جستاری در اوقات فراقت

اشاره
شاید شما هم تعجب کنید اگر من در مقایسه سهمی که اوقات فراغت از همه وقت های ما دارد و تعداد کتاب هایی که در این باره نوشته شده اند از مثل فیل و فنجان استفاده کنم ولی مطمئنم شما هم مثل من در فرصت یکی دو روز وبا گشتن چند کتابخانه عمومی کوچک چیز دندان گیری در این باره پیدا نمی کنید ؛ البته همه این حرف ها برای وقتی است که بخواهیم درباره ی اصل اوقات فراغت صحبت کنیم و الا برای پر کردن آن شاید همین ردیف کتاب های روی تاقچه هم از فرصت شما زیادتر باشد .

- اصلا ً چه کسی گفته باید اوقات فراغت را پر کرد ؟! این اشکالی است که دکتر عبدا لعظیم کریمی در کتاب اثرات پنهان تربیت آسیب زا مطرح کرده است .

تأمین یا تکریم او قات فراغت

در یونان باستان ، اوقات فراغت را اشتغال به کار لذت بخش تلقی می کردند و بر این باور بودند که بزرگترین و با شکوه ترین تمدن های بشری محصول اوقات فراغت آدمی است ،اما عده ای اوقات فراغت را بیکاری ،بطالت و فعالیت های پوچ و بی معنا تلقی می کنند و آن را نه شکتفن که آسودن می دانند ... هر گاه اوقات فراغت طبق چارچوب های از پیش تعیین شده نه «غنی » که « پر» شود آن گاه این اوقات از معنای اصلی خود خالی می شود [اگر] قبول کنیم که ذهن هنگامی به جوشش و خلاقیت می افتد که منشأ تحریک آن تمایلات درونی و خود انگیخته باشد و فرد فعالانه و با انتخاب آزاد و به دور از انتظارات بیرونی در شکل دادن افکار واندیشه ها واعمال خود دخالت نماید ، آن گاه می توان به فلسفه ی وجودی اوقات فراغت آن هم با جهت گیری مثبت و رشد دهنده وکمال زا پی برد . در این جا فقط به چند مثال اکتفا می کنیم :
موقعیت و شرایط زمانی و مکانی نیوتون در هنگام کشف نیروی جاذبه در زیر درخت سیب و آن هم هنگام استراحت و غیر رسمی ترین اوقات ، هیچ برنامه ی قبلی نداشت ولی کاملاً تصادفی در اوقات فراغت با این پدیده برخورد کرد.
موقعیت ارشمیدس ،شیمی دان بزرگ در خزینه حمام آن هم با فریاد «یافتم یافتم » و درکشف قانون سبکی اشیا در آب ، مشاهده خود به خودی نیکلاس ماسکلین ستاره شناس بزرگ در... ص179-174
- در باره انتخاب کتاب جوان از نظر عقل و احساسات نوشته مرحوم محمدتقی فلسفی - همان خطیب مشهور- به دنبال این مطلب بودیم : هر انسان نیازمند اوقات فراغت است و دین اسلام نیز بر این باور تأکید دارد.

ضرورت فراغت

سرگرمی و تفریح ،آدمی را از ملالت کارهای یکنواخت و خسته کننده ی زندگی خلاص می کند و برای مدت کوتاهی بار سنگین مسؤولیت را از دوش وی بر می دارد و زنجیرهای وظایف روز مره را موقتاً از دست و پایش می گشاید و تفریح برای استراحت بدن و جبران خستگی های ناشی از کار یک نیاز اساسی و اجتناب ناپذیر است .عن علی ( علیه السلام ): لکل عضو من البدن استراحه : علی (علیه السلام ) فرموده است : هریک از اعضای بدن به استراحت احتیاج دارد . ساعت تفریح یکی از بهترین فرصت های سود بخش در حیات بشر است . در موقع تفریح و سرگرمی ،محیط زندگی رنگ ذوق و ابتکار به خود می گیرد ، روح ، سبک بال و پرنشاط می شود و عواطف و احساسات شکوفا می گردند .قال امیر المومنین ( علیه السلام ) : اوقات السرور خلسه ؛ علی ( علیه السلام ) فرموده :مواقع تفریح و شادمانی فرصت است ... در آیین مقدس اسلام تمایل به تفریح مانند سایر خواهش های طبیعی بشر مورد توجه واقع شده و به شایستگی ارضا می شود و در بعضی روایات دست یافتن بمشتهیات و لذائذ مشروع در ردیف امور مربوط به معاش و معاد قرار گرفته و خاطر نشان شده است که مسلمان شایسته قسمتی از وقت خود را به جلب لذت های مباح واختصاص می دهد و موجبات بهت وانبساط خودرا فراهم می سازد و برای انجام وظایف دینی و دنیوی آماده می شود .ص 416
- موضوع اوقات فراغت در اندیشه بسیاری از دانشمندان راه داشته است سامويل کینگ در کتاب جامعه شناسی خود در این باره می گوید :

یک مسأله دشوار

بر اثر کاهش ساعات کار طی سال های اخیر ، تفریح یا فعالیت ساعات بیکاری تبدیل به یک مسأله اجتماعی حیاتی گردیده و توجه بسیاری از محققانه را به خود معطوف داشته است . مطالعات این دانشمندان نشان می دهد مادام که ما نتوانیم به طور عاقلانه اوقات روز افزون بیکاری خودمان را به سر بریم ، چه در زندگی و چه در شخصیت ها اختلالاتی روی خواهد داد. افراد بشر همواره طبعاً مایل به داشتن اوقات بیکاری بیشتری بوده اند لکن اینک مواجه با این خطر شده اند که اوقات فراغت شان بیشتر از آن است که در خور آنند و بیم آن می رود که در اثر عدم توانایی امرار این اوقات به طور عالاقانه خطرات بزرگی برای خودشان و جامعه به وجود آورند و به همین جهت است که مسأله گذراندن ساعات بیکاری ، امروز یکی از دشوارترین مسايلی است که تاکنون اکثر ملل جهان و به ویژه باختریان با آن مواجه می باشند .ص299
- و یک نکته ی تربیتی از سیره درس آموز امام خمینی ( رحمه الله ) در باب اوقات فراغت از کتاب برداشت هایی از سیره امام خمینی ( رحمةالله ) :

تفریح به جای خود

امام وقتی می بینند من روزهای تعطیل مشغول درس هستم می گویند : به جایی نمی رسی چون باید موقع تفریح ، تفریح کنی ، من نه یک ساعت تفریحم را گذاشتم برای درس و نه یک ساعت وقت درسم را برای تفریح گذاشتم اگر تفریح نداشته باشی نمی توانی خودت را برای تحصیل آماده کنی . ج 1، ص 60
- اوقات جمع وقت است و فراغت به معنی بطالت و بی خیالی نیست پس همه نکته هایی که درباره استفاده بهینه از وقت گفتنی است در این باره نیز صادق است . از کتاب اعجاز لحظه ها نوشته دکتر محمد رضا دادخواه تهرانی این نکته ها را صید کرده ایم :

دزدان وقت

تصور کنید اگر خود را عادت دهید که همیشه کتاب کوچکی با خود همراه داشته باشید تا در اوقات بیکاری مثلاً در مسیر رفتن به محل کار یا زمانی که منتظر اتوبوس هستید و... آن را بخوانید ، چه فوایدی را برای شماخواهد داشت . دانشمندان ،برخی از آثار خود خود را در اوقاتی که دیگران آن را به آسانی تلف می کنند ،نوشته اند .برای مثال : فیلسوف شرق ، خواجه نصیر الدین طوسی که مدت ها درقلعه الموت از طرف فرقه اسماعیلیه باز داشت بود ، کتاب بزرگ و ذی قیمت شرح اشارات را در آن زندان نوشته است . دکتر ماردن کود نیز یکی از آثار خود را درضمن رفتن به خانه بیماری به خانه بیمار دیگر نوشته است و یا دکتر بورنی ، زبان فرانسوی وایتالیایی را در طی رفتن به اداره و بازگشت از آن یاد گرفت ...افرادی هستند که نه تنها عمر خویش را به بطالت می گذرانند بلکه باعث نابودی اوقات گهربار دوستان خود نیز می شوند .اینان دزدان واقعی هستند و گران تر وسنگین تر خواهد شد ؛ چرا که :
گر گوهری ازکفت برون تاخت در سایه وقت می توان یافت
گر وقت رود زدست انسان با هیچ گهر خرید نتوان
- یک توصیه همیشگی برای اوقات فراغت ، هم نشینی با کتاب است ، اما یک نکته قابل تأمل در این باره از کتاب گوهر وقت نوشته حسن مطلبی .

کدام کتاب ؟

در هنگام انتخاب کتاب باید از خود بپرسیم چه سودهایی از مطالعه این کتاب توانیم برد ؟ آیا این کتاب بر معلومات ما می افزاید و در فهمیدن و حل مشکلات زندگی ، ما را یاری می کند یا نه ، و بالعکس تأثیر نامطلوب می گذارد؟
کتاب را برای مقصد و مقصودی باید خواند نه برای کشتن وقت .تن ، شیرینی لازم دارد ولی آنچه برای تن لازم تر است غذای ساده ومعنوی است ،روح هم به غذای ساده ومعنوی بیشتر احتیاج دارد تا به غذای شیرین ، کسی که سراسر اوقات خود را صرف خواندن مطالب شیرین ولی بی مغز می کند مانند کسی است که چیزی جیز شیرینی نمی خورد ، همان طور که یک چنین شخصی مریض می شود این گونه خوانندگان هم روحاً مریض می گردند .کتاب در تکوین و تکمیل اخلاق نقش بزرگی بازی می کند .کتب ، سازندگان اخلاق خوانندگانند ؛ از این رو دانشمندی می پرسد بگو ببینم چه می خوانی تا بگویم که چیستی ؟ ص104
- اگر به اوقات فراغت به دیده ی فرصت بنگریم برای بهره گیری بهتر از آن به مدیریتی شایسته نیازمندیم .این مطلب را از کتاب 425 نکته برای بهتر زیستن نوشته مژده پورحسین انتخاب کرده ایم .

مدیریت فرصت

1. کیفیت زندگی شما بستگی دارد به کیفیت مدیریت شما در استفاده بهتر از وقت ها و فرصت ها ، وقت ، با ارزش ترین منبع مالی و تمام موجودی شما برای خرید چیزهایی است که در زندگی خواهان آن هستید .
2. شما همیشه آزادید که انتخاب کنید چه کاری را اول انجام دهید و چه کاری را بعداً انجام دهید و چه کاری را اصلاً انجام ندهید . این یکی از مهمترین تصمیم گیری های زندگی شماست .
3. خوشبختی وقتی حاصل می شود که شما به کاری که انجام می دهید اعتقاد داشته باشید و آن را خوب بشناسید و دوست داشته باشید .
4. اصل پارتو ( قانون20/80 ) می گوید : 80 در صد از دست آوردهای شما نتیجه 20 درصداز فعالیت های شماست . 20 درصد فعالیتهای سازنده شما کدامند؟ سعی کنید قانون 20و80 را تمرین کنید و همیشه بدانید 20 درصد وقتی که صرف برنامه ریزی برای هر کار می کنید به اندازه 80 درصد وقتی که برای انجام خود آن کار صرف می کنید ،اهمیت دارد .
5 . این توصیه الکس مکنزی متخصص مدیریت زمان را هم به خاطر بسپارید . علت هر شکستی عمل کردن بدون فکر کردن است .
6. در خانه ، کمیت وقت و در هنگام کار کیفیت وقت است که به حساب می آید . آنها را با هم مخلوط نکنید .
7. روشن نبودن قضایا اولین علت اتلاف وقت است . مدام از خودتان بپرسید می خواهم چه کاری انجام بدهم و چه طور می خواهم این کار را انجام بدهم .ص68

منبع: ماهنامه دیدار آشنا، مرداد وشهریور1386 ، شماره 84-83 ،ص 30 تا 31 ، عبدالله نيازي

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار