خانواده سنتي! خانواده مدرن

خانواده

خانواده سنتي! خانواده مدرن

در جوامع گذشته، خانواده از اعتبار و ويژگي‌ خاصي برخوردار بود. اين ويژگي‌ها كه در دوره خود، جزء اصول ثابت و محكم و ارزشمند به حساب مي‌آمد، در رويارويي با تحولات اجتماعي ـ فرهنگي تاب نياورد آنگونه كه ما مي‌بينيم گذر زمان و فاصله بين نسل‌ها، از تفاوت ديدگاهها و ارزشها بين نسل گذشته و نسل جديد حكايت مي‌كند و مهم تر از همه نقش خانواده است كه در تربيت و انتقال اين ديدگاهها بيسار كمرنگ شده است. نگاه به چگونگي ساختار خانواده در گذشته وئ حال و ديدگاههايي كه دريافت سنتي و يا مدرن خانواده وجود دارد، مطلبي است كه در گفتگو با حجت‌الاسلام زيبايي نژاد .... به آن پرداختيم. خانواده سنتي و خانواده جديد، هر كدام متناسب، و به فراخور فرهنگ زمان خاص خود شكل گرفته‌اند. زيبايي نژاد با ذكر اين نكته گفت: يكي از ويژگيهاي خانواده سنتي مقدم بودن فرهنگ جمع‌گرايي بر استقلال فردي است يعني به طور مثال زن به عنوان عضوي از خانواده در حاليكه نمي‌تواند به راحتي نظرات خود را پيگيري كند، اما اين مسئله را عيب نمي‌داند چرا كه در فضايي زندگي مي‌كند كه همبستگي و انسجام خانوادگي چتر خود را بر روي استقلال فردي گسترده است. وي ادامه داد: اما خانواده مدرن در فضايي شكل مي‌گيرد كه در آن فرهنگ غربي حاكم است و اگر هم گروههاي تشكيل مي‌شود اين گروهها بايد در خدمت حفظ منافع فرد قرار بگيرد و اصولاً نويسندگان جديد نيز اين نكته را متذكر شده‌اند كه امروزه خانواده‌هاي جوان به قانونگذار اجازه نمي‌دهند كه قوانيني را وضع كند كه شادكامي فردي آنها را محدود كند. بنابر اين اگر امروزه ما نقاط و مزايايي را در ارتباط با خانواده سنتي نسبت به خانواده مدرن مطرح مي‌كنيم، ضرورتاً به اين معنا نيست كه ما مي‌توانيم خانوادده سنتي را در شرايز موجود احيا كنمي چرا كه فرهنگ امروز ما فرهنگي نيست كه متناسب با خانواده سنتي قديم باشد.
لذا اگر بخواهيم خانواده سنتي را احيا كنيم لاجرم بايد فرهنگ مناسب آن را هم احيا كنيم. وي با اشاره به خانواده ديني در كنار خانواده سنتي و مدرن توضيح داد: گاهي در كشورهاي اسلامي، خانواده سنتي از آموزه‌هاي ديني متأثر بوده است اما فرهنگ‌هاي خاص و سنتهاي غير ديني هم در اينگونه كشورها تأثيراتي داشته‌اند. لذا نبايد هميشه خانواده سنتي را با خانواده‌ ديني يكي بدانيم. وي اضافه كرد: در خانواده سنتي و در بخش جايگاه و اهميت آن، خانواده به عنوان مهمترين گروه اجتماعي به حساب مي‌آمد و به همين جهت هم جوانان به تشكيل خانواده در اوايل سنين جواني ترغيب مي‌شدند. از طرف ديگر ازدواج دختران نيز داراي اهميت زيادي بود و حتي اگر زني همسرش را از دست مي‌داد، فرهنگ جامعه، تنها ماندن زن را بد مي‌دانست، لذا زمينه ازدواج مجدد به راحتي فراهم مي‌شد و قوانين مربوطه‌ اي مانند حضانت پدر غير از سالهاي اوليه تولد، هم به ازدواج مجدد زند كمك مي‌كرد. زيباني‌نژاد درباره ديگر ويژگيهاي خانواده سنتي گفت: در خانواده سنتي، نقش والدين در ازدواج فرزندان، پر رنگ بود. اين نكته ممكن است كه با فرهنگ امروز ما و استقلال فردي منافات داشته باشد اما در بستر زمان خود، يك عنصر مثبت به حساب مي‌آمده است چرا كه وضعيت ازدواج در خانواده‌ةاي جديد متفاوت است. وي توضيح داد: در خانواده‌هاي جديد شروع زندگي با عشق رمانتيك آغاز مي‌شود و پس از ايجاد عشق است كه خانواده تشكيل مي‌شود در حاليه در خانواده سنتي، ازدواج دختر و پسر اغلب با عشق آغاز نمي‌شده بلكه تشكيل خانواده بر اساس يك نياز طبيعي شكل مي‌گرفته است. وي با ذكر اين نكته كه در خانواده‌هاي قديمي راهكارهاي مكمل ازدواج دائم هم وجود داشته است، افزود: به عنوان مثال در خانواده سنتي تعدد زوجات به راحتي ميسر بوده است.
اين تعدد زوجات، در اين زمان هم مشكل ساز و هم مشكل گشا بوده است. به هر نحو هر چند كه تحمل زند اول نسبت به زن دوم كم بوده است اما فرهنگ اين امر در زمان گذشته وجود داشته و زنان به واسطه وجود چنين مسئله‌اي در خانواده‌هاي قبل‌تر از خود، با اين مسئله به نحوي كنار مي‌آمدند، زيبايي نژاد با بيان اين نكته كه در خانواده مدرن، جايگاه خانواده به اهميت خانواده سنتي نيست و خانواده رقيب پيدا كرده است گفت: در گذشته تربيت فرزندان در خانواده صورت مي‌گرفت اما امروز رسانه‌ها و آموزش و پرورش هر كدام در تربيت سهمي را ايفا مي‌كنند و تمركز در تربيت فرزندان از بين رفته است. وي خاطرنشان كرد: از طرفي تشكيل خانواده در جامعه مدرن تنها يكي از اين گزينه‌هاست و هر چند جلو‌تر مي‌رويم بحث آزادي فردي به سبك ليبراليستي خود، اين اثر را ايجاد مي‌كند كه هر كسي هر گونه كه بخواهد مسير زندگي خود را انتخاب كند و تها يكي از اين گزينه‌ها، ازدواج است. عدم ازدواج هم مشكل و ايرادي محسوب نمي‌شود. از طرفي تشكيل خانواده هم انحناء مختلفي پيدا مي‌كند. وي تصريح كرد: مطابق با اين شرايط مدتي است كه انواع مختلف خانواده در ابيات بين‌المللي به رسميت شناخته شده است، مواردي مانند خانواده‌ةاي هم جنس، خانواده‌هاي تك زيست و خانواده‌هايي كه انسجام كامل ندارند. زيبايي نژاد ادامه داد: پروفسور ژوزف يك‌هم در كتاب «ليبراليسم مدرن در سراشيبي سقئط به سوي گومورا» متذكر شده است. كه در كنفرانس جهاني زنان پكن در سال 1995 واژه خانواده تبديل به خانوار شده است كه مفهوم آن زير يك سقف زندگي كردن و هم سفرگي است. در حاليكه مفهوم خانواده پيش از اين خيلي از ارش‌ها را به همراه داشته است. وي افزود: از طرف ديگر خانواده مدرن مزايايي هم داشته است اينگونه كه زوجين احساس دخالت بيهوده ديگران را در زندگي خود نداشتند در حاليكه در خانواده‌هاي سنتي، خانواده‌هاي مختلف در كنار هم زندگي مي‌كردند و بحث احترام بزرگتر و برخي سلسله مراتب، باعث مي‌شد تا احساس آزادي جوانان كم باشد. وي خاطرنشان كرد: البته اين مسئله در خانواده‌هاي مدرن اين حسن را دارد كه زوجين را در تصميم‌گيري براي خود فعال مي‌كند و عيش هم در زماني است كه اين استقال به افراط كشيده مي‌شود و باعث مي‌شود تا پدر و مادر زوجين نيز جزء ديگران به حساب بيايند و نظارت‌ها و هدايت‌هايي كه بزرگترها دارند، به عنوان دخالت در عرصه خصوصي به حساب آيد و جوانان از اين منفعت محروم بمانند. زيباني نژاد درباره ديگر معايب خانواده سنتي گفت: مهمترين اشكالي كه مي‌توان به خانواده سنتي گرفت، بحث تحقير زن و به رسميت شناخته نشدن زن در خانواده است بدين معنا كه هر چند زن در تربيت فرزند نقش آفريني دارد و حتي در حمايت از همسرش هم نقشي اصولي دارد اما اين نقش‌ها معمولا ديده نمي‌شود و براي هدايت و پويايي آن هم برنامه‌ريزي صورت نمي‌گيرد. وي ادامه داد: مهمترين مشكل خانواده صنعتي هم بخصوص با تحولاتي كه جريان فيمينيسم به وجود آورده اين است كه مسئله جنسيت ناديده گرفته مي‌شود و سعي شده است تا با عنوان برابري زن و مرد براي كار كردهاي ويژه زنان و مردان برنامه‌ريزي خاصي صورت نگيرد و هر برنامه‌اي كه توسط فيمينيسم ارائه و توسط دولتها اجرا مي‌شود به سمت برداشتن تمايزات بين زن و مردم برود در حاليكه در خانواده سنتي به نقش‌هاي سنتي دختران توجه مي‌شود.
وي با اشاره به خانواده در الگوي ديني خاطر نشان كرد ما هم اعتقاد داريم كه امروزه در قرن بيستم نمي‌توان خانواده سنتي را احيا كرد چرا كه خانواده سنتي كمبودهايي دارد و حتي در برخي موارد نه تنها مفاهيم ديني در آن وجود ندارد بلكه خلاف ارزش‌هاي ديني نيز هست. وي توضيح داد: خانواده ديني از مهمترين اركان جامعه است و توسعه جوامع، ميل به كار، كارآمدي و ميل به تحمل، مشكلات و صبر و ميل به تعليم و تعلم همه در خانواده شكل مي‌گيرد لذا خانواده مهمترين ركن اجتماع است.

محمد رضا زيبايي نژاد

دفعات نمایش : 48

تاریخ: 1387.6.5

اخبار خانواده

آيا جويدن آدامس براي سلامتي مفيد است؟!

گرفتگی ساق پا در شب

بادمجان موثر در كاهش وزن و رفع كم خوني

خميدگي کافيست! پشت‌تان را صاف نگهداريد

توت سفيد براي مبتلايان به ديابت مفيد است

خنده، دارويي براي كل بدن!

بدخوابي‌ مي‌تواند يكي از عوامل بيماري‌هاي قلبي ...

عفونت‌هاي چشمي در پائيز افزايش مي‌يابد