مشکلات رایج نوزاد تازه رسيده

پس از 9 ماه انتظار وجود او در عالم هستي امكان يافته و فضاي خانه را شيرين و و دل‌انگيز ساخته است. سلامت او بيش از هر چيز ديگري ذهن پدر و مادر كم‌تجربه را به خود مشغول مي‌كند. در اين ميان هر آشنايي مي‌خواهد آنها را راهنمايي كند و اين مساله اضطراب والدين را بيشتر خواهد كرد. اگر بدانيم در هر موقعيتي اقدام درست چيست و چه بايد كرد مسلما دل نگراني‌هاي ما در مورد نوزاد نو‌رسيده بسيار كمتر خواهد بود.

بندناف، كانال ارتباطي مادر و جنين است

در دوران جنيني بند ناف ارتباط خوني بين بدن مادر و بدن جنين را برقرار مي‌كند و از طريق اين ارتباط مواد غذايي به بدن جنين رسيده و دفع مواد زائد صورت مي‌گيرد اما پس از تولد، بند ناف قطع مي‌گردد. بقاياي بند ناف بر جاي مانده تا 21 روز پس از تولد خود به خود خواهد افتاد و اصلا نبايد مورد دستكاري قرار گيرد.
از آنجا كه اين كانال ارتباطي در واقع از رگ‌هاي خوني برقرار شده بوده با قطع آن در روزهاي اول ممكن است يك تا دو قطره خون از محل بند ناف خارج گردد كه اين امر طبيعي است اما خونريزي بيش از اين مقدار و به صورت تكرار شونده بايد حتما بررسي شود.
اين كانال ارتباط جنيني در روزهاي اول تولد راه مناسبي جهت انتقال عفونت به بدن نوزاد است كه عفونت بند ناف خود را به صورت قرمزي در محل بند ناف نشان مي‌دهد حتي ممكن است اين قسمت دچار سفتي يا خروج چرك شود. در اين موارد حتما بايد با پزشك مشورت صورت گيرد. جهت كاهش خطر عفونت، بند ناف را خشك نگه داريد و از پوشاندن بند ناف بايد جلوگيري كنيد. در اين شرايط نبايد بند ناف را در پوشك قرار داد چرا كه پوشاندن بند ناف موجب مرطوب ماندن آن و تماس ادرار و مدفوع با بند ناف و بالا رفتن خطر عفونت مي‌گردد.

زردي، علامتي كه بايد جدي گرفته شود

از مواردي كه در روزهاي اول پس از تولد بايد به دقت مورد توجه والدين قرار گيرد تغيير رنگ پوست يا ملتحمه چشم نوزاد به زردي است. بيش از 60 درصد نوزادان در روزهاي اول پس از تولد دچار زردي مي‌‌شوند بروز اين زردي در نوزاداني كه زودتر از موعد به دنيا آمده‌اند بيشتر است. علت بروز اين زردي تجزيه بيشتر گلبول‌هاي قرمز و توليد ماده‌اي به نام بيلي روبين است. نكته حائز اهميت آن است كه در نوزادان اين ماده به آساني از سد مغزي خوني عبور كرده و موجب آسيب سلول‌هاي مغزي مي‌گردد كه در آينده خود را به صورت عقب‌ماندگي ذهني و معلوليت‌هاي حركتي و ناشنوايي نشان مي‌دهد.
چنانچه ميزان اين زردي بالا نباشد درمان با نور انجام مي‌شود اما در صورت زردي بالا جهت جلوگيري از آسيب مغزي حتي تعويض خون بايد صورت گيرد بنابراين زردي نوزاد از مواردي است كه بايد مورد توجه قرار گيرد اما براي جلوگيري از زردي بايد مواردي را رعايت نمود. از مهم‌ترين مسائل اين است كه تغذيه نوزاد با شير مادر بلافاصله پس از تولد شروع شود و حداقل 10 مرتبه در شبانه‌روز شيردهي صورت گيرد. از دادن آب قند به نوزاد خودداري كنيد و به هيچ عنوان از موادي چون شير خشك و ترنجبين براي پايين آوردن زردي نوزاد استفاده نكنيد.

تغييرات دماي بدن نوزاد را مهم بدانيد

بسياري تب نوزاد را در روزهاي نخستين امري طبيعي تلقي مي‌كنند اما واقعيت چيز ديگري است. به عنوان يك اصل اين نكته را از ياد نبريد كه هر نوع افزايش يا كاهش درجه بدن در نوزاد بسيار بااهميت است و نبايد از كنار آن گذشت. از آن مهم‌تر هر نوع تب را در نوزاد خودسرانه درمان نكنيد. اگر نوزادتان تب دارد بايد در تمامي بدن وي به دنبال عفونت گشت از اين روست كه پزشكان در هر نوع تبي در نوزاد از خون، ادرار، ترشحات بند ناف و... نمونه مي‌گيرند و جهت كشت در محيط آزمايشگاهي آن را به آزمايشگاه مي‌فرستند. بستري در بيمارستان دراين شرايط براي نوزاد امري بسيار حياتي است چراكه اگر نوزاد عفونت خوني داشته باشد در كوتاه‌ترين زمان وي را از پا درمي‌آورد. در بسياري از موارد ذات‌الريه علت تب نوزاد است كه در اين مواقع نوزاد علاوه بر تب دچار علائم ديگري است كه از مهم‌ترين آنها مي‌توان به تنفس‌هاي صدادار و تند، تو كشيده شدن عضلات بين دنده‌اي، منقبض شدن عضلات گردني و خس خس سينه اشاره كرد.
نوزادان در مقايسه با بالغين به راحتي حرارت بدن خود را از دست مي‌دهند. علت اين امر بزرگ‌تر بودن سر نوزادان در مقايسه با كل بدن و همچنين كم بودن چربي زير پوست آنها و بيشتر بودن سطح بدن است. 75 درصد حرارت بدن نوزادان از طريق سر اتلاف مي‌شود. از اين رو دماي اتاق نوزاد مساله مهمي است كه حتما بايد مورد توجه قرار گيرد و بين 18 تا 20 درجه سانتي‌گراد تنظيم شود. يكي از علت‌هاي مهم مرگ نوزادان كاهش دماي بدن است كه هيپوترمي گفته مي‌شود. اگرچه بيش از 50 درصد نوزادان در بدو تولد كاهش دما را تجربه مي‌كنند، اما تكرار اين موضوع در روزهاي پس از تولد خطرناك است. هيپوترمي موجب افزايش سوخت و ساز در بدن نوزاد مي‌شود و نياز به اكسيژن را بيشتر مي‌كند و اين مساله موجب تنگي نفس نوزاد مي‌شود. از طرفي عوارض اين كاهش دماي بدن خود را به صورت بي‌حالي، سردي پوست، اجتناب از شير خوردن، كاهش تحرك و افزايش ريسك عفونت نشان مي‌دهد. از طرفي بالا بودن دماي بدن نوزاد بالاتر از 39 كه تب تلقي مي‌شود از علائم عفونت بدن است و چنانچه با بيقراري يا خوب شير نخوردن و بيحالي نوزاد همراه باشد از نشانه‌هاي بسيار خطرناك است.

تغيير مزاج نوزاد را ناديده نگيريد

از نكات بسيار مهم در مورد تغذيه نوزاد اين است كه بهترين زمان تغذيه نوزاد همان نيم ساعت نخست تولد است. امروزه پزشكان سفارش مي‌كنند كه نوزاد از بدو تولد در اطاق مادر نگهداري شود. دفعات شيردهي نيز با توجه به تقاضاي نوزاد صورت مي‌گيرد و شيردهي در شب نيز بايد انجام شود كه اين مساله سبب افزايش شير مادر نيز مي‌شود. افزايش شير مادر وابسته به افزايش مكيدن نوزاد است و اگر شير خشك، پستانك، شيشه و غيره به نوزاد بدهيم مكيدن سينه مادر توسط نوزاد ضعيف‌تر شده و لذا ترشح شير نيز كم مي‌شود.
نوزادان در ابتداي تولد معمولا دچار استفراغ مي‌شوند اين استفراغ چنانچه با كاهش وزن همراه نباشد با گذشت زمان برطرف مي‌شود، اما استفراغي كه با درد شكمي، سردرد و تب يا اسهال همراه باشد و مكرر اتفاق بيفتد مي‌تواند نشانه مهمي باشد، اما از نكات مهم آن است كه در هنگام استفراغ از دادن دارو به نوزاد بايد خودداري كرد.
مساله مهم ديگري كه معمولا در مادران ايجاد نگراني مي‌كند اسهال نوزاد است و غالبا والدين با ترس از اسهال نوزاد روبه‌رو هستند، نوزاد در روزهاي اول پس از تولد مدفوع تيره و چسبناك دارد، در روزهاي بعدي با خوردن شير مادر مدفوع به رنگ زرد گاهي مايل به سبز مي‌شود، اما در كودكاني كه شير خشك مي‌خورند مدفوع سفت‌تر و قهوه‌اي‌تر خواهد بود اسهال به صورت تغيير در دفعات دفع و قوام خود را نشان مي‌دهد، عدم استفاده از بطري شير و پستانك در جلوگيري از وقوع اسهال موثر است رعايت اصول بهداشتي و شستن دست‌ها نيز مي‌تواند بروز اسهال را كاهش دهد. چنانچه اسهال يا استفراغ نوزاد با خوب شير نخوردن و كاهش حجم ادرار همراه باشد يا خون در مدفوع نوزاد ديده شود بايد مورد بررسي قرار گيرد، اما در صورت بروز اسهال به هيچ عنوان شير مادر نبايد قطع گردد و دفعات شير دادن بايد افزايش يابد و بايد از ORS استفاده كرد.

دكتر محبوبه محمدزاده
جام جم

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار