مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

  اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی
 تبلیغات در سایت   
دانلود اینترنت اکسپلورر 9
پیوندهای ویژه  
تصاویر بسیار زیبا از مزرعه گندم...
آرامش زير چتر ولايت
باور مهدوى در كلام رضوى
آب کردن شکم در 6 هفته
سایت تخصصی آندروید
آخرت شناسى(ESCHATOLOGY)
سوژه های بسیار جالب و دیدنی...
شوالیه‌ شیطان
غيبت امام عصر عليه السلام در...
خطرات ظروف يكبار مصرف
چگونه پول كمتري براي مصرف آب...
چرا باید بگوییم امام خامنه ای؟!
نمونه های جالبی از خلاقیت های...
فراماسونری قدرت پوشالی
امام عصر علیه السلام و مدت زمان...
زهـر و عسـل
تكنيك هاي رسيدن به اعتماد به...
بی حیا باش و هر چه خواهی کن!
تصاویر خارق العاده HDR از آب...
جعفر کذاب
اولین گام ظهور در آخرین رمضان...
خویشاوندی حقیقت و زیبایی
زیبایی شناسی و كیفیت یادگیری...
اهل تکاثر چه کسانی هستند؟
نقاشی های زیبای هنری از Sung...
سقوط هزار فاميل
وظیفه ما در زمان غیبت چیست؟
كسب درآمد از نرم‌افزارهاي اپن‌سورس
زندگی راحت تر در شرایط سخت تر
مادرى مهربان تر از خورشید!
دکوراسیون آشپزخانه
گزارش تصویری  
اخبار تازه   
تلفن همراه ناصرالدین شاه ! + عکس
اولين تلفن همراه موجود در ايران متعلق به ناصرالدين شاه بوده است.
نتايج آزمون كارشناسی ارشد شنبه اعلام می‌شود
مشاور عالي سازمان سنجش با اشاره به اعلام نتايج اوليه آزمون كارشناسي ارشد از روز شنبه ششم خرداد ماه گفت:...
هشدار وزیر کشور مصر درباره احتمال بروزآشوب پس از انتخابات
وزیر کشور مصر نسبت به بروز اغتشاش پس از اعلان نتایج انتخابات ریاست جمهوری مصر هشدار داد،
تجمع مقابل سفارت آلمان در اعتراض به پناهندگی شاهین نجفی
بدون شرح...
۲ زائر ایرانی درمیان قربانیان حملات تروریستی عراق
یک منبع امنیتی عراق اعلام کرد تعداد کشته و مجروحان حمله به اتوبوس حامل زائران لبنانی و ایرانی که از سوریه...
دختر صدام به دنبال چاپ یادداشت ها و خاطرات پدرش
الدليمي در اين كتاب آورده كه صدام براي فرار از زندان نقشه مي‌كشيد. اين كتاب همچنين شامل نامه‌ها و اشعار...
زمان دقیق دیدار دوستانه تیم ملی با آلبانی اعلام شد
مدیر رسانه‌ای تیم ملی فوتبال ایران، زمان دقیق دیدار تیم های ملی ایران – آلبانی را اعلام کرد.
پیشنهادات وسوسه‌انگیر قطری‌ها برای جذب دروگبا
با پیشنهادات تیم‌های قطری به ستاره ساحل‌عاجی چلسی، این مهاجم در راه لیگ ستارگان قطر قرار گرفت.
نظر شما در مورد این عکس چیست؟
یک آشغال‌جمع‌کن هندی در کنار گروهی لک‌لک به نام «آجودان بزرگ‌تر» با نام علمی Leptoptilos dubius در حال...
تعطیلی ۱۰ دقیقه‌ای سایت‌های اینترنتی در اعتراض به هتک حرمت ائمه اطهار
در پاسخ به اهانت‌ صورت گرفته نسبت به ساحت مقدس امام هادی (علیه السلام)، هیات رزمندگان اسلام با طراحي...
تصاویری از زوج های حیوانی
بدون شرح
مذاکرات بغداد پایان یافت
مذاکرات دو روزه بغداد لحظاتی پیش پایان یافت و کنفرانس خبری دقایقی دیگر آغاز می‌شود.
احمدی‌نژاد رییس جمهور سوریه را به تهران دعوت کرد
منابع خبری اعلام کردند که رئیس جمهوری ایران از همتای سوری خود دعوت کرد تا شهریور ماه به تهران بیاید.
نجات یک کشتی آمریکایی توسط ناوگروه ایرانی
یک فروند کشتی تجاری آمریکایی از حمله دزدان دریایی خیلج عدن در امان ماند.
فراخوان سوگواره امام علی النقی علیه السلام
ویژه نامه شهادت امام علی النقی علیه السلام
 
  دفعات نمایش: 491    چهارشنبه 7 شهریور 1386 

قلمرو دل

وقتی نقش دل، در تأمین خوشبختی یا گرفتار شدن به تباهی، حیاتی و حساس است، نسبت به سلامت یا بیماری آن نمی‏توان بی‏تفاوت بود.
آن گونه كه در مسائل بهداشتی و طب بدن، این حساسیت وجود دارد و بجا هم هست، در مسائل روحی و معنوی هم موضوع «قلب»، از همان حساسیت، بلكه بالاتر برخوردار است.
دل، هم می‏تواند كانون «نور خدا» باشد، هم «پایگاه شیطان»؛ هم روشن باشد، هم تاریك.
نتیجه هم روشن است: اگر آن شد، راهی به سوی سعادت و خوشبختی پیش پای انسان می‏گشاید و اگر این بود، سرنوشت دوزخ را برای آدمی رقم می‏زند.
 

بیماری‏های دل

دل بیمار، صاحبش را همیشه به دردسر می‏اندازد؛ رابطه‏اش را با دیگران مختل می‏سازد؛ نگاهش را به اشخاص حادثه‏ها و پدیده‏ها، نگاه غیرسالم می‏كند و تلاش‏های او را در مسیر بیراهه قرار می‏دهد. به برخی از این بیماری‏ها اشاره می‏شود، تا زمینه درمان آنها پدید آید:
1. «نفاق»؛ این كه ظاهر و باطن انسان دوگونه باشد و حرف و عمل با هم نخواند و «بود» و «نمود» تناقض داشته باشد، ریشه در بیماری دل دارد. قرآن كریم از منافقان و دوچهرگان كه خود را باایمان و مسلمان جلوه می‏دهند، اما در دل، كافر و بی‏اعتقادند. به عنوان كسانی یاد می‏كند كه «فی قلوبهم مرض»1 و این بیماردلی، پیوسته در حال افزایش، ریشه دواندن و گسترده شدن است.
2. «گناه»؛ سواری دادن به شیطان و پیروی از «هوای نفس» و خروج از دایره بندگی خدا و ورود به منطقه ورود ممنوع گناه، نوعی بیماری دل است. گناه هم بیماری است و هم زمینه تباهی قلب را فراهم می‏كند. چه زیباست سخن حضرت علی علیه‏السلام كه فرمود:
«لا وجع اوجع للقلوب من الذنوب؛2 برای دل‏ها، هیچ دردی دردناك‏تر از گناه آن نیست».
در كلام دیگری آن حضرت، معصیت را عامل زیر و رو شدن اساس وضعیت دل می‏شمارد و می‏فرماید:
«ما من شی‏ء افسد للقلب من خطیئة، انّ القلب لیواقع الخطیئة، فما تزال به حتی تغلب علیه فیصیّر اعلاه اسفله؛3 هیچ چیز مانند گناه، تباه كننده دل نیست. دل سراغ گناه می‏رود و دچار معصیت می‏شود؛ همواره دست به گریبان با آن است، تا آن كه گناه بر او چیره شود و دل را زیر و رو می‏سازد».
گناه، همچون دودی است كه از چراغی بلند می‏شود. به تدریج، هوا را آلوده و شیشه آن چراغ را سیاه می‏كند؛ تا آن جا كه سراسر دل را می‏گیرد. چنین دلی، نه نور ایمان را به خود راه می‏دهد، نه موعظه و پند در آن اثر می‏كند و نه پذیرای حق و حكمت می‏شود و از سنگ هم سخت‏تر می‏شود.
3. «كوری»؛ گر چه كوری و بینایی مخصوص چشم است، اما از چشم دل هم پیشتر بحث كردیم. اگر چشم درون كور شود، روشن‏ترین حقیقت‏ها و بدیهی‏ترین حكمت‏ها را هم نمی‏بیند. از پیامدهای پیروی از «نفس اماره» و اطاعت شیطان، از دست دادن «بصیرت» است. در حدیث حضرت باقر علیه‏السلام آمده است: «وقتی كسی در مسیر نافرمانی خدا قرار می‏گیرد و اصرار بر گناه می‏كند، آن روشنایی دل از وی گرفته می‏شود و سیاهی گناه، سراسر دل را فرا می‏گیرد و در نتیجه، چنین بنده‏ای هرگز روی خیر و سعادت را نمی‏بیند»4 و این، یعنی سقوط كامل پایگاه دل در برابر تهاجم لشگر شیطان!
آن چه در آیات و روایات، به عنوان «طبع قلب» مطرح شده - یعنی لاك و مهر خوردن دل - بیان دیگری از همین كوردلی است. وقتی جعبه‏ای، دری، خانه‏ای یا شیشه‏ای مهر بخورد و پلمپ شود، نه چیزی وارد آن می‏شود و نه چیزی از آن خارج می‏گردد و از مدار بهره‏وری و استفاده خارج می‏شود.
دل‏های دربسته و سربسته، نه معرفت می‏یابند، نه هدایت می‏شوند، نه پند می‏پذیرند، نه حقیقت‏ها را می‏بینند، نه بشارت و انذار در آنها اثر می‏گذارد، نه وقایع و حوادث مایه عبرت آنها می‏گردد و نه با منطق و برهان، رام و آرام می‏شوند. البته خود این سربسته شدن دل و «طبع قلب»، كه در قرآن هم مكرر آمده است5، نتیجه برخی اعمال دیگر همچون لجاجت، دنیاخواهی، طمع، حرام‏خواری، رشوه، كفر و هواپرستی است.
امام حسین علیه‏السلام در روز عاشورا وقتی گمراهی و فریب‏خوردگی سپاه كوفه را دید و از تصمیم جدی آنان برای جنگ با فرزند پیامبر و ریختن خون وی آگاه شد، بارها به موعظه و نصیحت آنان پرداخت و برایشان آیه و حدیث خواند و هشدار و بیم داد و از عذاب الهی ترساند؛ اما آنان حتی حاضر نبودند به سخنان حضرت گوش فرا دهند و همهمه راه می‏انداختند تا صدای امام به گوش سربازان عمر سعد نرسد. حضرت فرمود: «فقد مُلئت بطونكم من الحرام و طُبع علی قلوبكم؛6 شكم‏هایتان پر از حرام شده است و بر دل‏های شما مهر خورده است».
این، وضع دلی است كه بیمار است؛ دلی كه پایگاه و جایگاه هوس‏های شیطانی و وسوسه‏های ابلیسی شده و همه چیز را با نگاه شكم و شهوت می‏بیند و برای ورود سپاه عقل و جنود رحمانی به حریم دل، راهی باز نگذاشته؛ اما لشگریان شیطان، شبانه‏روز برای ورود به آن، مجاز و آزادند و كمترین ممانعتی انجام نمی‏گیرد.
از چنین دلی و صاحب چنین قلبی چه انتظاری برای رشد، سعادت و فلاح می‏رود؟

قلب سلیم

نقطه مقابل بیماردلی، سلامت قلب است. «قلب سلیم»، اصطلاحی قرآنی است كه بیان می‏كند در روز قیامت، ثروت و فرزندان به كار نمی‏آیند. هر كس با خودش «قلب سلیم» آورده باشد، كامیاب است: «الا من اتی الله بقلب سلیم».7
قرآن، حضرت ابراهیم را از كسانی می‏داند كه صاحب «قلب سلیم» بود.8
قلب سلیم، دلی است كه از شك و شبهه، ریب و تردید، كینه و حسد، كفر و نفاق و ریا، حب دنیا و دلبستگی به شهوات و مادیات، پاك و پیراسته باشد.
صاحبان قلب سلیم، پیوسته دربان دل خویشند تا «نامحرم» و «غیرخودی» وارد آن نشود؛ كشیك می‏دهند تا عوامل نفوذی شیطان، از گذرگاه‏های ریا و حسد و عجب و تكبر و مال‏دوستی و جاه‏طلبی، به درون آن رخنه نكنند؛ مواظبند تا دچار بیماری‏های اخلاقی و رذائل نفسانی نشوند و به دشمن نیرومند مكّاری چون نفس اماره، روی خوش نشان ندهند و فریب دوست‏نمایی‏هایش را نخورند.
با دشمن نفس، صلح كردن ننگ است
چون در همه حال، با خرد در جنگ است
هر چند سخن ز آشتی می‏گوید
خصمی است كه آتش‏بس او نیرنگ است9
امام علی علیه‏السلام فرمود: «هر گاه خداوند، بنده‏ای را دوست داشته باشد، به او «قلب سلیم» و اخلاق نیك و استوار می‏دهد؛ «اذا احب الله عبداً ، رزقه قلباً سلیماً و خلقاً قویماً»10
امام باقر علیه‏السلام نیز فرمود: «لا سلامة كسلامة القلب؛11 هیچ سلامتی، همچون سلامت قلب نیست».
وقتی از پیامبر می‏پرسند: قلب سلیم چیست؟ می‏فرماید: دین بدون شك و هوا و هوس و عمل بدون سمعه و ریا.12
و این، همان وارستگی از سلطه شیطان بر دل و جان و ذهن و ضمیر انسان است كه موهبتی عظیم است و دست یافتن به آن، توفیقی بزرگ.
برای «قلب سلیم»، ویژگی‏های دیگری نیز بیان شده است، مثل وابستگی محض به خدا، توحید، وارستگی از حب دنیا، داشتن نیت سالم و انگیزه خوب، مبرا بودن از حرص و طمع و شهوت، برخورداری از انصاف، سلامت از شبهات، حیات و زنده بودن با علم و حكمت و یاد پیوسته معاد.
اگر بوستان دل، از علف‏هرزه‏های رذائل زدوده نشود، مجال مناسبی هم برای رشد فضایل پیش نمی‏آید. از این رو، اهل دل و معنی، پیوسته اهل «مراقبت از دل» بوده‏اند تا به یغمای ابلیس نرود و خانه شیطان نگردد.
عارفان گفته‏اند: «دل‏ها سه قسم است: قلب منیب، قلب شهید، قلب سلیم. قلب منیب، قلب بنده‏ای است كه از او ترسید و عیب خود دید و با مولای خود گردید. قلب شهید، قلب كسی است كه دلی دارد زنده و گوشی گشاده و آن دل مرا حاضر گشته. طوبی او را كه دلی دارد سلیم، از شك شسته و با مولی پیوسته و از دنیا و خلق آسوده و از غیر او رسته. دل سلیم، با سلامت بود؛ هر چه بدو دهند، قبول كند و به آن قانع شود...».13
اگر گناه، بیماری دل است، توبه درمان آن است و اگر غفلت، مایه تباهی قلب است، داروی ذكر و یاد، جلادهنده آن است و اگر نفاق و ریا و تظاهر، مرض قلبی است، خلوص و یك‏رنگی و تصفیه نیت و زلال ساختن انگیزه، شفابخش آن است و صفا بخشیدن به آن، رسالت خودساختگان.
دل، از گناه گرفته است و قلب، چركین است
و زنگ ظلمت و زشتی، گرفته كاسه دل ما را
و «نور»، خاموش است
بیا، بیا كه بشوییم خانه دل را
بیا كه چهره دل را
به آب توبه بشوییم و پاك‏تر گردیم
بیا به فطرت بی‏عیب خویش برگردیم

پی‏نوشت

1. بقره(2)، آیه 10.
2. كلینی، اصول كافی، ج 2، ص 300.
3. همان، ص 268.
4. همان، ص 273.
5. مثل این موارد: غافر(40)، آیه 35؛ روم(30)، آیه 59؛ اعراف(7)، آیه 101؛ جاثیه(45)، آیه 23؛ بقره(2)، آیه 7؛ انعام(6)، آیه 39؛ مطففین(83)، آیه 15-14 و آیات دیگر.
6. مجلسی، بحارالانوار، ج 45، ص 8.
7. شعراء(26)، آیه 89.
8. صافات(37)، آیه 83 و 84 .
9. جواد محدثی، برگ و بار، ص 287.
10. غررالحكم، حدیث شماره 4112.
11. میزان‏الحكمه، حدیث 16933.
12. همان، حدیث 16929.
13. تفسیر كشف‏الاسرار، ج 7، ص 128.

پرسمان>شماره 32 - جواد محدثی

 
ثبت نظر شما  
نام و نام خانوادگی
 
نشانی پست الکترونیکی
 
متن نظر شما
 
   

برای این مقاله هیچ نظری ثبت نشده






ارتباط با ما نقشه سایت اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلیارتباط با مانقشه سایتدرباره ما