اخبار ایران و جهان کتابخانه الکترونیکی تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی
    تبلیغات در پایگاه  
اصفهان در دوران باستان
تغذیه خانواده
فنون تقویت حافظه
میوه ها و سبزیجات
ویژگی های دین اسلام
چرا مسلمان شدم؟
 مقالات برگزیده  
از ديدگاه انديشمندان، برخي از صفات در نهاد و فطرت انسان به وديعه گذاشته شده است. يكي از ويژگيهاي فطري انسان، زیباخواهی و زيباجويي است. از سوي ديگر، دين اسلام به عنوان كاملترين آيين عملي و علمي انسان، برنامه اي...
حج، ميثاق بنده و پروردگار و بزرگترين فريضه الهى است. حج تجلى تکرار همه صحنه‌هاى عشق‌آفرين در زندگى انسان است. حج را هديه‌اى الهى بدانيد که خداوند نصيبتان نموده است، اين هديه را پاس داريد و ...
  فطرت و جاودانگى دين اسلام     
   معارف اسلامی اسلام شناسی ویژگی های دین اسلام

فطرت و جاودانگى دين اسلام

فطرت و جاودانگى دين اسلام
از جمله ويژگى هاى باطنى احکام دين مبين اسلام، منطبق بودن با فطرت آدمى است. شهيد مطهرى در کتاب فطرت به شرح و تفصيل معنى و موارد آن مى‌پردازد. فطرت بر وزن فعله مى‌باشد و دلالت بر نوع مى‌کند. يعنى نوع خاصى از آفرينش. در قرآن کريم آيات متعددى با اين لفظ آمده است مثلا آيه معروف “فطره الله التى فطر الناس عليها” (روم / 30) يا به صورت اسم فاعل براى خداوند: “فاطر السموات والارض انعام / 14” يا در مورد غير خدا مثلا آيه 1 سوره انفطار: اذا السماء انفطرت” اين فطرت که معنى آن يعنى نوع خاصى از آفرينش خدا در مورد انسان، در قرآن با اين تعبير (فطره‌الله) فقط در مورد انسان بيان شده است. استاد مطهرى در ادامه به انواع فطرياتى که انسان در انديشه وعمل دارد اشاره کرده‌اند و مى‌فرمايند: آيا انسان داراى يک سلسله معلومات فطرى - يعنى معلومات غير اکتسابى هست يا نه؟ که 3 جوابى که در اين موضوع يعنى فطريات انسان در ناحيه شناخت‌ها داده شده است را شرح مى‌دهند که عبارتند از جواب افلاطون با نظريه مثل، منکرين فطرت و نيز نظر حکماى اسلامي.
در ناحيه خواست‌ها نيز در پاسخ به اين پرسش که آيا انسانى در ناحيه خواست‌ها و خواهش‌هاى خودش، يک سلسله فطريات دارد يا نه؟ در توضيح جواب به تقسيم خواست‌هاى جسمى و روحى آدمى اشاره مى‌کنند. مثلا غريزه خوردن، غريزه جنسي، خواب و ... از جمله خواست‌ها ى جسمى و برترى‌طلبى و حقيقت‌خواهى و علم و کشف حقايق و هنر و خلاقيت و عشق و پرستش را از جمله مصاديق خواست‌هاى روحى مى‌شمارند.
بررسى دقيق حکماى اسلامى از گرايش‌هاى مقدس (يعنى همان تفاوت‌هاى اصلى ميان انسان و حيوان و به تعبير ديگر فطريات احساسى که شامل حقيقت‌جويي، گرايش به خير و فضيلت، گرايش به جمال، گرايش به خلاقيت و ابلاغ و گرايش به پرستش مى‌شود، اين نتيجه را اثبات مى‌کند که بسيارى از احکام اسلامى براساس اين فطريات انسجام يافته و لذا چون فطريات هم در همه انسان‌ها موجود مى‌باشد و هيچ‌گاه از بين نمى‌رود لذا اين دستورات اسلامى نيز جاودانه خواهد بود.
توضيح مطلب اينکه ما در ذات و خلقت خود، زيبايى را دوست داريم، هميشه دنبال حقيقت هستيم؛ اگر هم دروغ بگوييم پشيمان مى‌شويم و حتى افرادى هم که دروغگويند و اصلا پشيمانى هم ندارند، بالاخره دوست دارند که ديگران به آنها دروغ نگويند که همين دوست داشتن در درون، نشانه زيبايى راستگويى است، از خلاقيت و ابداع هميشه خوشمان مى‌آيد.
طبعا زبان منطقى اين بحث به صورت شکل اول منطقى ارائه مى‌شود: مقدمه اول: اسلام براساس فطرت، يکسرى دستوراتى را از جمله نماز و روزه و خمس و زکات و تولى و تبرى و ... را داده است. مقدمه دوم: فطرت در همه انسان‌ها و در همه زمان‌ها ثابت مى‌باشد. نتيجه‌اى که از اين مقدمه گرفته مى‌شود اين است که: دستورات اسلام براى همه زمان‌ها و همه انسان‌ها و همه مکان‌هاست. البته به اين شکل استاد مطهرى در کتاب فطرت بحث نکرده‌اند وليکن بحث‌هاى نظرى آن را بسيار جالب توضيح و تشريح فرموده‌اند. مثلا در مورد حقيقت‌جويى بيان مى‌کنند که: در روانشناسى از اين حس با نام حس کاوش نام مى‌برند. در کودک بين دو سالگى و سه سالگى اين حس پيدا مى‌شود . اشياء را به هم‌زدن وخراب کردن چيزها نيز ناشى از همين حس کاوش است. او مى‌خواهد اين را بزند به آن، ببيند که چه مى‌شود حال ما نمى‌زنيم چون مى‌دانيم چه مى‌شود. حس حقيقت‌جويى يادانايى است که منجر به پيدايش و توسعه علم و فلسفه شده است. که البته هم به صورت وسيله وهم به صورت هدف و بالذات، محبوب انسان واقع مى‌شود. يعنى گاهى انسان، علم را براى رسيدن به مال مورد استفاده قرار مى‌دهد و گاهى علم را براى علم و چون ذاتا مهم است، مى‌خواهد. داستان ابوريحان بيرونى که در آخرين لحظات عمر خود، سوال فقهى از عالمى کرد و مرحوم حجت‌‌الاسلام اصفهانى و پاستور که شب عروسى خود نيز به مباحث علمى مى‌پرداختند و هزاران شاهد ديگر، مصاديق و شواهد اين مورد است.(1) لذا براساس همين حقيت‌جويى که فطرى انسان است دين اسلام، تحصيل علم را بر همگان در همه زمان‌ها و همه مکان‌ها و بدون در نظر گرفتن حتى مذهب استاد (البته بعد از فحص و تحقيق در مورد اينکه اگر استاد مسلمان نبود) واجب کرده است.
شهيد مطهرى در توضيح اين قسمت در سخنرانى فريضه علم در کتاب ده گفتار به 4 حديث اشاره مى‌کنند: طلب‌العلم فريضه على کل مسلم و مسلمه اطلبوا العلم من المهد الى‌اللحد، اطلبوالعلم ولو بالصين و الحکمه ضاله المومن فخذ الحکمه و لو من اهل النفاق.

پى‌نوشت‌ها:

-1 استاد شهيد مطهري، مجموعه آثار، ج 3، بخش فطرت، چاپ سوم 1372، انتشارات صدر

سيد رضا علوي/روزنامه رسالت
  دفعات نمایش : 19      تاریخ:  1387.4.30

   اخبار معارف اسلامی 




ارتباط با ما نقشه سایت اخبار ایران و جهان کتابخانه الکترونیکی تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلی ارتباط با ما نقشه سایت درباره ما