قرآن و دهكده جهانی

علمی و فرهنگی

قرآن و دهكده جهانی

در جهان پیشرفته، با توجه به گستردگی اطلاعات و تجربیات بشری، قرآن چه نقشی می‏تواند در زندگی بشری و دهكده جهانی ایفا كند؟
نقش قرآن در زندگی بشری در ابعاد مختلف فردی، اجتماعی و حتی بین‏المللی، قابل دقت و بررسی است كه به طور مختصر به بعضی از آنها اشاره می‏شود:
1. انسان، نیازمند ارتباط مستقیم با آفریننده و هستی‏بخش خود است. این ارتباط اگر چه از طریق مناجات و رازگویی درونی و قلبی انجام می‏گیرد، اما دسترسی به كلمات خود خداوند، بسیار لذت‏بخش و اطمینان‏آور است؛ چنان كه اقبال لاهوری گفته است: «اگر می‏خواهی خدا با تو سخن بگوید، قرآن بخوان».
این ویژگی، به طور كامل، تنها برای قرآن مجید باقی مانده است و هیچ كتاب آسمانی دیگری چنین جایگاهی ندارد.
2. انسان نیازمند قانونی مدون از سوی خداوند و مرشد و مرادی جاودان است تا از سبیل به صراط مستقیم دست یازد و از گزند وسوسه‏های درونی و بیرونی در امان بماند. قرآن كتاب هدایت انسان به سوی رستگاری و رستن از بندهای جاهلیت كهن و مدرن است؛ «الم، ذالك الكتاب لا ریب فیه هدی للمتقین».
3. انسان در تكاپو و جست‏وجوی آگاهی‏های صحیح و معارف بلند و پرمعناست؛ البته با استفاده از تجربیات بشری و تلاش‏های علمی، به بسیاری از آگاهی‏ها می‏توان دست یافت؛ اما برای اطمینان به درستی یافته‏های خود و آگاهی به آن چه برای او دست نایافتنی است، نیاز به یك منبع اصیل و غنی بسیار محسوس است، چنان كه امام راحل می‏فرماید: «اگر قرآن نبود، درهای معرفت بر ما بسته بود».
در میان كتاب‏های آسمانی و دست نوشته‏های بشری، قرآن مجید در این باره، جایگاه ممتازی دارد. تعریفی كه قرآن از انسان دارد (انِّی جاعِلٌ فی الارضِ خلیفةً)1 و تعریفی كه قرآن از خداوند ارائه كرده است (لیس كمِثلهِ شَی‏ء)2 و نیز بیان صفات جمال و جلال و تعریفی كه از نظام هستی و حیات و شعور همگانی موجودات ارائه داده (و اِن مِن شی‏ء الاّ یُسَبِّح بحمده)3 و تعریفی كه از پیوستگی و هماهنگی منظم همه كرات، افلاك، زمین و آسمان دارد (و الشمس و ضحاها و القمرِ اذا تلاها و النهارِ اذا جلاّها و اللیلِ اذا یغشاها...)4 و...، نیازمندی جامعه بشری و پویندگان راه حق و حقیقت را به این كتاب آسمانی ضروری ساخته است؛ زیرا بعضی از دانش‏ها به جز از طریق قرآن، برای بشر، قابل دست‏یابی نیست: «...و یُعلمُكُم ما لم تكونوا تعلمون؛ و آن چه را نمی‏دانستید به شما یاد می‏دهد...».5
از جمله آگاهی‏هایی كه به جز از طریق قرآن راهی برای دریافت آن نیست، آگاهی درباره جهان پس از مرگ و جزئیات جهان آخرت است؛ زیرا هیچ‏كدام از افراد بشر، تجربه تكرار و رفت و آمد آن را ندارند و درك بشری، هیچ‏گونه سابقه ذهنی از آن ندارد؛ در حالی كه در سوره «واقعه»، «صافات»، «مرسلات» و... صحنه قیامت به تصویر كشیده شده است.
4. نقش برجسته دیگر قرآن این است كه از سابقه تاریخ بشر، خبرهای درست و مطابق واقع را نقل كرده و سرگذشت پیامبران و محتوای پیام آنان را - بدون هیچ‏گونه تحریف - به جامعه بشری عرضه كرده است. ازاین‏رو، قرآن حتی بر پیروان تورات و انجیل، منّت شایان توجهی دارد كه چهره پیامبران بنی‏اسرائیل را به درستی معرفی كرده و حضرت موسی، عیسی، زكریا و... را آن گونه كه بوده‏اند - به دور از هر گونه تهمت و توهینی - شناسانده و نقشه تحریف‏گران و دسیسه‏گران را نقش بر آب ساخته است. قرآن مجید در این باره می‏فرماید: «و اذ قال اللهُ یا عیسی ابن مریم اَ اَنت قلتَ للناسِ اتخِذونی و امّی الهَینِ مِن دون الله قال سبحانك ما یكون لی اَن اَقولَ ما لیس لی بحقّ؛ و هنگامی كه خداوند گفت: ای عیسی پسر مریم! آیا تو به مردم گفتی كه من و مادرم را همچون دو خدا به جای خداوند بپرستید؟ گفت: منزّهی تو! مرا نشاید كه چیزی را كه حق نیست بگویم».6
5. نقش برجسته دیگر قرآن برای جامعه بشری این است كه ظرفیت جهان شمولی دارد و پیام‏های آن برای تمام مصلحان جهان و حافظان حقوق بشر، قابل اعتنا و كاربردی است. تكیه بر نقاط مشترك پیروان ادیان آسمانی و پای‏بندی به اصول انسانی (عدالت‏گستری، امانت‏داری و...)، تلاش برای ریشه‏كنی هر گونه ناهنجاری، ناپاكی و اختلاف و مخالفت با حق و درستی و... همگی شاخص‏هایی است كه ظرفیت جهان شمولی قرآن را به نمایش گذاشته است. آیات فراخوان قرآن، همچون تابلوی درخشنده‏ای، تمامی اصلاح‏گران و حق‏گرایان را به سوی محور وحدت و پاكی، به دور از هر گونه تعصب و خودخواهی دعوت كرده است؛ «قل یا اَهل الكتاب تعالَوْا الی كلمةٍ سَواءٍ بیننا و بینكم اَلاّ نعبدَ اِلاّ الله و لا نشركَ به شیئاً و لا یتّخذ بعضُنا بعضاً اَرباباً من دون الله؛ بگو: ای اهل كتاب! بیایید بر سر سخنی كه میان ما و شما یكسان است، بایستیم [و آن این [كه جز خدا را نپرستیم و چیزی را شریك او نگردانیم و برخی از ما بعضی دیگر را به جای خدا به خدایی نگیرد».8

پی نوشت

1. بقره (2) آیه 30.
2. شوری (43) آیه 11.
3. رعد (13) آیه 13.
4. شمس (91).
5. بقره (2) آیه 151.
6. مائده (5) آیه 116.
7. آل عمران (3) آیه 64.
8. برای آگاهی بیشتر ر.ك: محمدحسین طباطبایی، قرآن در اسلام؛ عبدالله جوادی آملی، قرآن در قرآن؛ عبدالله جوادی آملی، انتظار بشر از دین؛ محمدتقی مدرسی، مباحثی پیرامون معارف قرآن كریم؛ محمد غزالی، نقش قرآن در جهان معاصر.

پرسمان شماره 32

دفعات نمایش : 285

تاریخ: 1386.6.10

اخبار علمی و فرهنگی

محققان موفق به کشف درمان بيماريها از طريق زهر ...

درگیری ذهنی كمتر در جوانی، هوش بیشتر در پیری

كم‌كاري و پركاري تيروئيد هر دو باعث ناباروري در ...

درمان های چشم پزشکی ایران در سطح خاورمیانه قابل ...

افزایش ناهنجاریهای گوش و حلق و بینی بر اثر ازدواج ...

عارضه افتادگي پلک با جراحي رفع مي‌شود

50 درصد مشکلات ناباروري بين زوجين مشترک است

كشف ژن عامل افزايش مقاومت قارچ‌ها در برابر داروها