند سيد محمد على، امين التجار اصفهانى و مادرش بانويى بسيار شريف، متعبد و خير خواه بود.خداوند پس از سه فرزندپسر، اين دختر را به آنان عطا فرمود.مادر، با روشن بينى در چهار سالگى فرزند را به مكتب فرستاد.به اين ترتيب بانو امين تحصيل را آغاز كرد و ادامه داد تا اين كه در 15 سالگى با پسر عموى خود معين التجار كه از بازرگانان سرشناس و معتبر ازدواج كرد و به خانه‏دارى و تربيت فرزندان مشغول شد .اما اين امر نيز نتوانست مانع ادامه تحصيل و عشق به مطالعه و تحقيق ايشان در معارف اسلامى شود.
بانو امين صاحب 8 فرزند شد كه 7 تن از آنها در زمان حيات ايشان به مرگى زودرس در گذشتند و فقط يك فرزند برايشان باقى ماند.خود اين واقعه را ابتلاء و آزمايش حق تعالى تعبير مى‏كرد.
اين بانوى فاضله با پشتكار و تلاشى بى نظير به تحصيل صرف، نحو، بلاغت، تفسير، علم حديث، فقه، فلسفه و عرفان پرداخت و با وجود مشكلات متعددى كه در فضاى حاكم بر آن ايام براى زنان در امر تحصيل وجود داشت، طلبگى و تحصيل خود را در سطوح عاليه نيز ادامه داد تا اين كه در چهل سالگى مرتبه و تسلط علمى ايشان مورد تأييد علما و مراجع تقليد قرار گرفت و به دريافت درجه اجتهاد و روايت نايل شد.
بانو امين از چهل سالگى تا پايان عمر به تأليف كتب، تدريس، پاسخگويى به پرسشهاى دينى مردم و ارشاد دختران و زنان پرداخت.
مجتهده سيده نصرت بيگم امين در سال 1344 ه با سرمايه خود مكتبى به نام فاطمه عليها السلام و نيز دبيرستانى دخترانه تأسيس كرد به اين ترتيب براى بسيارى از دخترانى كه به واسطه جو حاكم بر آن ايام و با توجه به كشف حجاب و اين كه دبيران مرد در دبيرستانهاى دخترانه تدريس مى‏كردند، از نعمت تحصيل منع شده بودند، زمينه ادامه تحصيل را فراهم آورد.
ايشان همچنين در كانون تبليغات دينى بانوان اصفهان به تدريس معارف و تفسير قرآن و پاسخگويى به سؤالات پرداخت و تا پايان عمر پر بركت خود به تعليم و كوشش در جهت رشد علمى و معنوى دختران و زنان اهتمام ورزيد.
بانو امين درباره زندگى خود مى‏گويد: خانم معلم «پيرزنى است با چوب بلند تنبيه، و فضاى مكتب، همان فضاى رعب‏آور مكتب خانه‏هاى قديم.» او در اين محيط تحصيل را آغاز مى‏كند و از خاطرات آن روزها چنين نقل مى‏كند: «در 7 ـ 6 سالگى كه به مكتب مى‏رفتم، معلم هميشه به مادرم مى‏گفت: «دخترتان گوشت نپز است كه نمى‏پزد.تدريس به او بى فايده است و در نهايت چيزى نخواهد شد.بيهوده او را به مدرسه نياوريد!»
به اين صورت بانو امين تحصيل را آغاز مى‏كند تا حدود يازده سالگى كه به تحصيل‏زبان عربى مى‏پردازد.ايشان از خاطرات زمان كودكى اش مى‏گويد: «درست به خاطر دارم در اوقاتى كه با بچه‏هاى هم سن و سال خود بودم، مثل آنها تفريح و گردش نمى كردم، بلكه بيشتر مشتاق بودم تنها باشم تا بتوانم فكر كنم، زيرا گمشده اى در وجود خود احساس مى‏كردم حتى اگر در مجالس عمومى مى‏رفتم، باز در حال تفكر بودم، و در مقام اين كه پا از جاده شريعت بيرون نگذارم.» هنگامى كه بيست ساله مى‏شود به سبب شوقى كه با كسب دانش داشته است به تحصيل فقه و اصول و تفسير و علم حديث مى‏پردازد.خود ايشان در اين مقوله مى‏گويد: «همواره لطف پروردگار بدرقه راه من بود و حين تحصيل گاهى حالات خوش و نورانى نصيبم مى‏شد.»
وى در همين ايام به حكمت و فلسفه روى آورد و ديرى نمى‏گذرد كه ذوق عرفانى در او پديده آمده و به طى مراحل و منازل سير الى الله مى‏پردازد.
اما روح تشنه او نيز در جست و جوى محبوبى است كه سالها سراغ از او مى‏جست و خود مى‏گفت : «هيچ بدبختى بالاتر از اين نيست كه آدمى از محبوبش دور باشد.» بانو امين براى مصونيت از تعرض آلودگى جو بى حيايى و بى حجابى دوران پهلوى، همه اين دروس را در خانه تعليم گرفت.آن بانوى عارف به نفحات رحمانى، در راه كسب علم با جديت استقامت ورزيد.او خود نقل مى‏كند كه وقتى به مطالعه مشغول مى‏شد، بارها نزديكان و خويشاوندان او را ملامت مى‏كردند كه آنچه مى‏كنى جز بطالت و كسالت نيست و او تمامى اينها را براى رضاى دوست تحمل مى‏كرد و با وجود فضاى حاكم بر جامعه و ملامتهاى اطرافيان، مؤمنانه به راه خود ادامه مى‏داد و چنين بود كه درهاى حكمت به رويش گشوده شد.
در مورد آموختن علوم و كسب معارف، اين بانوى فاضله چنين اظهار مى‏دارد: «در نوشته‏هايم كمتر از امور خارجى كمك گرفته ام.نمى گويم كه از غيب خبر دارم.اما اغلب معنويات و معارف را از استاد فرا نگرفته‏ام و غالب نوشته هايم با ارشاد و كمك «او» بوده است» .
جديت اين حكيم الهى در امر تحصيل به حدى بود كه مى‏گفت: «هيچ چيز نمى‏تواند كلاس درس را تعطيل كند، حتى مرگ فرزند» .يكى از اساتيد بانو امين، مرحوم آيت الله حاج مير سيد على نجف آبادى نقل كرده است: «روزى شنيدم فرزند ايشان فوت شده است.فكر كردم خانم ديگر درس را تعطيل خواهد كرد، ولى بر عكس دو روز بعد كسى را به سراغم فرستاد كه براى تدريس به منزل ايشان بروم و من از اين علاقه ايشان به تدريس وتحصيل، سخت تعجب كردم» .
به اين ترتيب او بيشتر علوم را در خانه و نزد علامه فقيه آيت الله سيد محمد على نجف آبادى و شيخ مرتضى مظاهرى فرا گرفت، تا اين كه تحصيل و تحقيق ايشان به حدى مى‏رسد كه بعضى از علما و مراجع تقليد از جمله مرحوم آيت الله العظمى محمد كاظم شيرازى، آيت الله العظمى عبد الكريم حائرى و آيت الله ابراهيم حسينى شيرازى اصطهباناتى، پس از امتحان و طرح پرسشهاى بسيار و دريافت جوابيه‏هاى مكفى و مطمئن، به ايشان اجازه اجتهاد و استنباط احكام شرع مى‏دهند.خانم امين هم چنين از آيت الله محمد نجفى اصفهانى، حجت الاسلام و المسلمين مظاهرى نجفى اصفهانى اجازه روايت دارد و به آيت العظمى مرعش نجفى و حجة الاسلام والمسلمين زهير الحسون نيز اجازه روايت داده است.
آيت الله آقا سيد محمد على نجف آبادى از اساتيد برجسته بانو امين كه ايشان فقه و اصول و حكمت را نزدشان خوانده بود، گفته اند: «حكمت را دائى ام به من درس داد و يكى نيست كه من به او درس بدهم من مى‏خواهم به اين خانم درس بدهم كه از من يادگارى باقى مانده باشد» .
زمانى كه بانو امين كتاب خود را به نام «اربعين هاشميه» نوشت و اين كتاب به حوزه علميه نجف رسيد و علما از آن استقبال كردند، آيت الله آقا سيد محمد على نجف آبادى در تكميل تشويق‏هاى علما گفت: «بانو امين هر چه در اين كتاب نوشته اند، از تراوشات فكرى خودشان بوده است و ربطى به تعليمات من ندارد.» بعد از نگارش همين كتاب بود كه علما درصدد برآمدند تا از ايشان امتحان اجتهاد بگيرند و براى اولين بار خانم امين در مقام تنها بانوى مجتهده عصر خود قرار گرفت.علماى معاصر از جمله آيت الله العظمى مرعشى نجفى، استاد محمد تقى جعفرى و اساتيد حوزه و دانشگاه نيز با ايشان ملاقات و گفت و شنودهايى داشته اند.
بانوى عالمه امين، عاشق تحصيل بود و تحصيل بخشى از برنامه روزانه ايشان بود كه به عنوان وظيفه به آن مى‏نگريست.و در زمانه اى كه هنوز در بسيارى محافل و مجالس بحث بر سر اين بود كه آيا اصولا زن، انسانى در رتبه مرد است و آيا جامه كمال تنها برازنده قامت مرد است يا زن را نيز نصيبى از كمال هست، مرتبت و موفقيت علمى و عرفانى ايشان بدان جا رسيد كه اكابر و اعاظمى از علما و عرفا، حضور در محضر ايشان را مايه فيض مى‏دانستند.اين بانوى عالمه ربانى سالهاى متمادى در راه تحصيل علم و مقامات معنوى زحمت‏ها كشيد و عملا به جهان ثابت كرد كه زن حتى در محيط اجتماعى نامساعد و باوجود موانع و مشكلات، با رعايت كمال تقوا مى‏تواند به تحصيل علم ادامه دهد و مقام شامخى را هم احراز كند و راه را براى ديگران هموار كند.
كتابهاى اين بانوى فاضله معرف روح لطيف و متعالى ايشان است و مى‏توان گفت بهترين راه شناخت و معرفى ايشان، آثار قلمى اين بانوى فاضله است.بنابر تصديق يكى از بستگان نزديك ايشان: «اين بانو وقتى قلم به دست مى‏گرفت و مشغول نوشتن مى‏شدند، اصلا خط خوردگى در آن ديده نمى‏شد» .و اين خود روشنگر امدادهاى غيبى و افاضات رحمانى است.روى همواره تأكيد داشت ناشناخته بماند و به همين دليل كتابها را با نام «بانوى ايرانى» يا «بانوى اصفهانى» به چاپ مى‏رساند.

كتابهايى كه ايشان مكتوب داشته و به چاپ رسانده عبارتند از:
1 ـ اربعين الهاشميه (عربى)

اولين تأليف گرانمايه ايشان و مشتمل است بر چهل حديث در توحيد و صفات حق تعالى و اخلاق و احكام شرع و متضمن بيانات فلسفى.عرفانى و اصولى و فقهى اين كتاب به زبان عربى است و توسط شاگرد ايشان حاجيه خانم همايونى به زبان فارسى ترجمه شده است.محتواى اين كتاب به قدرى دقيق و با اهميت است كه علماى نجف و بعضى مراجع تقليد را بر آن مى‏دارد تا سؤالات و امتحانات متعددى پيرامون فقه، اصول و ديگر مبانى از مؤلف آن به عمل آورند كه از عهده تمامى اين آزمايشهاى صعب به خوبى برآمده و به درجه اجتهاد نايل آيد.

2 ـ جامع الشتات (عربى)

اين كتاب مشتمل است بر پرسشهاى متعددى است كه اساتيدى همچون محمد على قاضى طباطبائى، شيخ محمد طه هنداوى نجفى زاده، سيد حسن حسينى و...از ايشان پرسيده‏اند و پاسخهاى مبسوطى كه اين عالمه براى آنان تحرير كرده است.اين پرسشها و پاسخها توسط شيخ مرتضى مظاهرى نجفى جمع‏آورى و تنظيم شده است.

3 ـ معاد يا آخرين سير بشر

اين كتاب متذكر مى‏شود كه براى انسان غير از نشئه دنيوى نشئه ديگرى در پيش است كه ناچار و بايد در سير تكاملى از تمام آن نشآت و عوامل عبور كند و سرانجام به عالمى برسد كه فوق آن عالمى نيست و آن را معاد و قيامت گويند.مطالب مندرج در كتاب در 9 مقاله است.

4 ـ النفحات الرحمانيه فى الواردات القلبيه (عربى)

اين كتاب در واقع واردات قلبى و خاطراتى است كه مؤلف در سلوك الى الله به واسطه‏فيض حق در مى‏يابد.

5 ـ اخلاق

اين كتاب اقتباسى است از طهارة الاخلاق ابن مسكويه كه قسمتى از آن ترجمه شده است و افكارى كه خانم امين در اين باره داشته‏اند نيز در حاشيه آن اضافه شده است.كتاب داراى جنبه علمى، عملى و اخلاقى است و مشتمل بر نكات و دقايق و لطايف مى‏باشد.كه البته كلمه به كلمه ترجمه نشده است.بلكه بدون عبارت پردازى، اقتباس از متن شده است.

6 ـ تفسير مخزن العرفان (فارسى)

تفسير جامعى از قرآن كريم است كه در 15 جلد به چاپ رسيده است.در حين نگارش اين اثر عظيم، خانم سيده امين، پس از تفسير 2 جزء اول، از بيم آن كه براى خاتمه كارش عمر وفا نكند، به تفسير جزء سى ام دست مى‏يازد و به ترتيب آن را ادامه داده تا سرانجام در اواخر عمر، اين مجموعه به پايان مى‏رسد.به اين ترتيب اراده خداوند متعال بر اين قرار گرفت كه اين مجتهده فرزانه، تنها بانوى مفسر جهان اسلام باشد كه كلام الله مجيد را از ابتدا تا انتها تفسير نموده است.

7 ـ روش خوشبختى و توصيه به خواهران ايمانى

در اين كتاب سعى شده است معناى سعادت و خوشبختى و راه نيل به آن با زبانى ساده و همراه با اندرزهاى نيكو به خواهران ايمانى ابلاغ شود.به اين منظور پس از ارائه توضيح پيرامون دو ركن خوشبختى، يعنى: آسايش بدن و صحت مزاج و ديگرى آسايش فكر و استراحت خيال و آرامش روح كه در نتيجه رعايت دو اصل اساسى عقايد صحيح و ايمان به مبدأ و معاد و اخلاق نيكو حاصل مى‏شود، به اركان دين و ايمان مى‏پردازد.در پايان كتاب نيز مباحث آموزنده‏اى پيرامون معناى توسل به ائمه و شفاعت، مبارزه با خرافات و وسواس، توصيه به خواهران ايمانى، امتيازات، خصوصيات و شرافت زن، تهذيب اخلاق و اصول اخلاق نيك مطرح شده است.

8 ـ مخزن اللالى در مناقب مولى الموالى على عليه السلام

اين كتاب در يك مقدمه، پنج باب و يك خاتمه به ذكر فضائل و مناقب مولاى متقيان و امير مؤمنان على عليه السلام مى‏پردازد.

9 ـ سير و سلوك در روش اولياء و طريق سير سعداء

محتواى اين كتاب در كشف و شهود و سير الى الله است.در بخشى از اين كتاب در بحث «فنا و بقا» ايشان چنين آورده‏اند: «...تا از خود فانى نگردى، به او باقى نباشى و تا هر چه دارى از دست ندهى، به حريم قدس پى نبرى.و تا به قدم اميدوارى سير راه دور و درازننمايى، در منزل امن و امان نياسايى و تا زحمت رياضت و طاعت نكشى، هرگز به راحتى نرسى.و تا تلخى فراق نچشى، به شيرينى وصال خرسند نگردى.تا آتش غضب خود را فرو ننشانى، به رحمت الهى نپيوندى، تا به ناگوارى صبر در سختى‏ها نسازى، به شيرينى نعيم هميشگى متلذذ نشوى، تا ترك لذات خيالى طبيعى نكنى، محبوب حق تعالى نگردى.اگر طوق بندگى به گردن اندازى سلطان السلاطين گردى و اگر در دنيا زهد ورزى و عازم سفر به سوى حق شوى، در منزلگاه قرب ساكن شوى.اگر به پيشگاه خداوندى‏اش رسى، تمام ممكنات تو را بندگى نمايند.اگر دائم الحضور شوى، كار خدايى كنى...»
از آن جا كه بانو مجتهده امين ارزش علم و تعلم را مى‏شناخت و با توجه به وضعيت زمانه نيز به خوبى مى‏دانست كه مجال و زمينه تعلم براى دختران تا چه حد محدود است، به عنوان يك معلم متعهد در قبال جامعه زنان احساس مسؤليت مى‏كرد و از هرگونه كه مى‏توانست در راه تعليم و تربيت آنان مى‏كوشيد.وى از ديدن وضعى كه جامعه در آن زمان داشت، زجر مى‏برد و مى‏گفت: اگر افراد قدر خود را مى‏دانستند و اگر مى‏دانستند چه نقشى در نظام عالم دارند و خدا چه رحمتى به آنها كرده است، در جامعه اين قدر ذلت نمى‏پذيرفتند و طوق خوارى را بر گردن خود نمى‏كشيدند.
با توجه به اين احساس مسؤوليت اجتماعى و دينى بود كه بانو امين در سال 1344 حوزه‏اى به نام مكتب فاطمه عليها السلام براى بانوان تأسيس كرد.و با 600 تا 1000 شاگرد شروع به كار كرد.تأسيس اين مكتب به صورت يك حركت علمى و فرهنگى در ميان جامعه زنان درآمد كه در آن بانوان علاقه مند به كسب علم و فضيلت، به تحصيل و تدريس علوم اسلامى در رشته‏هاى فقه، اصول، حكمت، عرفان فلسفه و اخلاق پرداختند و اين حركت هنوز ادامه دارد.دستاوردهاى پر ارزش و معنوى اين مكتب در تعليم و تعلم بانوان قابل توجه است.بطورى كه بسيارى از بانوان اصفهان كه تحصيلات مذهبى دارند، از شاگردان حاجيه خانم امين بوده و يا از جلسات تفسير قرآن و مباحث مذهبى ايشان كه به صورت هفتگى برگزار مى‏شد بهره‏مند شده‏اند.
از ديگر خدمات فرهنگى بانو امين تأسيس دبيرستان دخترانه بود.در آن زمان به سبب اين كه دبيران بسيارى از دبيرستانهاى دخترانه مرد بودند، خانواده‏هاى مذهبى به ندرت اجازه مى‏دادند دخترانشان به دبيرستان بروند و در نتيجه ايشان با تأسيس دبيرستان دخترانه راه را براى تحصيل بسيارى از دختران باز ساختند.اين بانوى خير و نيكوكار پس از پيروزى انقلاب اسلامى اين دبيرستان را به آموزش و پرورش هديه كردند و در سال 1406 ه بدرود حيات گفت.

كتاب: بانوان عالمه و آثار آنها، ص 48
نويسنده: معاونت پژوهش مركز حوزه‏هاى علميه خواهران

 
ثبت نظر شما  
نام و نام خانوادگی
 
نشانی پست الکترونیکی
 
متن نظر شما
 
   

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده






ارتباط با ما نوار ابزار اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلیارتباط با مانقشه سایتدرباره ما