کودکان باید چه بخورند، چه نخورند؟

پسر دو ساله‏ام، همچون بیشتر بچه‏های کوچک، بدغذا بود. وی امکان داشت گاهی به مواد غذایی و خوراکهای بزرگسالان مانند سوسیس، پیتزا، رشته یا نان حلقوی روی آورد، ولی به خوردن شیر و سبزی چندان علاقه‏مند نبود. چون سنین رشد را سپری می‏ساخت، من نگران بودم که مبادا مواد مغذی به بدنش نرسند، از همین‏رو شروع به شمردن لقمه‏هایش کردم! لیکن روزی پزشک معالج ضمن معاینه فرزندم، مرا مطمئن ساخت که این گونه مراقبت افراطی، بیهوده است و در واقع، نگرانی از تغذیه بچه‏ام احتمالاً وی را از برگزیدن شیوه مستقل غذا خوردن باز می‏دارد. بنابراین با عنایت به اندرزهای پزشک، رویه‏ام را در این مورد متعادل ساختم. نمی‏خواستم کودکم به اجبار من غذا بخورد و از لحاظ تغذیه دچار اشکال شود و یا زمان سیری و گرسنگی‏اش را تشخیص ندهد. وانگهی، دریافتم که مانند بسیاری از پدران و مادران بی‏جهت باطنا دلواپسم. در زیر ده راهنمایی متداول راجع به تغذیه کودکان و حقایقی را که در قفای آنها نهفته‏اند، آورده‏ایم.
1ـ خوردن گوشت قرمز برای کودکان
ضروری است تا دچار کم‏خونی نشوند.
واقعیت این است که کمبود آهن، خطر بزرگی است که هر کودک کم‏سن و سال را تهدید می‏کند. به قرار اطلاعات واصله از «مرکز پیشگیری و مهار بیماریها» واقع در آتلانتا [ایالات متحده]، 9 درصد از کودکان 1 تا 2 ساله به کمبود آهن مبتلا هستند. این ارقام در مورد کودکان 6 تا 11 ساله، 3 درصد و در باره بچه‏های 6 تا 11 ساله، 2 درصد می‏باشد. یقینا نوپایان می‏توانند از غذای روزانه خود، آهن کافی به دست آورند. بی‏آنکه گوشت قرمز بخورند ـ که این خود مایه دلخوشی است، چرا که بسیاری از آنان طبعا گیاه‏خوارند و امکان دارد جویدن گوشت برایشان دشوار باشد.
هرچند آهن موجود در گوشت قرمز به سادگی جذب می‏شود، ولی کودک خردسال شما می‏تواند مواد معدنی مورد نیازش را از طریق مصرف غلات آماده و نان پخته شده، میوه‏های خشک نظیر کشمش، اسفناج، مَلاس، لوبیا، عدس، تخم‏مرغ، برخی ماهیها و گوشت تیره ماکیان تأمین کند.
بچه‏های کمتر از 10 سال، باید هر روز دست کم 10 میلی‏گرم آهن مصرف کنند. اگر باز دلهره دارید که کودکتان همچنان از دستیابی به آهن کافی محروم است، با متخصص بیماریهای اطفال رایزنی کنید تا در صورت نیاز قرصهای مکمل حاوی چند نوع ویتامین برایش تجویز کند.
2ـ کودکی که از خوردن انواع سبزیها
رویگردان است، ویتامینها و مواد معدنی اصلی را از دست می‏دهد.
واقعیت این است که بسیاری از کودکان از مصرف سبزیها پرهیز می‏کنند با این حال رشدشان روند رضایت‏بخشی دارد. شاید یک دلیلش این است که آنان با علاقه پیدا کردن به میوه‏های شیرین که ممکن است جایگزین مناسبی برای سبزیها باشد، این کمبود را جبران می‏کنند. کودکان رفته رفته به ارزش سبزیهایی همانند کلم بروکلی یا اسفناج پی برده (یا لااقل آنها را تحمل می‏کنند!) میوه‏ها از نظر ویتامینها و الیاف گیاهی (فیبر) با سبزیها سنجش‏پذیرند. لذا مصرف روزانه پنج وعده سبزی یا میوه بسنده است.
چنانچه به طور مثال کودکتان تمایلی به خوردن هویج ندارد، آلو یا طالبی به او بدهید تا جبران ویتامین «آ» و «کاروتنوئید» مورد نیازش بشود. توت فرنگی و پرتقال جایگزین مناسبی برای اسفناج، جهت تأمین اسید فولیک ضروری بدن، می‏باشند. موز که منبع غنی پتاسیم است، می‏تواند جایگزین سیب‏زمینی باشد و مرکبات را می‏شود به جای کلم بروکلی مصرف کرد تا احتیاجات بدن به ویتامین «ث» مرتفع گردد. ولی حتی اگر کودکتان به طور عادی از سبزی استفاده نمی‏کند، ضروری است که گه گاه آن را در برنامه غذایی او بگنجانید تا اندک اندک به خوردن آن خو بگیرد. سبزیها نه فقط حاوی ویتامینها و مواد معدنی مهم هستند، بلکه دارای مواد گیاهی صحت‏بخش می‏باشند. سرانجام کودک پذیرای آنها خواهد شد.
3ـ مصرف فرآورده‏های شیری،
سرماخوردگی بچه را بدتر می‏کند.
واقعیت این است که استفاده از فرآورده‏های لبنی سبب فزونی ترشحات مخاط نمی‏گردد و ویروس سرماخوردگی علت عمده این ترشحات در بینی و گلو می‏باشد. فرآورده‏های شیری تنها انتهای گلو را می‏پوشانند و موجب احساس تحریک می‏شوند. شما می‏توانید موقع سرماخوردگی کودکتان، به دادن لبنیات به وی ادامه دهید. چنانچه به نوشیدن شیر تمایل ندارد، دلواپس
نشوید. فقط به او آب، آب‏میوه و یا سوپ مرغ بدهید تا حالش بهتر شود. و لو اگر کودک اشتهایی به غذا خوردن ندارد، جهت پیشگیری از کاهش آب بدن و ادامه ترشحات مخاط بینی از مجراهای مربوطه، به اندازه کافی به وی مایعات بخورانید.
4ـ به منظور جلوگیری از فربهی، باید
مصرف چربی را از سنین پایین محدود کرد.
واقعیت این است که نوزادان و کودکان تا دو سالگی احتیاج دارند که 40 درصد کالری مصرف روزانه‏شان از راه چربی فراهم شود، چون مغز و بدن آنان در حال رشد سریع است. مغز رو به رشد به اسیدهای چرب و دیگر مشتقات چربی نیازمند است. از همین‏رو، بیشتر کارشناسان، آشامیدن شیر کامل را به جای شیر بی‏چربی برای کودکان کمتر از دو سال توصیه می‏کنند. با این وجود، بچه‏های بزرگتر نیز در برنامه غذایی روزانه‏شان به اسیدهای چرب به منظور داشتن پوستی سالم، رشد کافی، تولید هورمونهای جنسی و جذب ویتامینها احتیاج دارند. ولی پس از دو سالگی، تأمین 30 درصد از کالری ضروری بدن از طریق چربیها بسنده است.
همین طور چربی موجود در غذا به سیر شدن بچه‏ها کمک می‏کند. پس چنانچه مقدار چربی در خوراک کودکتان را به مقدار زیاد محدود نمایید، این احتمال هست که وی جهت جبران چربی مورد نیازش، پرخوری کند، بهتر این است که مصرف درست چهار گروه غذایی را به کودکتان بیاموزید.
5ـ مواد قندی، کودکان را بیش فعال
(فزونکار) می‏سازد.
واقعیت این است که بر پایه بررسیها و پژوهشها، چنین امری صحت ندارد. به راستی فزونی مواد قندی در غذای روزانه جانوران آزمایشگاهی، از میزان فعالیتشان کاسته است. لیکن خاستگاه این اندیشه کجاست؟ ممکن است یک علت آن، این باشد که پدر و مادر وقتی مشاهده کنند که کودکشان در پی مصرف مواد قندی همچون شکلات و نوشابه کافئین‏دار، فعال‏تر شده، خیال کنند که قند موجود در چنین موادی عامل این امر گشته، در صورتی که کافئین قرار گرفته در مواد یاد شده امکان دارد سبب این عمل گردد.
6ـ باید مواظب غذای کودک بود، چون
شمار زیادی از بچه‏ها به اغذیه گوناگون حساسیت دارند.
واقعیت این است که حساسیت غذایی آن گونه که مردم تصور می‏کنند، متداول نیست. حدودا از هر سه پدر و مادر، یکی از ایشان فکر می‏کند که فرزندش به پاره‏ای غذاها حساسیت دارد، لکن تنها 6 تا 8 درصد از کودکان به این مشکل دچارند.
حساسیت غذایی موقعی پدید می‏آید که دستگاه ایمنی بدن به برخی غذاهای بی‏ضرر هجوم برده و به بروز حساسیتهایی همچون کهیر، اگزما، استفراغ و اسهال یا در موارد حاد به آنافیلاکسیس می‏انجامد و هرچند پدران و مادران تعداد زیادی از خوردنیها را عامل حساسیت می‏دانند، لیکن حقیقت این است که شیر، تخم‏مرغ، بادام زمینی، مغزهای درختی (مثل بادام هندی و گردو)، گندم، سویا، ماهی و جانور صدف‏دار حساسیت‏زا هستند. اگر گمان می‏کنید که کودکتان حساسیت غذایی دارد، پیرامون مواد زیان‏آور با متخصص اطفال رایزنی کنید تا دستور آزمایش دهد و یا به پزشک متخصص معرفی نماید.
7ـ برای برخورداری از استخوان محکم،
نوشیدن شیر لازم است.
واقعیت این است که شیر یکی از منابع کلسیم شمرده می‏شود. ولی چنانچه کودکتان میل به خوردن شیر ندارد، باز هم می‏تواند مقادیر کافی از مواد استخوان‏ساز را از سایر مواد غذایی به دست آورد. آنها شامل ماست، پنیر، شیر سویای غنی شده از کلسیم، گل کلم ایتالیایی (بروکلی)، پنیر سویا (توفو)، سبزیهای پربرگ تیره‏رنگ، کلسیم غنی شده و آب پرتقال صد در صد خالص می‏باشند. آنچه که از اهمیت بسزایی برخوردار می‏باشد، این است که کودکتان کلسیم مورد نیاز روزانه‏اش را حاصل کند. این مقدار روزی 500 میلی‏گرم برای کودکان 1 تا 3 ساله،
3800 میلی‏گرم خالص 4 تا 8 ساله و 1300 گرم مخصوص کودکان 9 سال به بالا می‏باشد.
8ـ وقتی کودک تب دارد، بهتر است به او
غذا نخورانید.
واقعیت این است که پزشکان معتقدند هیچ گاه نباید کودک را به علت بیماری، گرسنه نگه داشت. کودک شما برای مبارزه با هر نوع عفونتی، به همه مواد مغذی و مایعات احتیاج دارد. ولی در صورتی که از خوردن غذای کامل، روی برمی‏گرداند، تشویش به خود راه ندهید. بگذارید کودک با توجه به اشتهای خویش هرچه که مایل است، بخورد. مهم این است که جهت جلوگیری از کاهش آب بدن، مقادیر فراوانی مایعات ـ ترجیحا کربوهیدرات ـ بدهید که شامل مایعاتی نظیر پدیالیت برای کودکان خردسال‏تر و آب‏میوه یا آب گازدار (سودا) ویژه بچه‏های بزرگتر است که به منظور جلوگیری از کم شدن آب بدن کودکان به محض بهبودی، کالری مورد نیازشان را تقریبا فوری جبران می‏کنند.
9ـ بهترین طرز رفع تشنگی، نوشیدن
آب‏میوه است.
واقعیت این است که گرچه آشامیدن آب‏میوه کاملاً خالص قطعا مقوی‏تر از نوشابه معمولی است، ولی نباید تنها نوشابه‏ای باشد که به هنگام تشنگی در دسترس اطفال است. نوشیدن آب‏میوه باید به قدر احتیاج باشد نه بیشتر. از سوی دیگر این امر سبب تقلیل اشتهای کودک شده و احتمالاً جایگزین شیر در نوشیدنیهای روزانه او گردد. از همه مهمتر، مصرف زیاده از حد آب‏میوه، به علت برخورداری از مواد قندی فراوان، ممکن است به فساد دندانها یا ناراحتی معده در نوزادان منتهی گردد. کارشناسان تغذیه غالبا استفاده از آب‏میوه را برای کودکان کمتر از دو سال 4 تا 6 اونس،(1) و جهت کودکان بزرگتر تقریبا 12 اونس در روز تجویز می‏کنند. آب‏میوه را گه‏گاه به عنوان مایه لذت نه فرونشاننده تشنگی به کودک بدهید. آب بهترین نوشیدنی به هنگام تشنگی است.
10ـ نان سفید، مواد مغذی ندارد.
واقعیت این است که نان گندم کامل (سبوس‏دار) همچنان بهترین انتخاب می‏باشد. این نوع نان به علت داشتن الیاف گیاهی (فیبر) زیاد از یبوست جلوگیری کرده و مانع امراض قلبی، پرفشاری خون و بیماری قند می‏گردد. ولی این به آن معنی نیست که نان سفید فاقد هر گونه ماده مغذی است. این نوع نان هم دارای آهن، ویتامین «ب»، نیاسین،(2) اسید فولیک،(3) تیامین(4) و ریبوفلاوین(5) است. پس اگر کودکتان از خوردن چنین نانی روی می‏گرداند، چاره‏ای ندارید جز اینکه به وی نان سفید بخورانید. این نوع نان هم قادر است الیاف گیاهی را مثلاً با مصرف یک میوه اضافی جبران کند.

پی‏ نوشتها:

1 ـ اونس (Ounce): واحد وزن برابر با 35/28 گرم.
2 ـ نیاسین (Niacin).
3 ـ اسید فولیک (Folic Acid).
4 ـ تیامین (Thiaimin).
5 ـ ریبوفلاوین (Riboflavin).

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار