آسيب شناسي مهدهاي كودك

بدون شك يكي از مهمترين و موثرترين دوران زندگي آدمي، دوران كودكي است، دوراني كه در آن شخصيت فرد پايه ريزي شده و شكل مي گيرد. امروزه اين حقيقت انكارناپذير به اثبات رسيده است كه كودكان در سنين پايين فقط به توجه و مراقبت جسماني نياز ندارند، بلكه اين توجه و تربيت بايد همه ابعاد وجودي آنها شامل رشد اجتماعي، عاطفي، شخصيتي و هوشي را دربرگيرد. اين ابعاد عوامل تعيين كننده اساسي يك انسان هستند كه از دوران كودكي پايه گذاري مي شوند و شكل مي گيرند و مهد كودك مي تواند گزينه اي مناسب براي تربيت كودك بعد از خانه و خانواده باشد. به اين ترتيب آموزش صحيح مي تواند در سرنوشت كودك تأثير مثبت و سازنده اي داشته باشد. از آنجا كه براي يادگيري محدوديت زماني وجود دارد و احتمال وقوع اين محدوديت در دوران كودكي بيشتر است، از اين رو پاسخ به سؤالاتي مانند اينكه كودكان چه چيز را، چگونه و به چه وسيله بايد آموزش ببينند، از اهميت بسزايي برخوردار است.
آموزش هايي را كه قبل از ورود به تعليمات ابتدايي، به كودكان 3 تا 6 ساله ارائه مي شود آموزش پيش دبستاني مي نامند. آموزش پيش دبستاني را به مهد كودك (3 تا 4 سالگي) و آمادگي (5 و 6 سالگي) تقسيم مي كنند.
كودكان، بين 3 تا 6 سالگي در مقايسه با نوباوگان و كودكان نوپا، زمان بيشتري را دور از خانه و والدين سپري مي كنند در 30 سال گذشته، تعداد كودكاني كه به كودكستان يا مهد كودك راه يافته اند افزايش يافته است. اين روند عمدتا به علت افزايش چشمگير مشاركت زنان در نيروي كار است، طوري كه درحال حاضر مادران 67 درصد از كودكان پيش دبستاني، شاغل هستند.

نقش مهد كودك در تربيت فرزندان

كارشناسان تعليم و تربيت معتقدند كه در عصر الكترونيك و با وجود نهادهاي مختلف آموزشي تربيت كودكان همچنان از مهمترين كاركردهاي نهاد خانواده است.
سهل نگاري والدين در تعليم و تربيت كودكان و واگذار كردن اين مسئوليت از سوي آنان به ساير نهادها موجب اخلال در امر آموزش كودكان شده است، اما بايد به اين مسئله هم توجه داشت كه انسان موجودي اجتماعي است، از زمان تولد تا واپسين دم حيات نيازمند همنشيني با ديگران است. در جامعه زندگي مي كند، از آن تأثير مي پذيرد و بر آن تأثير مي گذارد و خانواده نخستين نهاد اجتماعي است كه كودك در آن پرورش مي يابد و مي آموزد كه چگونه رفتار اجتماعي داشته باشد.
دكتر محمدرضا حيدري پزشك و متخصص كودكان در گفت وگو با سرويس گزارش روزنامه كيهان ضمن تأييد حضور بچه ها در مهد كودك با شرايط خاص و ويژه مي گويد: «در محيط هاي اجتماعي نظير مهد كودك نهادهاي ديگري به جز خانواده در آموزش هنجارها و ارزش ها به فرزندان دخالت دارند و با افزايش سن كودك به مرور نقش اين كانون ها در الگودهي به شخصيت كودك افزوده مي شود.»
وي با اشاره به اينكه مهدكودك براي بچه ها عموما جذابيتي بيش از خانه و خانواده دارد و نيز نقشي بسيار اساسي و مهم در تربيت كودكان ايفا مي كند، خاطرنشان مي سازد: «بايد براي به ثمر نشستن اين نهال هاي ترد و شكننده و كمك به رشد صحيح آنان، محيطي امن و عاري از هر انحرافي براي تربيتشان فراهم ساخت. تأثيرپذيري كودكان در مهد به مراتب بيشتر از خانه و خانواده است، اگر مربيان افرادي آموزش ديده، كارآمد و متخصص در زمينه تربيت كودكان باشند، خواهند توانست به بهترين شكل ممكن كودكان را تربيت كنند.»
دكتر حيدري در ادامه مي گويد: «بسياري از كودكان با رشد روزافزون، بيش از نيمي از روز خود را در مهدها سپري مي كنند و رفتارها، ارزش ها و الگوهاي بسياري را از اين مكان ها كسب مي كنند، حال اين مربيان و مسئولان مهدها هستند كه بايد ضمن عنايت به وظيفه خطيرتعليم و تربيت و بهره گيري از شيوه هاي مثبت و كارآمد، در ساختن نسل آتي كمر همت ببندند.»

پرخاشگري در كودكان

روانشناسان كودك معتقدند طبق جديدترين تحقيقاتي كه تاكنون در مورد مراقبت از كودكان صورت گرفته، كودكاني كه اوقات خود را دور از مادر و در مهد كودك مي گذرانند پرخاشگري شان بسيار زياد است.
دكتر حيدر ي نيز در اين مورد، چنين مي گويد: «كودكاني كه بيش از 30 ساعت در هفته را در مهد كودك مي گذرانند در ناهنجاري هاي رفتاري همچون جنگ و دعوا، بيرحمي، حمله و نيز رفتارهاي نامناسبي چون جدال، پرتوقعي و پرحرفي «نمره بيشتري» مي آورند و اطرافيان اين كودكان از آنها به عنوان كودكان تهاجمي، بهانه گير، نترس و دردسرآفرين ياد مي كنند.»
وي با اشاره به اينكه محققان هنوز نتوانسته اند، دليل اين رفتارها را دقيقا مشخص كنند تصريح مي كند: «اما برخي علت مشكلات رفتاري اين كودكان را خستگي والدين بر اثر كار و عدم توجه به كودك و مشغله فكري زياد مربيان و مسئولان مهدهاي كودك عنوان مي نمايند كه بهتر است براي تقليل اين گونه رفتارها در بچه ها، از مدت زماني كه كودكان در مهد، بسر مي برند، كاسته شود و رابطه مربيان و كودك رابطه اي دوستانه باشد.»
وي با اشاره به اينكه مهد براي كودكان به منزله يك محيط كاملا صميمي و دوستانه است تصريح مي كند: «اگر مهدها به مكان هايي به غير از «محل نگهداري كودكان» تبديل شوند، به عبارت ديگر به وظيفه اصلي خود كه جامعه پذيري و تربيت صحيح كودكان و نه صرف نگهداري از آنان بدل شوند، نسل كارآمد و شايسته اي را تحويل جامعه خواهند داد.»

تربيت كودك ساده نيست

«اگر عصبي و پرتنش هستيد، خستگي كار را به خانه آورده ايد و با همسرتان درگيري داريد و يا بدون آنكه متوجه باشيد دچار افسردگي پس از زايمان و تحريك پذير شده ايد، بدانيد بچه هاي شيرخوار و نوپا دركشان براي اين مطلب قوي است. آنها 9ماه تمام صداي قلب شما را در استرس و آرامش شنيده اند و نيازشان به شما براي كسب آرامش است.»
دكتر احمد به پژوه استاديار روان شناسي دانشگاه تهران در گفت وگو با سرويس گزارش روز كيهان ضمن بيان مقدمه فوق و رد اين نظريه غلط كه از سوي برخي والدين مطرح مي گردد كه آنها مهدكودك را محلي فقط براي نگهداري از بچه ها و راحت شدن مادران از شر كودكان قلمداد مي كنند، خاطر نشان مي سازد: «اين سوال خيلي از والدين است كه آيا بايد بچه ها را به مهدكودك بفرستند يا خير و چه سني مناسب است، كه در پاسخ بايد گفت با وجود اينكه مهدكودك اولين قدم ورود به جامعه است، تا پيش از 3سالگي خيلي مناسب نيست و توصيه هم نمي شود كه بچه را پيش از سه سالگي به مهد بفرستيد، چون بچه هاي زير 3سال نيازمند توجه متمركزتر در خانواده هستند.»
وي مي گويد: «مادران شاغل كه نگران هستند مبادا اين محدوده زماني كه از بچه ها دور هستند موجب شود، فاصله اي بين آنها بيفتد يا دلبستگي و عاطفه آنها كمتر شود، بايد دقت كنند، آنچه تعيين كننده اين ميزان دلبستگي است، به هيچ وجه ربطي به مهدكودك رفتن يا نرفتن و اينكه فرزند شما به دليل شغل تان نزد اقوام يا مادربزرگ است ندارد، اين موضوع مربوط به آرامشي است كه بچه ها در كنار مادرشان به دست مي آورند.»
دكتر به پژو با اشاره به اينكه برخي از والدين تربيت كودك را كار ساده اي مي دانند و براي آن اهميت چنداني قائل نيستند، مي گويد: «تربيت كودك را بايد از همان آغاز تولد و حتي از دوران جنيني شروع كرد، زيرا شخصيت كودك در همان 5سال اول زندگي پايه ريزي مي شود، و حضرت امام سجاد«ع» در اين مورد مي فرمايد: «حق فرزندت آن است كه بداني او از توست و خوب و بد او در اين دنيا به تو وابسته است».
وي در ادامه با اشاره به اينكه مهمترين اهداف تعليم و تربيت، انسان سازي و كسب ارزش ها و فضايل اخلاقي، رشد و شكوفاسازي توان هاي بالقوه به طور همه جانبه مي باشد، تصريح مي كند: «حفظ و تامين سلامت جسماني و رواني، آماده سازي كودك براي زندگي در دنياي واقعي و مستقل سازي و قادرسازي براي رفع نيازها نيز از ديگر اهداف تعليم و تربيت مي باشد كه بايد مورد دقت نظر خانواده ها قرار گيرد.»
اين استاديار دانشگاه ضمن اينكه تحقيقات باليني گسترده اي در مورد بچه هاي مهدكودك انجام داده مي گويد: «كودكان انتظارات زيادي در زمينه هاي مربوط به مهارتهاي خودياري و مستقل سازي، مهارتهاي حركتي درشت و ظريف مهارتهاي شناختي و كلامي و مهارتهاي اجتماعي دارند و مربيان بايد اين انتظارات را برآورده سازند و به آن توجه داشته باشند.»
دكتر به پژوه ادامه مي دهد: «وظيفه مهدهاي كودك و مراكز آموزشي، آشنا كردن با هنجارها، ارزش هاي جامعه و آموختن رفتار اجتماعي و نيز آشكار نمودن استعدادهاي نهفته در كودكان است، به طوري كه در آينده با ورود به مراكز آموزشي و هنري اين استعدادها هرچه بيشتر بارور شوند.»
وي با اشاره به اينكه در مهدكودك خردسالان با فراگيري نقاشي، شعر، سرود، موسيقي و... با رويدادها و محيط اطراف خود آشنا مي شوند مي گويد: «كودك رفتارهاي مورد پذيرش جامعه را مي آموزد، كودكاني كه دوران كودكي را در مهد مي گذرانند بهتر و راحت تر مي توانند با محيط اطراف خود ارتباط برقرار كنند و در ارتباطات اجتماعي خود كمتر به مشكل برمي خورند و نسبت به ديگر كودكان به مراتب، جامعه پذيرتر هستند.
اين استاديار دانشگاه تاكيد مي كند: «با كمال تاسف بايد گفت برنامه مدوني از سوي سازمان بهزيستي به مهدهاي كودك داده نمي شود و بين مراكز خدماتي و اجرايي و مراكز آموزشي ما ارتباط و پيوندي قوي وجود ندارد اين در حالي است كه مهدهاي كودك ما نياز به يك برنامه مدون علمي، دقيق و حساب شده تري دارند.»

14هزار مهدكودك در تهران

در شرايط كنوني كه نياز به حضور فعال تر و موثرتر زنان در فعاليتهاي گوناگون اجتماعي به شدت محسوس است، نقش وكاركرد مهدهاي كودك در تربيت فرزندان و آموزش اجتماع پذيري به آنان بيش از پيش اهميت يافته است، از اين رو بايد استانداردهاي لازم براي فعاليت اين اماكن فرهنگي از سوي مسئولان مربوطه تعيين و تبيين شود تا از سويي مهد هاي كودك ملزم به رعايت اين استانداردها براي ادامه فعاليت شوند و از سوي ديگر خانواده ها با آگاهي از ضوابط، مراكزي مناسب را براي سپردن فرزندانشان شناسايي كنند.
«سيدمحمدحسين جوادي» مديركل دفتر امور كودكان و نوجوانان سازمان بهزيستي كشور در گفت وگو با گزارشگر كيهان با اشاره به اينكه 14هزار مهدكودك با 700هزار كودك در تهران از خدمات آموزشي سازمان بهزيستي بهره مند هستند، مي گويد: «630 روستا مهد-مهدكودك هايي كه در روستاها و توسط بخش خصوصي داير مي گردد- و 700مجتمع روستايي هم تحت نظارت سازمان بهزيستي فعاليت مي كند و از مجموع مهدهاي كودك 95 درصد آنها خصوصي مي باشد و 55هزار نفر مربي به تعليم و تربيت كودكان اشتغال دارند و براساس دستورالعمل مهدهاي كودك، حضور مربي فاقد مهارت گواهي آموزشي در مهدكودك ممنوع است. و والدين در صورت مشاهده هرگونه تخلفي مي توانند سازمان بهزيستي را در جريان قرار دهند.» وي به نحوه نظارت سازمان بهزيستي برمهدهاي كودك اشاره مي كند و مي گويد: «در سالهاي گذشته فقط سازمان بهزيستي بر عملكرد مهدهاي كودك نظارت داشت، اما در حال حاضر وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي هم كار نظارتي را انجام مي دهد و هر مهدكودك 4بار در طول سال مورد بازرسي و بازديد قرار مي گيرد.»
جوادي به شرح وظايف جديدي كه حدود 2ماه قبل در مورد تاسيس و انحلال مهدهاي كودك توسط اين سازمان تهيه شده اشاره و خاطر نشان مي كند: «در اين شرح وظايف علاوه بر استخدام مربيان داراي صلاحيت، بيمه حوادث كودكان و كاركنان و... بر فراهم آوردن زمينه و فرصت مناسب براي آموزش مفاهيم قرآني و ارزش هاي اسلامي تاكيد ويژه اي شده است.»
جوادي همچنين بر تشكيل كلاسها و اختصاص دوره هاي آموزشي براي ارتقاء دانش و مهارت مديران و مربيان تاكيد مي كند و ادامه مي دهد: «اين دوره ها به صورت كوتاه مدت براي مديران 70 ساعت و براي مربيان 60 ساعت ذكر شده است كه دوره ها شامل 3مرحله مقدماتي، تكميلي و توجيهي است.»

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار