از سرعت خود نكاهيد

خانواده

از سرعت خود نكاهيد

جهان امروز ما، جهان سرعت است و روز به روز نيز بر اين سرعت افزوده مى‏شود. براى اين كه از اين كاروان علم و زندگى، عقب نمانيم، بايد با آخرين روش‏هاى دست‏يابى به دانش آشنا شويم و از آن، براى استفاده صحيح و بيشتر از استعدادها و توانايى‏هاى خدادادى‏مان بهره ببريم. يكى از اين روش‏ها، تندخوانى است. تحقيقات نشان داده است كه با خواندن سرعت متوسط دويست كلمه در دقيقه، به جاى هزار كلمه در دقيقه، مردان و زنان با تحصيلات عالى، پنج بار آهسته‏تر از آن چه كه لازم است، مى‏خوانند؛ يعنى اگر آنها از توانايى حقيقى و بالقوه خويش استفاده كنند، خواندن كتابى كه پنج ساعت طول مى‏كشد، به شصت دقيقه يا كمتر كاهش مى‏يابد.
ما در اين مقاله، قصد داريم تا شما را به طور كلى و اجمالى، با فوايد و مهارت‏هاى تندخوانى آشنا كنيم؛ اما اگر مى‏خواهيد مهارت ويژه‏اى در اين زمينه كسب كنيد، بايد به كتاب‏هايى كه در اين زمينه نوشته شده است، مراجعه كنيد و از همين امروز تمرين كنيد.
آيا يك فرد معمولى مى‏تواند «تندخوان» شود؟
بلى، به دليل اين كه تحقيقات علمى نشان مى‏دهد كه مغز يك انسان سالم، مى‏تواند هر بار گروه كلمات يا شبه جمله‏ها را به همان خوبى تك كلمه‏ها بپذيرد و اين عمل، از هر جهت، آسان‏تر است. ما جمله را هرگز به خاطر درك تك تك كلماتش نمى‏خوانيم؛ بلكه آن را براى درك شبه جمله‏هايى كه كلمات نيز در آنها هستند، مطالعه مى‏كنيم.
به عنوان مثال، خواندن «آن ماشين سفيد كنار جاده پارك كرد»، خيلى دشوارتر است از خواندن «آن ماشين سفيد، كنار جاده پارك كرد».
خواننده كند ناچار است كار مغزى بيشترى از خواننده سريع انجام دهد؛ زيرا ناچار است پس از تشخيص هر كلمه، معناى آن را به معنى كلمه بعد از آن بيفزايد. در مثال فوق، اين حد به اندازه پنج تا شش كار اضافى مى‏رسد؛ در حالى كه خواننده سريع كه هر بار مجموعه‏هاى معنى‏دار (شبه‏جمله‏ها) را مى‏بيند، فقط يك اتصال ساده را بين دو قسمت انجام مى‏دهد.
بنابراين، مزيت فوق‏العاده تندخوانى، انجام كار فيزيكى كمتر، توسط چشمان بر روى هر صفحه مى‏باشد. در اين صورت، به جاى حدود 500 توقف توأم با تمركز ديد كه چشم خواننده كند بر روى هر صفحه انجام مى‏دهد، خواننده سريع، نزديك به 100 توقف در صفحه را كه عضلات چشم را كمتر خسته مى‏كند، به انجام مى‏رساند.
بررسى باورهاى غلط در زمينه تندخوانى‏
«فرد تندخوان، قادر به احساس و درك مطلب نيست».
اين باور، غلط است؛ بلكه عكس اين مطلب درست است؛ يعنى خواننده كند، به خاطر توقف‏ها و شروع‏هاى مكرر و پيشرفت متزلزل، امكان زيادى دارد كه بى‏حوصله شود؛ تمركز حواس خود را از دست بدهد؛ حضور ذهنش كاهش يابد و از درك معنى آن چه كه مى‏خواند، عاجز بماند؛ ولى كسى كه عادت كند شبه جمله‏ها را با هم ببيند، به طور طبيعى مفهوم آنها را هم به همراه يكديگر درك مى‏كند. از طرف ديگر، تندخوانى، باعث مى‏گردد تا مطالب كم‏اهميت، زودتر شناخته شوند و بر مطالب مهم، تأكيد ورزيده شود. از اين رو، درك تمام مطلب، براى خواننده سريع، خيلى آسان‏تر و دامنه‏دارتر از درك مطلب، براى خواننده كند مى‏باشد.
«خواندن بيش از 500 كلمه در دقيقه، ممكن نيست»!
اين جمله، غلط است؛ زيرا با توجه به اين حقيقت كه در هر توقف مى‏توانيد تا حد شش كلمه را زير ديد قرار دهيد و اين واقعيت كه قادريد در هر ثانيه تا چهار توقف را انجام دهيد، بدين معنى است كه به راحتى مى‏شود سرعتى تا حد 1000 كلمه در دقيقه را به دست آورد.
«سرعت بيشتر، تمركز حواث كمترى را به دنبال دارد».
خير، زيرا هر چه سريع‏تر حركت كنيم، نيروى جنبشى بيشترى را جمع كرده، تمركز بيشترى پيدا مى‏كنيم. سرعت‏هاى خواندن متوسط، طبيعى نيست؛ بلكه آنها سرعت‏هايى هستند كه با آموزش‏هاى ابتدايى نادرست خواندن، همراه با اطلاعات غير كافى از طرز كار چشم و مغز، در سرعت‏هاى متفاوت، حاصل آمده‏اند.
فوايد تندخوانى
1. يكى از مهم‏ترين سودهاى تندخوانى، اين است كه شخص تندخوان، داراى ذهنى فعال و حساب‏گر مى‏شود و با همه چيز، دقيق و حساب شده برخورد مى‏كند؛ سكون، از زندگى‏اش رخت برمى‏بندد و هميشه و ناخودآگاه، فعال و پوياست.
2. يكى ديگر از آشكارترين اثرهاى تندخوانى، صرفه‏جويى در وقت است. صرفه‏جويى در وقت، باعث مى‏شود تا وقت‏هاى اضافى پيدا كنيد و از آن وقت‏ها، براى مطالعات جنبى ديگر و كارهاى شخصى‏تان بهره ببريد و حتى درس‏هاى دانشگاه را بهتر و كامل‏تر بخوانيد. بيشتر ما از نداشتن وقت كافى، براى انجام كارهاى مورد علاقه‏مان شكايت داريم. اگر شما هم تا امروز چنين مشكلى داشته‏ايد و يا به مطالعه، زياد علاقه‏منديد، ولى نمى‏توانيد به همه مطالب جالب مورد نظر خودتان برسيد، بدانيد كه با تندخوانى، قادر خواهيد بود به ساعات بيشترى براى مطالعه دست يابيد.
3. تندخوانى، كارآيى و خلاقيت فرد را بالا مى‏برد. شخص تندخوان، با هر مسئله‏اى، به راحتى برخورد مى‏كند و آن را از پيش پاى خويش برمى‏دارد. دانشجويى كه به مهارت تندخوانى دست يافته، از زندگى فوق‏العاده‏اى برخوردار مى‏شود؛ زيرا تندخوانى، رابطه مستقيمى با دانش زياد و درك صحيح - كه از تندخوانى به دست مى‏آيد - دارد. كسانى كه سريع‏تر مى‏خوانند، بهتر نيز مى‏فهمند و راه پيشرفت برايشان همواره باز است.
موانع تندخوانى
موانعى را كه بر سر راه سرعت عمل مغز در موقع خواندن ايجاد مى‏كنيم، اصطلاحاً «راه‏بندان» مى‏ناميم. حال بايد ببينيم كه اين راه‏بندان‏هاى خواندن، چه چيزهايى هستند؛ از كجا ناشى مى‏شوند و چگونه مى‏توان آنها را رفع كرد.
الف) تلفظ و لب خوانى
اگر شما اين مشكل را داشته باشيد، به هنگام مطالعه، به جاى خواندن بى‏صدا، صداى كلمات را در گلو ايجاد مى‏كنيد (اداى صوت يا تلفظ) و يا آن كه لب‏ها را بدون صدا حركت مى‏دهيد (لب‏خوانى)؛ مثل اين كه كلمات را براى خود با صداى بلند مى‏خوانيد و از اين طريق، مغز خود را وادار مى‏كنيد كه مطالب را با سرعتى در حد سرعت حرف زدن، جذب كند كه اين سرعت، براى خواندن بى‏صدا، فوق‏العاده كم است.
ب) كمك اضافى‏
كمك اضافى، چنانچه به صورت جزء اصلى عمل خواندن درآيد، جزء راه‏بندان‏ها به شمار مى‏آيد و در حد شديد خود، باعث كندى حركت چشم و عمل ذهن، در انجام عمل خواندن خواهد شد. كمك اضافى، اصطلاحاً به عمل با انگشت نشان دادن كلمه به كلمه مطلب مورد مطالعه و يا لغزاندن يك لبه صاف مانند خطكش از بالا به پايين و مشخص كردن كامل هر سطر مورد مطالعه مى‏باشد كه در چنين وضعى، به مغز خود كمك اضافى را تحميل كرده‏ايد و باعث مى‏شود كه در موقع خواندن، فكر شما، متكى به اين عمل اضافه شود و هرگز نتواند به طور مستقل عمل كند.
ج) واپس‏نگرى ‏
كسانى كه گرفتار اين عيب هستند، نمى‏توانند بدون برگشت‏هاى مجدد بر روى كلمات و عبارات خوانده شده، به خواندن ادامه دهند و يا بدون عقب‏نگرى‏هاى مكرر از ابتدا تا انتهاى هر سطر را با نگاه طى كرده، به سر سطر بعد بروند. بارها اتفاق مى‏افتد كه اين افراد، پس از پايان هر سطر، دوباره به همان سطر برگشته، گاهى پس از خواندن چند كلمه و احياناً تا نزديكى‏هاى آخر همان سطر، متوجه اشتباه خود شده، به سر سطر بعدى مى‏روند.
اكثر ما، اغلب به هنگامى كه مايليم جمله‏هايى را كه خوانده‏ايم، دوباره خوانده يا در مواردى كه تمركز كافى و حضور ذهن نداشته‏ايم، دوباره به عقب برگشته و قسمتى از مطلب خوانده شده را دوباره با دقت بيشترى بخوانيم، اقدام به واپس‏نگرى مى‏كنيم؛ ولى اگر اين واپس‏نگرى‏ها را كنترل نكنيم، به صورت عادت بسيار بدى در خواهد آمد. تصور كنيد كه اگر قرار باشد هر بار يك كلمه يا يك عبارت يا قسمتى از يك سطر را كه خوانده‏ايم، دوباره خوانده، باز به عقب برگشته، دوباره و سه باره بخوانيم و يا اين كه پس از خواندن هر سطر، به جاى رفتن به سر سطر بعدى، هر بار تا نيمه‏هاى همان سطر را خوانده، متوقف شده، دنبال سر سطر بعدى بگرديم، چگونه رشته مطلب را گم مى‏كنيم و چقدر از سرعت، باز خواهيم ماند.
د) تلفظ در ذهن‏
اين اشتباه ديگرى است كه تقريباً همه گرفتار آن هستند. لب‏ها بى‏حركتند و ارتعاشى در گلو احساس نمى‏شود؛ ولى كلمات را در مغز خود تكرار مى‏كنيم؛ يعنى گرفتار چيزى هستيم كه اصطلاحاً مى‏توان آن را «حرف زدن ذهنى» ناميد. لازم به تكرار است كه هر چيزى كه شباهت به خواندن با صداى بلند داشته باشد، مغز را از به دست آوردن سرعتى كه قادر به رسيدن به آن است، باز خواهد داشت. بايد اعتراف كرد كه از ميان بردن كامل اين نقص، تقريباً ممكن نيست و در حال عادى، لزومى هم ندارد (مگر آن كه سرعت‏هاى فوق العاده زياد در خواندن، مورد نظر باشد). با اين حال، هنگام خواندن، هر قدر تلفظ در ذهن خود را كاهش دهيد، به همان نسبت، خواندن خود را سرعت بخشيده‏ايد.
ه) معكوس‏بينى‏
اين مشكل، اغلب در خواندن كلمات انگليسى اتفاق مى‏افتد؛ مثلاً No را On خوانده يا Saw را Was تصور مى‏كنيم و مى‏خوانيم. در خواندن فارسى نيز به ندرت كلماتى هستند كه معكوس خوانده مى‏شوند؛ ولى ما فارسى زبانان، بيشتر در خواندن اعداد و محاسبات با اين مشكل مواجه مى‏شويم؛ مثلاً عدد 45 را 54 و يا 32 را 23 تصور مى‏كنيم و مى‏خوانيم يا محاسبه مى‏كنيم. اين اتفاق، اغلب به خاطر از راست به چپ خواندن مغز است و فراموش مى‏كنيم كه كلمات انگليسى و اعداد را بايد از چپ به راست خواند. اين مشكل، اغلب ايجاد سردرگمى كرده، خود موجب ايجاد مشكلات ديگرى مى‏شود كه به آنها اشاره كرديم.
و) عدم توانايى استفاده از ميدان ديد چشم
در اتاقى كه نشسته‏ايد، به روبه‏رو نگاه كنيد و به شيئى‏اى در مقابل خود (مثلاً پنجره) نگاه كنيد؛ در حالى كه به دستگيره وسط پنجره نگاه مى‏كنيد، گوشه‏هاى ديوارهاى دو طرف و تابلوى روى ديوار سمت چپ و در اتاق را كه در ديوار سمت راست قرار دارد، مى‏بينيد. به همين طريق، هر سطر مطلب مورد مطالعه، به راحتى در ميدان ديد شما واقع مى‏شود و براى انجام پرش‏هاى لازم، كافى است كه فقط چشم خود را حركت دهيد. بنابراين، از حركت دادن سر خود، خوددارى كنيد و در غير اين صورت، چون سر نمى‏تواند با سرعت فكر حركت كند، راه‏بندانى براى خواندن، ايجاد مى‏كند.
چگونه اين راه بندان‏ها از بين مى‏روند؟
خوشبختانه اين مشكلات، جزء آن دسته از ناتوانى‏هاى خواندن هستند كه مى‏توان به سرعت آنها را از بين برد. از يك نظر، تمام راه‏بندان‏ها، احتياج به از ميان بردن ندارند و گاهى نمى‏توان آنها را به كلى از ميان برد. مى‏دانيم كه بسيارى از خوانندگان، عادت به خواندن مطلب مورد مطالعه در ذهن خود دارند. اگر توانستيد تا حدودى عادت درذهن‏خوانى خود را كاهش دهيد كه بسيار مفيد است. اگر اين عادت زياد عميق نباشد، سعى كنيد تا آن جا كه مى‏توانيد، در كم كردنش بكوشيد؛ ولى نگران آن نباشيد و ساير قسمت‏ها را درست انجام دهيد و زياد به خود فشار نياوريد.
در مورد لب، انگشت، حركت سر و ديگر كندكننده‏هاى جسمى، بحثى نيست. هر كدام كه هنوز باعث كندى خواندن شما مى‏شوند، بايد از بين بروند كه آن هم كارى بسيار آسان است.
به طور كلى، تمرين لازم است. هر گاه قانع شديد كه هر كدام از راه‏بندان‏ها ديگر مانع سرعت خواندن شما نيست و به قدر كافى كاهش يافته است، وقت خود را براى نابودى كاملش صرف نكنيد و به جاى آن، وقت خود را صرف انجام تمريناتى كنيد كه مربوط به مشكلات اساسى شماست. در شديدترين موارد، اگر به مدت دو تا سه هفته، روزى فقط چند دقيقه را صرف تمرين كنيد، مسلماً عادات غلط خود در نحوه خواندن را از بين خواهيد برد.
راه‏هاى علاج بدون كمك ديگران‏
الف) علاج تلفظ و لب خوانى
براى علاج تلفظ، بايد محل توليد صدا را پيدا كنيد. براى اين كار، به طريق زير عمل كنيد:
دو انگشت دست خود را در دو طرف سيب گلوى خود قرار دهيد و هوا را به طور مداوم از ميان لب‏هاى خود خارج كنيد. آيا ارتعاشى احساس مى‏كنيد؟ خير. حالا هر آهنگى را كه ميل داريد، در گلو با صداى «هوم هوم» بنوازيد. آيا ارتعاش وِزوِز مانندى را زير دو انگشت خود احساس مى‏كنيد؟ اين، همان مشكلى است كه مى‏خواهيد آن را در موقع مطالعه آرام، از بين ببريد. اگر نمى‏توانيد آن را مهار كنيد (از ميان ببريد)، در موقع خواندن، هوا را از دهان خود خارج كنيد.
راه‏هاى زيادى نيز براى از بين بردن لب‏خوانى وجود دارد. پيشنهادهاى زير را آزمايش كنيد و هر كدام را كه براى خود مناسب‏تر يافتيد، به كار بريد:
1. بين لب‏هايتان و نه بين دندان‏ها، چيزى را كه به قدر كافى سنگين باشد و براى نگهدارى آن، ناچار به فشار روى لب‏ها باشيد، قرار دهيد و خواندن را ادامه دهيد.
2. لب‏ها را محكم به هم فشرده، در همان حال، زبان را محكم به سقف دهان بچسبانيد.
3. لب‏ها را به حال سوت زدن گرد كنيد و هوا را به بيرون بفرستيد؛ ولى سوت نزنيد.
توجه كنيد كه اين حالات مصنوعى را به طور موقت و تا هنگامى كه بر «راه‏بندان» فائق نيامده‏ايد، ادامه دهيد و اين، شامل تمام دستوراتى است كه براى معالجه، در اين قسمت پيشنهاد مى‏شود.
ب) مداواى كمك اضافى
براى ترك عادت خط بردن (مشخص كردن سطرها و كلمات با انگشت) در موقع مطالعه، بهترين راه آن است كه در موقع مطالعه، كتاب را با دو دست نگه داريد تا عادت نامطلوب خود را فراموش كنيد و بدين طريق، مشكل را با جلوگيرى از عامل ايجاد آن، از بين خواهيد برد.
ج) معالجه واپس‏نگرى
بهترين توصيه براى رفع اين مشكل، اين است كه بينديشيد و خود را قانع سازيد. شما بايد دست از اين نگرانى برداريد كه امكان دارد مطالب را خوب متوجه نشويد و يا قسمتى از نكات را از قلم بيندازيد. در موقع خواندن، مستقيم به كار خود ادامه دهيد و با وجود اين كه هر ميل شديدى كه براى عقب‏نگرى و مرور جملات و كلمات خوانده شده در خود احساس مى‏كنيد، اين كار را انجام ندهيد. قوّت قلب و اعتماد به نفس، شما را در اين مهم يارى خواهد كرد. همچنين قبل از رسيدن به آخر هر سطر، با استفاده از ميدان ديد (و از گوشه چشم راست خود)، نگاهى به سر سطر بعدى بيندازيد كه در اين صورت، به راحتى مى‏توانيد پس از پايان آن سطر، به سر سطر بعد برويد.
د) رفع درذهن‏خوانى
از بين بردن كامل اين عادت، تقريباً غيرممكن است؛ ولى اين را بدانيد كه هر چه سرعت خواندن بيشتر شود، عملاً اين مشكل كمتر مى‏گردد. براى تمرين بيشتر در اين زمينه، به كتاب مهارت‏هاى خواندن، نوشته دكتر بهرام طوسى، ص 117 مراجعه كنيد.
ه) از بين بردن معكوس‏بينى
براى رفع معكوس‏بينى، بهترين راه كه به يادگيرى املا نيز كمك فراوان خواهد كرد، تهيه فهرستى از كلماتى است كه بيشتر معكوس ديده مى‏شوند؛ به اين فهرست مراجعه كرده، كلمه‏اى مانند Was را كه اغلب Saw خوانده مى‏شود، انتخاب كنيد؛ آن را روى تكه كاغذى بنويسيد و با انگشت (نه با قلم و مداد)، به تك تك حروف آن اشاره كنيد و سه بار هجى كنيد. بعد كاغذ را برگردانده، در حالى كه نام خود را با صداى بلند تلفظ مى‏كنيد، كلمه مورد تمرين را بنويسيد.
بايد آن قدر در موقع هجى كردن كلمه دقت كرده باشيد كه بتوانيد به طور خودكار، كلمه را درست بنويسيد. متخصصينى كه با اين روش كار كرده‏اند، هميشه نتيجه مثبت گرفته‏اند و معتقدند كه اگر كلمه را با حس لامسه خود احساس كنيد، هرگز آن را اشتباه تصور نخواهيد كرد.
و) عدم توانايى استفاده از ميدان ديد
براى ديدن بيش از يك كلمه، هر بار بايد از حركت سر خود جلوگيرى كنيد. اين تمرين را زياد ساده نگيريد؛ زيرا هر چه ميدان ديد خود را وسيع‏تر كنيد، سرعت بيشترى به خواندن خود داده‏ايد.
تمرينات زير را كه مهم‏ترين عامل در كمك به تندخوانى است، با دقت انجام دهيد. پيشنهاد مى‏شود كه از سه مورد زير، هر كدام را كه برايتان راحت‏تر است، انتخاب كرده، با آن حالت، تمرين كنيد:
1. با قرار دادن دو انگشت در دو طرف فك خود، آن را محكم نگه داريد.
2. با يك دست، چانه خود را به گونه‏اى كه انسان ريش خود را در مشت مى‏گيرد، نگه داريد.
3. يك انگشت دست خود را روى نوك بينى‏تان قرار دهيد.

فهرست منابع

1. بهرام طوسى، مهارت‏هاى خواندن، انتشارات ترانه.
2. حسين صالح، تكنيك‏هاى موفقيت در تحصيل.
3. على اكبر سيف، روش‏هاى يادگيرى و مطالعه.

سيد مهدى موسوى

دفعات نمایش : 52

تاریخ: 1387.5.23

اخبار خانواده

مصرف گوجه ‌فرنگي براي مبتلايان به درد مفاصل مفيد ...

كاهش مصرف نمك خطر ريسك حمله‌هاي قلبي و سكته را ...

جويدن آدامس استرس را از بين مي برد اما مي‌تواند ...

گریپ فروت از پوكی استخوان جلوگیری می كند

داروهاي ضدسرفه مي‌توانند منجر به اختلال در ضربان ...

درمان بيماري‌هاي کليوي با عسل

تا ظهور حضرت، چراغ ادبیات پایداری روشن است

تمديد زمان برگزاري اختتاميه جشنواره طراحي پوستر ...