ادوار فقه شیعه (مكتب شهيد اول )

معارف اسلامی

آشنایی با علوم اسلامی

فقه و اصول فقه

تاریخچه فقه و فقها

ادوار فقه شیعه (مكتب شهيد اول )

پيش‏تر ديديم كه فقه شيعى به مثابه مجموعه‏اى مستقل از حديث در دوره دوم فقهى پديدار شد.متون فقهى بازمانده از آن دوره و دوره سوم نمودار سبك فقه سنتى شيعى است كه شيخ الطائفه نيز كتاب النهايه خود را چنان كه ديديم بر همان روال نگاشت.ليكن پس از آن با ظهور كتابهاى مبسوط و خلاف كه به اسلوب فقه سنى و بر شالوده آن تدوين شده بود تغييراتى اساسى در شكل ومحتواى فقه شيعى پديد آمد.
از نظر شكل،بافت عمومى فقه شيعى به هم خورد و به صورت مخلوطى از دو سيستم درآمد.كتابهاى تفصيلى و استدلالى فقهى از اين پس معمولا مباحث را به روال مآخذ سنى طرح نموده و نخست انظار و استدلالات فقهاء سنى را در آن مسأله نقل مى‏كردند كه معمولا بر نقل كتاب الخلاف مبتنى بود.سپس نوبت به آراء و استدلالات فقهاء شيعى مى‏رسيد.آبى شاگرد محقق حلى و نگارنده كشف الرموز گويا يكى از نخستين كسان بود كه از پيروى اين روش دست كشيد و از نقل آراء و استدلالات فقهاء سنى در كتاب خود خوددارى كرد.شاگردان علامه حلى به خصوص فخر المحققين فرزند او در ايضاح الفوائد اين راه را تعقيب نمودند و نقل فتاوى و انظار و استدلالات فقهاء شيعى را جايگزين آراء و استدلالات فقهاء سنى ساختند.
از نظر محتوا نيز تغييرات فقه شيعى چشمگير و اساسى بود.تفريعات زيادى كه در مبسوط انجام گرفته و الگوى فقه تفريعى شيعه گرديد،و تفريعات مشابهى كه بعدا در آثار علامه در بخش معاملات افزوده شد نوعا مأخوذ از فقه سنى،و بر اساس قواعد و مبانى و اصول آن فقه بود كه با فقه شيعى تطبيق داده مى‏شد.از اين رو آموختن مبانى فقه سنى براى بررسى اجتهادى و تحقيقى مآخذ فقه شيعى گامى اساسى بود.شهيد اول،شمس الدين محمد بن مكى عاملى (م 786) با تنقيح قواعد و اصول بنيادى فقه شيعى در كتاب القواعد و الفوائد و ديگر آثار خود،و با به كار بستن عملى آن در متن فقه شيعى،اين محتوا را نيز تغيير داد و بدان شخصيت و هويت مستقل بخشيد.
شهيد به كمك همين قواعد و اصول،فقه شيعى را بسيار تبسيط نمود و آفاق تازه‏اى را به روى آن گشود.او در تفريعات تحقيقى و ارزنده فقهى ابتكارات و نوآورى‏هاى بسيار دارد كه فقه او را از پيشينيان خود به طور كامل مشخص و ممتاز مى‏سازد.آثار فقهى او مانند الفيه،نفليه،القواعد و الفوائد،البيان،الدروس الشرعيه،غاية المراد،ذكرى الشيعه و اللمعة الدمشقيه از مصادر ارزنده فقه شيعى و نمايانگر خصوصيات مكتب فقهى اوست.
دانشمندان پس از او تا حدود يك قرن و نيم پيرو مكتب او بوده و گرچه‏تازه آوريهايى داشته‏اند اما در اساس كار بيشتر بر شرح و بيان آراء و افكار او همت مى‏گماشته‏اند و از چهار چوب ترسيمى او پا فراتر ننهاده‏اند.مشهورترين اين دانشمندان عبارتند از:
ابن الخازن،زين الدين على بن حسن بن خازن حائرى (آغاز قرن نهم)
ابن المتوج،احمد بن عبد الله بحرانى (م 820) نگارنده النهايه في تفسير الخمسائة آيةفاضل مقداد،مقداد بن عبد الله سيورى حلى (م 826) نگارنده كنز العرفان و التنقيح الرائع‏ابن فهد،احمد بن محمد بن فهد اسدى حلى (م 841) و نگارنده المهذب البارع و المقتصر و الموجز الحاوى و رسائل فقهى متعددشمس الدين محمد بن شجاع قطان حلى نگارنده معالم الدين فى فقه آل ياسين (نيمه اول قرن نهم)
مفلح بن حسين صيمرى (در گذشته پس از 878) نگارنده غاية المرام و كشف الالتباس و جواهر الكلمات‏ابن هلال،على بن محمد بن هلال جزائرى (در گذشته پس از 909)
ابراهيم بن سليمان قطيفى (در گذشته پس از 945) نگارنده ايضاح النافع‏شهيد دوم،زين الدين بن على بن احمد جبعى عاملى (م 966) نگارنده الروضة البهيه و روض الجنان و مسالك الافهام .

زمين در فقه اسلامى ص 64 - حسين مدرسى طباطبايى

دفعات نمایش : 64

تاریخ: 1387.2.9

اخبار معارف اسلامی

حضور در مکان ها و مراسم مذهبی ، ضامن افزایش عمر

بسيج فرهنگ ناب را در جامعه جاري ساخت

نقش نماز در سلامت به جاي واحد معارف دانشجويان ...

فعالیت رسمی شبکه ثقلین، 9 ماه دیگر آغاز می‌شود ...

تاسیس مرکز گفتگوی شیعه و سنی در کویت

رسالت هنرمندان روشن كردن جلوه هاي حق تعالي است ...

هنرمندان سینما با تعمق در مبانی دینی آثار فاخر ...

رسالت نقاش مسلمان، انتقال زيبايی‌های دين به مخاطب ...