چرايي و ضرورت هاي رعايت حجاب زنان در جامعه

به بهانه آزادي حجاب را زير پا مي گذارند

پوشش كه در عرف اجتماعي و خارج از محدوده خانه از آن به عنوان حجاب ياد مي شود در عين سادگي؛ موضوعي پيچيده و يكي از نمادهاي ارزش گذاري در جامعه است كه رعايت آن توجه به هنجارها و بي توجهي به آن نوعي هنجارشكني است.
تاريخ بشر مؤيد اين نكته است كه عفاف و حجاب به عنوان دو ارزش در جامعه بشري به ويژه جوامع توحيدي مطرح بوده است؛ زيرا يكي از امتيازات انسان، در مقايسه با موجودات ديگر، تهيه پوشش مناسب براي اندام خويش است. براين اساس، لباس پوشيدن يكي از شئون و ويژگي هاي انسان به شمار مي آيد. براي بشر ديروز و انسان متمدن امروزي لباس، افزون بر حفظ انسان از سرما و گرما، برف و باران و ياري دادن وي در حفظ عفت و شرف، در آراستگي و زيبايي آدمي نيز نقشي مهم ايفا مي كند و مي توان آن را نشان دهنده گرايش اعتقادي فرد و تعلق وي به فرهنگي خاص دانست.
بشر اوليه پوشش را انتخاب كرد تا حيا را وارد حريم هاي خود كند و حيا كه معنا گرفت تمدن به وجود آمد. اما همين مسئله كه قدمتي به طول حيات بشر در كره خاكي دارد چند صباحي است كه به عنوان يكي از چالش هاي بزرگ فرهنگي جامعه ما مطرح شده است. مسئله اي كه بررسي آن مي تواند به بسياري از شبهات در اين زمينه پاسخ دهد. سعي كرده ايم در اين گزارش به اندازه بضاعت قلم و حوصله خوانندگان به تبيين فلسفه حجاب اسلامي از ديدگاه قرآني و اجتماعي و روانشناسي بپردازيم.

حجاب رعايت حرمت زن مسلمان و حق الله است

حجاب از منظر قرآن؛ يعني احترام گذاردن و حرمت قائل شدن براي زن تا نامحرمي او را از ديد جنسي نگاه نكند. قرآن اين حرمت را مخصوص زنان مسلمان دانسته؛ از اين رو نگاه كردن به زنان غيرمسلمان را بدون قصد تباهي به علت اينكه آنان از اين حرمت بي بهره هستند؛ جايز مي داند.
قرآن كريم در سوره احزاب آيه 59 علت و فلسفه ضرورت حجاب را چنين بيان مي كند «ذلك ادني آن يعرفن فلا يوذين» (براي اينكه شناخته نشوند و مورد اذيت واقع نگيرند).
زهرا سادات طباطبايي كارشناس علوم ديني و قرآني در تعريف مفهوم حجاب اسلامي مي گويد: حجاب در لغت به معناي مانع، پرده و پوشش است. ولي هر پوششي حجاب نيست؛ بلكه آن پوششي حجاب ناميده مي شود كه از طريق پشت پرده واقع شدن صورت گيرد. حجاب، به معناي پوشش اسلامي بانوان، داراي دو بعد ايجابي و سلبي است. بعد ايجابي آن، وجوب پوشش بدن و بعد سلبي آن، حرام بودن خودنمايي به نامحرم است و اين دو بعد بايد در كنار يكديگر باشد تا حجاب اسلامي محقق شود. گاهي ممكن است بعد اول باشد، ولي بعد دوم نباشد، در اين صورت نمي توان گفت كه حجاب اسلامي محقق شده است.
وي در ادامه حجاب زن را حق الهي دانسته و مي افزايد: حرمت زن اختصاص به خود زن دارد نه شوهر و نه خانواده، اگر همه اينها به عنوان زيرساخت هاي جامعه به بي حجابي و هنجارشكني اسلامي رضايت بدهند، قرآن راضي نخواهد بود! چرا كه در اين مورد حرمت زن به عنوان حق الله مطرح است. در جايي كه خداوند در آيات خود مي فرمايد: هر گروهي اگر راضي هم باشند، شما حد الهي را در برابر آلودگي اجرا كنيد معلوم مي شود عصمت زن حق الله است. پرواضح است كه ادا كردن حق الله به طور كامل ميسر نيست اما با انجام برخي كارها مي توان رضايت الهي را به دست آورد. از اين رو در قرآن بيش از ده آيه در مورد حجاب و حرمت نگاه به نامحرم وجود دارد و در سوره نور آيه 31 نيز مفصلا در مورد حجاب و حرمت نگاه به نامحرمان سخن به ميان آمده است.
طباطبايي با استناد به آيات قرآن از رعايت حجاب در نگاه؛ حجاب در گفتار؛ حجاب در رفتار به عنوان ديگر حجاب ها كه در رفتار خارجي انسان تجلي مي كند، نام برده و مي گويد: از مجموع مباحث طرح شده مشخص مي شود كه منظور از حجاب اسلامي، پوشش و حريم قايل شدن در معاشرت زنان با مردان نامحرم در انحاي مختلف رفتار، مثل نحوه پوشش، نگاه، حرف زدن و راه رفتن است. بنابراين، حجاب و پوشش زن نيز به مقوله يك حاجب و مانع در مقابل افراد نامحرم است كه قصد نفوذ و تصرف در روح و جسم زن را دارند.
اين كارشناس علوم قرآني در ادامه اظهار مي كند: تصور افراد جامعه اين است كه خداوند حجاب را تنها براي زنان ضروري دانسته است، در حالي كه با استناد به آيات قرآني درمي يابيم حجاب براي مردان نيز از ضروريات به شمار مي رود در سوره نور خطاب به مردان آمده است: «اين حجاب موجب پاكيزه تر ماندن روح و جسم آنهاست و خدا به آنچه خود مي سازد، آگاه است.»
وي با بيان اين كه خداوند در قرآن به حفظ عفت و پاسداري از حجاب زنان، تاكيد فراواني كرده است مي گويد: توجه به تحريم عفاف و حراست از آن مهم ترين و سودمندترين قانون الزامي آفرينش براي انسان ها مخصوصاً زنان در جامعه است. او حجاب و پوشش را، سنگر سعادت و پيروزي و رستگاري زنان در جامعه مي خواند و مي افزايد: اگر اين سنگر آسيب ببيند و يا فرو ريزد، عوامل سعادت، پاك زيستي و شرافت آن ها فرو مي ريزد. براي داشتن جامعه اي سالم توجه به اين نكته كه مراد از حجاب، پوشش اسلامي است بسيار ضروري است؛ با كمال تأسف دنياي غرب و دنباله روهاي آنان اين مسأله بسيار مهم اسلامي و اخلاقي را ناديده گرفته، بلكه به عكس با كمال گستاخي بر ضد آن، گام برمي دارند و حجاب و حفظ حريم عفاف را نشانه عقب گرد و واپس گرايي زن مخصوصاً زن مسلمان مطرح كرده اند.

بدحجابي ثمره عدم معرفت به جايگاه زن در نظام هستي است.

بدون شك لزوم پوشيدگي زن در مقابل مردان نامحرم، يكي از مسائل مهم و ضروريات دين اسلام است كه دستورات اسلامي، تنها براي آن مرز تعيين كرده است. تفاوت اساسي حجاب اسلامي با حجاب اديان گذشته در تعديل و نظم مناسب و به دور از افراط و تفريط، سهل انگاري مضر يا سختگيري بي مورد به جامعه بشري است.
ميترا خسروبيك پژوهشگر مسائل اجتماعي؛ معتقد است: فلسفه حجاب را به گونه اي صريح مي توان احترام و نگه داشتن حرمت زن دانست. كسي كه به عظمت حجاب پي برده؛ مي فهمد بي حجابي و بدحجابي ثمره عدم معرفت و شناخت حقيقي جايگاه زن در نظام هستي است.
حجاب ثمره عفت و حرمت ماحصل عفت و حجاب است. «عفاف نوعي، حجاب دروني است كه انسان را از گناه باز مي دارد يعني حفظ چشم، گوش، قلب و تمامي اعضاء و جوراح از هرگونه خطا و گناه، كه حاصل اين عفت و حجب دروني، پوشش ظاهري است» به تعبيري لطيف تر؛ حجاب ثمره عفت است و جامعه عفيف، از هر جهت مترقي است و كمتر دچار آسيب خواهد شد.
وي مي افزايد: كسي كه نتواند يا نخواهد كه حجاب خود را حفظ كند در واقع از درك مفاهيم بلند عفت و عزت دور است. مفاهيمي كه اگرچه تا حدي اكتسابي و مشروط به شرايط جامعه مدني است اما نوع بشر بصورت فطري بدنبال آن است.
وي مهم ترين ثمرات حجاب را آرامش روحي و دوري از التهابات دروني، استحكام پيوند خانواده، جلوگيري از تعدي به زنان، ايجاد امنيت اخلاقي و رواني در جامعه، حفظ سنت ها و روابط اجتماعي سالم و ارزش هاي انساني و معنوي، حفظ عفت جامعه، راهي براي ورود بي دغدغه و بي خطر زن در عرصه هاي مختلف جامعه برمي شمارد و مي گويد: رعايت حجاب در پيشرفت و ترقي يك ملت چنان مؤثر است كه به صدق تاريخ هر زمان بدخواهان يك ملت درصدد ايجاد تزلزل در بنيان هاي اصلي جامعه باشند و واپس زدگي آن باشند، عفت و حجاب بانوان آن ملت را مورد سوء قصد قرار مي دهند. سوءقصدي كه في الحال در جامعه ما با آن درگير و از آن به نام تهاجم فرهنگي؛ شبيخون فرهنگي و اكنون متأسفانه غارت فرهنگي نام مي برد.
خسروبيك در ادامه با نگاهي تاريخي به اشاعه فرهنگ بي حجابي ازسوي كشورهاي غربي مي گويد:دنياي غرب با شناخت فرهنگ حاكم بر كشورهاي اسلامي و با وسيله قراردادن زنان در قالب اشاعه فرهنگ بي حجابي و با ارزشمند جلوه دادن آن و مقابله با حجاب و پوشش و روحيه عفاف، توانستند مردم را نسبت به مسائل و جريانات سياسي و اجتماعي بي اعتنا سازند و به راحتي به غارت و چپاول ملل محروم و تسلط بر آنان مشغول شوند. آنها تمام كوشش خود را به رفع حجاب از زنان متمركز كردند و با شعارهايي نظير آزادي و رشد و ترقي زنان مي خواستند آنها را از سنت هاي اسلامي و بومي خود مانند تقيد به ارزش هايي مثل عفت و پاكدامني و پايبندي به خانواده دور كنند و اين امر آغازي بود براي گسترش فحشا و بي بند و باري درميان اقشار مختلف مردم تا به تدريج روحيه بيگانه ستيزي و سلحشوري و غيرت ديني و ملي از آنها گرفته شود.وي اقدامات بيگانگان در زمينه كشف حجاب و كشاندن زنان به عرصه هاي بي عفتي با نام آزادي و پيشرفت و ترقي زنان را تنها با انگيزه هاي سياسي ندانسته و مي گويد: نظام سرمايه داري غرب براي بازاريابي كالاهاي توليدشده و داشتن مصرف كننده بيشتر همواره سعي در بهره كشي از زنان داشته است و با از ميان برداشتن حجاب و عفاف زنان و مسخ فرهنگي آنان، بازار مصرف آنها گرم و سود بيشتري به جيب كمپاني هاي بزرگ سرازير مي شود. پس مهم ترين مخاطب آنها جامعه زنان هستند؛ چون روح تجمل گرايي و زيبايي پرستي در آنان بيشتر از مردان است و بسياري از آنها به راحتي تحت تاثير تشعشعات خيره كننده زيبايي هاي ظاهري قرار مي گيرند.
با اين حال باز هم حجاب سد راه آنهاست؛ چرا كه در دنياي سرمايه داري اگر زن بخواهد خود را از نگاه غيرانساني برهاند، نه مصرف كننده لايقي براي سرمايه داران غربي خواهدبود و نه وظيفه و مأموريت ديگرش را كه عبارت است از انحطاط اخلاق جوانان و ضعف اراده آنان و ايجاد ركود در فعاليت اجتماعي به نفع استعمار غرب انجام خواهدداد.
اين پژوهشگر با اشاره به اينكه حجاب براي زن ايراني يك هويت است، مي گويد: متأسفانه بانوان ما در مراكز عمومي و خيابان ها با فراموش كردن پيشينه تاريخي- اسلامي خود راهي را درپيش گرفته اند و الگوهايي را براي ورود به جامعه و جلب توجه انتخاب كرده اند كه تاريخ مصرفشان براي سازندگان و طراحان آن گذشته است.

حجاب، ضرورت جامعه انساني

يكي از فوايد حجاب ايجاد امنيت رواني و اخلاقي در جامعه است. امنيتي كه پايه و اساس همه امنيت ها محسوب مي شود. اگر مرزهاي امنيت اخلاقي از بين بروند پايبندي به كرامت، شرف و وجدان از بين رفته و راه تعرضات و تجاوزات و ساير ناامني ها در جامعه به وجود مي آيد. از طرفي عدم احساس امنيت يكي از مهم ترين دلايل بروز بيماري هاي رواني درسطح جامعه است. خوب است كه بدانيم جامعه بيمار هيچ گاه مسير ترقي و پيشرفت را طي نخواهدكرد.
هاشم طالقاني، كارشناس ارشد روانشناسي حجاب را تنها يك دستورالعمل ديني و وظيفه شرعي براي زنان مسلمان نمي داند بلكه از ضرورت هاي اجتماعي جوامع انساني برمي شمارد كه با وجود آن منافع و تأثيرات شگرفي در جامعه پديدارشده و رعايت نكردن آن، زيان ها و آثار مخربي در فرهنگ عمومي اجتماع و حتي بهداشت رواني، اقتصاد و سياست بر جاي مي گذارد.
وي با اشاره به اينكه هسته تشكيل دهنده جامعه سالم؛ خانواده سالم است و عنصر اصلي تشكيل خانواده زن و مرد هستند، مي گويد: از آثار اوليه رعايت حجاب در جوامع، استحكام خانواده به عنوان كوچك ترين و مهم ترين نهاد اجتماعي است. حال اگر زنان با خودآرايي و با پوشش مناسب در محيط اجتماع، زندگي خانوادگي خود و ديگر افراد جامعه را به خطر بيندازند و با كشاندن جاذبه هاي جنسي خود به كوچه و بازار، مردان را به مقايسه همسر خود با ديگر زنان هدايت كنند، نخستين ريشه هاي اختلاف و تزلزل روابط خانوادگي را بنيان گذاري مي كنند. اگر كمي دقت كنيم نخستين كساني كه دراين تراژدي متضرر مي شوند زنان هستند.
دختران و زنان جوان ما بايد بدانند امروز كه جوانند و از زيبايي بهره زيادي دارند با بدحجابي بنيان زندگي زني را خراب مي كنند كه با سال ها از خودگذشتگي و صبر در كنار مردي زندگي كرده و چيزي جز محبت و احترام نمي خواهد؛ فردا كه وارد زندگي زناشويي شوند و بر اثر همان جريان گذر زمان درصدي از زيبايي شان را از دست مي دهند و دستخوش نامهرباني دختركان و جوانان ديگري مي شوند كه پا در مسير گذشته آنها گذاشته اند... و اين چرخه تا هميشه مي تواند ادامه يابد... و جامعه در سيري قهقرايي به سوي انحطاط خانواده كشيده مي شود.
اين كارشناس ارشد روانشناسي ادامه مي دهد: عدم پوشيدگي اصولي و اسلامي زنان، هيجان ها و التهابات جنسي را افزايش مي دهد. اگر پاسخگويي به اين نياز ميسر نشود- كه قطعا درسطح عمومي جامعه چنين چيزي ممكن نيست- احساس محروميت و عقده هاي رواني، تعادل روحي فرد را برهم مي زند و با تكرار آن، بيماري هاي روحي گسترش يافته و يا مي تواند در درازمدت افسارگسيختگي در روابط جنسي را به وجود آورد. اين خود نوعي ناامني براي زنان در جامعه ايجاد مي كند.طالقاني با اشاره به اينكه برخي بدحجابي را راهي براي نشان دادن خود و ارزشمند جلوه گرشدن مي دانند؛ مي افزايد: در جوامع انساني هر اندازه چيزي به وفور و آساني دردسترس قرارگيرد، از ارزش آن كاسته مي شود و اگر دور از دسترس قرارگيرد، ارزش و اعتبار بيشتري پيدا مي كند. جوانان بايد بدانند كه انتخاب زن ازسوي مرد يا بالعكس از اين قاعده مستثني نيست.خودنمايي در غرب بي حجابي و بدحجابي، فقط باعث پژمردگي افراد مي شود. در دين اسلام؛ حجاب وسيله اي براي حفظ طراوت و ظرافت قرار گرفته تا در ميان چشم هاي ناپاك جامعه به پژمردگي كشانده نشود. قرآن كريم هم زنان بهشتي را كه يكي از نعمت هاي بزرگ بهشت مي داند، با وصف پوشيدگي و محبوبيت ذكر نموده است كه دست احدي به آنها نرسيده است: «كامثال لؤلؤ المكنون؛ همانند مرواريدهاي پوشيده و پنهان در صدف هستند.»
آزادي شخصي يا كسب اين گونه آزادي هاي اجتماعي يكي ديگر از دلايل بدحجابي يا بي حجابي است انسان ها هميشه به دنبال استقلال و آزادي بوده اند. و آن را در سايه امنيت كسب مي كنند. اگر رعايت نكردن حجاب براي برخي از افراد نوعي اعتراض به سلب آزادي هاي فردي آنهاست با اينكار ركن اوليه آزادي يعني امنيت را از دست مي دهند امنيتي كه در عرصه هاي اجتماعي، فردي، بهداشتي و... از بين رفته است پيامدهاي سختي را به جامعه تحميل مي كند در واقع مي توان گفت: حجاب يك مسئله شخصي نيست و كساني كه به بهانه آزادي، حجاب را زير پا مي گذارند در حقيقت امنيت خود و آزادي ديگران را سلب كرده و نه تنها خود بلكه ديگران را نيز در زيان هاي آن شريك مي كنند.

منيره غلامي توكلي

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار