اخبار ایران و جهان کتابخانه الکترونیکی تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی
    تبلیغات در پایگاه  
تاریخ انقلاب اسلامی
سالادها
خانواده وتحصیل فرزندان
زن در جامعه
بیماریهای عمومی
دوست و دوست یابی
شیعه شناسی

 مقالات برگزیده  
امام حسن (ع)، امام دوم شيعيان و سبط اكبر و ريحانه رسول خدا(ص) و سيد جوانان بهشت و از اصحاب كساست. به اتفاق مفسران و...
امام حسن(علیه السلام)در اثر توطئه اى شوم كه از سوى معاويه تدارك ديده شد به شهادت رسيد و جلوه هاى شكوهمند امامت در ديگر يادگارفاطمه و...
  توسعه (1)     
   تاریخ و سیاست واژه شناسی حرف ت

واژه شناسی :توسعه


توسعه (1)

توسعه در لغت به معناي فراخي و گادگي است،اما اين واژه،معنايي اصطلاحي و ويژه دارد كه با معناي لغوي آن از جهاتي متفاوت است. توسعه در معناي اصطلاحي آن معادل صرف آباداني و بهبود زندگي و وضع معاش و رفاه زندگي مردمان نيست؛زيرا تلاش براي آباداني دنيا و رونق وضع زندگي مادّي در حدي معقول و مشروع هميشه وجود داشته است. آن چه در سال هاي پس از جنگ جهاني دوم و دهه هاي شصت و هفتاد قرن بيستم ميلادي تحت عنوان (توسعه) به طور جدّي مطرح گرديد،در واقع به معناي بسط (مدرنيزاسيون) به جهان غير غربي و در ميان ملل و مردم آسيايي و آفريقايي بود.
هنگام بحث از (توسعه) به جاي توجه به معناي لغوي و ظاهري،بايد به مبادي و غاياتي كه اين مفهوم از آن سخن مي گويد توجه كرد و دريافت كه در باطن مدل هاي توسعه ي رايج غربي،بسط چه صورتي از زندگي و مدام مدل اقتصادي – اجتماعي نهفته است؟
جوهر و جانِ آن چه (توسعه) ناميده مي شود،افزايش سريع توليد ناخالص داخلي و تراكم سرمايه است. يعني توسعه در اساس خود با دو ويژگي (گسترش تكنولوژي مدرن) و (انباشت و تراكم سرمايه) تعريف مي شود كه هر دو از ويژگي هاي اصلي نظام سرمايه سالاري است.
بر خلاف آن چه عده اي ممكن است تصور نمايند،(توسعه) عبارت از مجموعه اي از برنامه هاي مدون براي رفاه و آباداني نيست. در هر مدل توسعه يك هسته ي مركزي و بينش تئوريك وجود دارد. (توسعه) عبارت از ايجاد دگرگوني هاي اقتصادي و اجتماعي و يا حتي فرهنگي،سياسي به منظور تحكيم و يا بسط پايه هاي مدل زندگي مدرن و مبتني بر اقتصاد بورژوايي است. در واقع مدل هاي توسعه،صورت هاي مختلف برنامه هاي اقتصادي – اجتماعي گسترده به منظور مدرنيزه كردن آن بخش هايي از جهان است كه هنوز تحت سلطه ي مدرنيته در نيامده اند و خود طراحان اين مدل ها نيز دعوي اي خلاف اين ندارند. مبناي گسترش كمّي و سياست هاي اقتصادي و اشكال حيات تكنيكي اي كه (توسعه) ايجاد مي كند،عقل خود بنياد اومانيستي است و غايت آن ها ايجاد جوامعي سرمايه سالار و مصرف گراست كه ماهيتاً ناعادلانه و غير ديني هستند.
لذا روشن مي شود كه (توسعه) در مفهوم اصطلاحي آن با تلاش براي معاش مشروع و آباداني دنيا در تفكر اسلامي ماهيتاً تفاوت دارد. مبادي و غايات همه ي مدل هاي ليبرال و يا سوسياليستي (توسعه)،اومانيستي و دنيامدارانه است و سكولاريسم و بي عدالتي اجتماعي و گسترش پديده ي (فقر مدرن) از لوازم ذاتي آن ها مي باشد. در دل همه ي تئوري هاي توسعه،ايجاد يك جامعه ي تكنيكي مدرن سرمايه سالار به عنوان هدف نهايي نهفته است كه به دليل مادي گرايي و دنيا مداري آن ذاتاً با مدينه ي مطلوب اسلامي كه معنويت گرا و خدامدار و مبتني بر قسط و عدل قرآني است در تضاد قرار دارد.
مدل توسعه ي (والتر روستو) شايد معروف ترين تئوري در اين زمينه بوده است كه از طرف جناح راست سرمايه سالاري جهاني به عنوان نسخه ي شفابخش براي اقتصادهاي توسعه نيافته مطرح گرديده بود. برخي از اركان اين مدل،نظير ضرورت سرمايه گذاري كشورهاي توسعه يافته ي سرمايه داري و ديگر نقاط جهان،و طرح سياست درهاي باز به روي ورود سرمايه ي خارجي در جهان موسوم به توسعه نيافته و فقدان نظارت و كنترل بر حضور شركت هاي خارجي و حذف ماليات و مقررات گمركي و... همگي بيان تئوريك سپردن عنان كشورهاي تازه استقلال يافته و يا كهنسال جهان سومي به دست شركت هاي بزرگ فرامليتي كاپيتاليست است و در حقيقت به معناي نفي كامل استقلال اقتصادي و حتي سياسي آن ها است.
مدل (روستو) در قالب يك بيان آكادميكِ ظاهراً بي غرضانه،دانسته يا نادانسته ي جهان سوم را دعوت مي كند تا منابع طبيعي و نيروي كار و قابليت هاي اقتصادي خود را به جولانگاهتركتازي بي قيد و شرط تراست هاي سرمايه سالاري چند مليتي تبديل كنند.
ديدگاه هاي اصلي (روستو) در خصوص (توسعه) در كتاب (مراحل رشد اقتصادي) عنوان گرديده است. (والتر روستو) از جمله طراحان و سياستگذاران رسمي و طراز بالاي دولت ايالات متحده ي آمريكا در سالهاي دههي پنجاه و شصت قرن بيستم بوده است.
به طور خلاصه در مقام جمع بندي بايد گفت:
آن چه به عنوان (توسعه) در مفهوم اصطلاحي آن (2) عنوان مي گردد،چيزي نيست مگر بيان تئوريك و برنامه اي بسط مدرنيزاسيون از غرب به سوي جوامع آسيايي و آفريقايي كه هنوز تحت سيطره ي كامل غرب زدگي قرار نگرفته اند. بر خلاف تصور شايع،توسعه بر پايه ي مدل هاي رايج غربي ليبرال و يا سوسياليستي،به تعميق عدالت اجتماعي و گسترش رفاه مطلوب فراگير منجر نمي شود؛بلكه اين مدل ها به دليل ماهيت كاپيتاليستي شان موجب ظهور يك طبقه ي صاحب مكنت سرمايه دار و پيدايي انبوهي گسترده از فقيران و گرسنگان مي گردد.
مدل هاي توسعه اغلب موجب شكل گيري اقتصادهاي عقيم و انگلي غير مولد سرمايه دارانه نظير اقتصاد نفتي ايران و يا تركيه مي- گردد و در بهترين حالت حتي اگر منتهي به شكل گيري يك اقتصاد صنعتي گردد (مثل برزيل و آرژانتين) چون يكسره بر پايه ي خواست ها و منافع امپرياليست ها سامان گرفته موجب ورشكستگي اقتصادي،فقر وحشتناك و بحران بدهي هاي نجومي مي گرددو مبناي تئوري هاي توسعه،بسط عقل اومانيستي مدرن است و جوامعي كه اين تئوري ها قصد پي ريزي آن را دارند به دليل ماهيت سرمايه سالارانه و سكولاريستي و دنيامدارانه ي آن،در تضاد با مدل مدينه ي اسلامي و راه رشد معنوي قرار دارند.

پي نوشت ها:

1.Development .
2.البته ممكن است كساني هم واژه ي توسعه را فارغ از بار مفهومي و اصطلاحي آن بكار برند و نظر به مُدل الگويي ديني از آباداني داشته باشند. چنين استعمالي اكنون در كشور ما رايج و شامل است.

منبع:واژه نامه ي فرهنگي سياسي، شهريار زرشناس،كتاب صبح،1383،چاپ اول ،صص 103 – 106 .

  دفعات نمایش : 37      تاریخ:  1387.4.10

  عنوان مقالات و شاخه ها 
 
    کوتاه و خواندنی    
تاریخ و سیاست
هیچ گاه از داشتن دشمن نترس ، از انجام ندادن درست آرمان های خویش بترس.





ارتباط با ما نقشه سایت اخبار ایران و جهان کتابخانه الکترونیکی تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلی ارتباط با ما نقشه سایت درباره ما