هنر كاشي‌كاري

اخبار ایران و جهان

مسیر جاری: صفحه اصلي•مقالات•تاریخ و سیاست•تاریخ اصفهان•هنر اصفهان

تبلیغات در سایت

پیوندهای ویژه

• ((آية الكرسى)) يكى ا ز مهمترين...

• بهره‏مندى از نعمات، نشانه‏ى...

• توصیه امام صادق(علیه السلام)...

• عمرت را داری چند می فروشی؟

• مكانها و زمانهای دعا

• شباهت امام سجاد(علیه السلام)...

• ازدواج فاطمه زهرا (سلام الله...

• گودی فرش را چگونه بر طرف کنیم؟

• حاملگي مولار چيست؟

• همسری بدون چسب!

• بارداري خارج رحمي چيست؟

• بخور و نخورهای نوروزی برای خانم...

• مقوی ومغذی کردن غذای کودک

• علت حركت دست‌ها حین قدم زدن

• تقویت سیستم ایمنی بدن با "کلم...

• زندگینامه سردار بدر شهید مهدی...

• چه کنیم در طول تعطیلات چاق نشویم؟

• چرا رنگ لب قرمز است؟

• مصرف پیاز آرامش می‌آورد

• سيره امام زمان (عليه السلام)...

• آیا در غیبت کبری قبولی اعمال...

• واقعه ظهور و دیگر ادیان ابراهیمی

• آسیب شناسی تعجیل در ظهور

• نواب خاصه در غیبت صغری

• غیبت صغری و كبری امام مهدی (علیه...

• طعم شیرین عدالت در دوران ظهور

• جنگ جهاني اول به مثابه فرصت...

• امام سجاد (علیه السلام) و نهضت...

• مشروطه زدايي و كودتاگرايي از...

• مروري بر جشنهاي 2500 ساله شاهنشاهي...

• گزارش کميسيون تحقيق سازمان ملل...

• مروري كوتاه بر نقش انجمنهاي...

گزارش تصویری

اخبار تازه

واکنش حامیان جلیلی به توهین علی مطهری

"ستاد راهیان حماسه" حامیان سعید جلیلی در دانشگاه تهران طی نامه‌ای خطاب به علی مطهری، سخنان وی را در خصوص...

اولین عکس مشترک آزاده نامداری و فرزاد حسنی بعد از ازدواجشان منتشر شد+عکس

اولین عکس مشترک آزاده نامداری و فرزاد حسنی بعد از ازدواجشان

آیین معنوی اعتکاف در مسجد دانشگاه تهران + تصاویر

آیین معنوی اعتکاف در مسجد دانشگاه تهران

تبلیغات آیت‌الله خامنه‌ای درانتخابات + عکس

پایگاه حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه ای تصویری از تبلیغات رهبر انقلاب در دوران رقابت های انتخاب ریاست...

جدایی جواد نکونام از استقلال قطعی شد

جدایی هافبک تیم استقلال از این تیم قطعی است.

حالا که قالیباف جلو افتاده ، حداد می خواهد ائتلاف را به هم بزند

مردم ایران مردم آزاده ای هستند. شما در مجسمه های 2500 ساله ایرانیان یک مجسمه در حال تعظیم و یا یک مجسمه...

رئیس‌ستادتبلیغاتی‌کاندید‌اصلاح‌طلب بازداشت شد

رئیس ستاد تبلیغاتی یکی از نامزدهای اصلاح‌طلب به اتهام کلاهبرداری بازداشت شد.

حکمی که در کارتابل احمدی نژاد هنوز مانده است

بعدازظهر جمعه ششم اردیبهشت، پس از پایان جلسه مجمع عمومی ششمین دوره سازمان نظام پزشکی نامه ای با دوامضا،...

خبر فتح خرمشهر را چه کسی به رهبر داد +صوت

پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بیانات رهبر انقلاب به مناسبت آزادسازی...

تبریک جالب علی‌کریمی به مناسب روز پدر

علی کریمی با ارسال پیامی ، به کلوپ هوادارانش روز پدر را به آنها تبریک گفت.

ضرغامی:هر نامزد 11 ساعت از صداو سیما فرصت تبلیغ خواهد داشت

عزت الله ضرغامی رئیس سازمان صدا و سیما اعلام کرد هر نامزد انتخابات ریاست جمهوری هفت ساعت و نیم از تلویزیون...

حاشیه های اولین همایش انتخاباتی آقای ولایتی

اولین همایش انتخاباتی علی اکبر ولایتی کاندیدای یازدهیمن دوره انتخابات ریاست جمهوری صبح امروز در ورزشگاه...

حجت السلام پناهیان:جوانی که صدای ضبطش را بلند می کند دچار سوء تفاهم است

حجت الاسلام پناهیان با بیان اینکه مردم جناح بندی ها را فراموش کنند و به کارآمدی افراد توجه داشته باشند،...

رویانیان: مبلغ قرارداد دایی از توافقش با راه‌آهن کمتر است

مدیرعامل باشگاه پرسپولیس گفت: مبلغ قرارداد علی دایی کمتر از قراردادش در تیم راه‌آهن است.

دفعات نمایش: 10250

دوشنبه 13 اسفند 1386

هنر كاشي‌كاري

كاشي از ديدگاه مواد اوليه و شيوه‌ي ساخت با سفال خويشاوند است منسوب به شهر كاشان است و كهن‌ترين نمونه‌ي آن، آجر لعاب دار مربوط به زيگورات چغازنبيل در دوره‌ي ايلام ميانه(1250 پيش از ميلاد) مي باشد كه در دشت شوش باستان قرار دارد. در پايان سده‌ي ششم پيش از ميلاد، در كاخ آپاداناي داريوش در شوش، آجرهاي لعاب‌دار بي همتايي در تزيينات كاخ به كار برده شدند كه سربازان گارد جاويدان و ساير نقوش رايج در دربار هخامنشي را در كمال ظرافت و زيبايي نشان مي‌دادند . اين صنعت در دوره‌ي اشكانيان رو به افول نهاد و گاه آجر لعاب‌دار در درپوش تابوت‌ها به كار رفت. در دوره ي ساسانيان، كاشي معرق از نوع مرغوب آن رواج پيدا كرد و در بناهاي اين دوره، به ويژه در كاخ بيشاپور و كاخ تيسفون، به كار برده شد.نقش هاي اين كاشي ها عبارت از زنان چنگ زن، بافنده و دارنده‌ي گل و مردان سالخورده است كه با قطعه‌هاي كوچك كاشي به رنگ‌هاي نارنجي، قهوه‌اي، زرد ، قرمز، گلي و آبي ، يشمي، شيري و خاكستري صورت گرفته و نشان دهنده‌ي كار دقيق و تنوع رنگ هاي رايج در دوره‌ي ساسانيان است.
كاشي در تزيينات سده‌هاي نخستين دوران اسلامي تاريخ ايران جاي خود را به هنر گچ بري داد و براي نخستين بار در معماري دوره‌ي سلجوقيان رايج گرديد، آن هم با رنگ فيروزه اي. در مدتي افزون بر يك سده در قلمروي سلجوقي كارآيي كاشي‌كاري گسترش يافت و در ابتدا جهت آراستن قسمت‌هاي فوقاني مناره ها و برجسته نمودن جملات مقدس مذهبي و آسان نمودن بازخواني آن‌ها به كار مي‌رفت. منار‌هاي سين، ساربان و مسجد علي در اصفهان، از نمونه‌هاي عالي اين هنر در دوران سلجوقي به شمار مي‌روند. كاشي كاري كامل، به معناي پوشانيدن تمام سطح بنا با قطعات كوچك كاشي به رنگ‌هاي مختلف ناگهان به وجود نيامد، آن گونه كه از هنگام كاربري قطعات فيروزه‌اي كاشي در بناهاي دور‌ه‌ي سلجوقي تا تكميل كاشي‌كاري 200 سال به درازا كشيد. اين هنر از سده‌ي هفتم هجري به آستانه‌ي تكامل خود رسيده و در آرامگاه اولجايتو (گنبد سلطانيه) هم در سطوح دروني و هم در سطوح بروني و سر در خانقاه شيخ عبدالصمد نطنز به كار رفته است. به مرور زمان كه كاشي جاي خود را در تزيينات بناها باز مي‌كرد، فن كاشي‌كاري و كاشي‌سازي نيز پيشرفت نمود و طرح‌هاي هندسي با تزيينات گل و بوته آميخته شد، كم كم رنگ‌هاي شفاف نيز به كار برده شد. از قرار معلوم مركز كاشي‌سازي و كاشي‌كاري، اصفهان، كاشان، يزد و كرمان بوده است. به چهاررنگي كه در گنبد سلطانيه به كار رفته، رنگ پنجم يعني سبز و رنگ ششم يعني قهوه‌اي، در نيمه ي سده ي هفتم هجري در اصفهان افزوده شد و رنگ هفتم ، يعني زرد طلايي در پايان سده ي هفتم در كرمان ديده مي‌شود. مسجد هفت شويه، امام زاده جعفر، مدرسه و بقعه‌ي بابا قاسم، مدرسه مظفري مسجد جامع در اصفهان و آرامگاه شيخ عبدالصمد در نطنز از نمونه هاي تكامل هنر كاشي‌كاري در اين دوران (سده‌ي هفتم و هشتم ) به شمار مي‌روند.
مايه گرفتن از دو رنگ آبي روشن و سير نه تنها در سده‌ي هشتم هجري بلكه در تمام دوره‌ي تيموريان و دهه‌هاي نخستين دوره‌ي صفويه رواج فراواني داشت. در اين جا بايد اشار‌ه‌اي نيز به كاشي چليپايي شكل و ستاره اي كه فراوان در كاشان ساخته مي‌شده است، داشت. اين كاشي‌ها در كنار هم نصب مي‌شده‌اند و مجموعه‌هاي خويشاوندي صورت مي‌گرفته با نقوش گل و بوته، اسليمي‌ها (در مساجد و آرامگاه‌ها)، پرندگان و حيوانات گوناگون چون اردك، در دوران صفويه به تدريج كاشي‌كاري به عنوان تنها عنصر تزييني جهت فضاهاي دروني و بروني بناها به كار گرفته شد و گنبد، ايوان‌ها، شبستان‌ها وديوارهاي جانبي و محراب‌ها با كاشي آراسته گشتند و در اين زمان افزون بر رنگ‌هاي رايج در دوران پيشين، رنگ قهوه‌اي نيز وارد كاشي‌كاري شد و كاربرد رنگ زرد نيز در رنگ‌ها بيشتر گرديد. كاشي‌كاري اين دوره، تا زمان پادشاهي شاه عباس نخست، از نوع كاشي معرق بود. به اين شكل كه ابتدا طرح نهايي را بر روي كاغذ پياده نموده، سپس آن را بر روي كاشي چسبانده ، آن گاه بر اساس نوع طرح تقسيم‌بندي نموده، قطعات برش خورده را مطابق طرح نخستين در كنار يكديگر چيده و از پشت با گچ به يكديگر متصل مي‌نمودند و بدين ترتيب تركيب نهايي طرح شكل مي‌گرفته است و مي‌گيرد . در زمان پادشاهي شاه عباس بزرگ با اراده‌ي اين پادشاه به ساخت بزرگ‌ترين مسجد عهد صفوي، يعني مسجد جامع عباسي و شتاب و علاقه‌ي شاه در پايان دادن ساخت و تزيين آن، هنرمندان را بر آن داشت تا به ساخت كاشي هفت رنگ اقدام نمايند. بر روي كاشي هفت رنگ، بدون محدوديت، همه‌ي رنگ‌ها به طور هم زمان بر كاشي نقش مي‌بندد.اين كاشي به دليل گسترده تر بودن سطح آن مي‌توانست بر سرعت توليد و نصب بيافزايد كه با اندازه‌ي معمول آن (22×22 سانتي‌متر) در سطوح مسطح قابل استفاده بود. ليكن در سطوح منحني كماكان از كاشي معرق استفاده مي شد و مي‌شود. در دوران قاجار رنگ‌هايي چون قرمز، صورتي و زرد تيره بر رنگ‌هاي پيشين افزوده شدند و هنر كاشي‌كاري نيز دچار افول در نوع و كيفيت كاشي‌سازي و كاشي‌كاري مي‌گرديد. هنرمندان نيز صلاح را در آن ديدند تا كارهاي تزييني ساده تر و آسان تر گردد و چنين شد كه رفته رفته طرح‌هاي هندسي ، كه از پايان دوره‌ي صفويه آغاز گشته بودند، در كاشي كاري‌ها بيشتر خودنمايي كردند و در ضمن كاشي كاري، جملات و واژه‌هاي مذهبي نيز به خط بنايي كه به طرح‌هاي هندسي نزديك است، نمايان شدند.

منبع: اصفهان اين همه هست اين همه نيست، منصور قاسمي- انتشارات نقش خورشيد، 1385،چاپ اول،صص 121 تا 124

ثبت نظر شما

نام و نام خانوادگی

نشانی پست الکترونیکی

متن نظر شما