1. آداب معاشرت با خانواده
لا تجعلن اكثر شغلك باهلك و ولدك؛ فان یكن اهلك و ولدك اولیاالله، فان الله لا
یصیع اولیاه، و ان یكونوا اعداالله، فما همك و شغلك باعداالله؟!. (حكمت 352)
بیشترین وقت خود را صرف زن و فرزندت مكن؛ زیرا اگر زن و فرزند تو دوستان خدا
باشند، خداوند دوستان خود را وانمی گذارد و اگر دشمنان خدا باشند، چرا باید هم و
غمت متوجه دشمنان خدا باشد.
2. برتر از خویشاندی
الكرم اعطف من الرحم. (حكمت 247)
كرامت و جوانمردی (در جلب عاطفه ها) از خویشاوندی برتر است.
3. بهترین همنشینان
من كتاب له للاشتر لما ولاه مصر: ثم الصدق بذوی المروءات و الاحساب، و اهل
البیوتات الصالحه، و السوابق الحسنه؛ ثم اهل النجده والشجاعه، و السخا و
السماحه، فانهم جماع من الكرم .(نامه 53)
در فرمان استانداری مصر به مالك اشتر می نویسد: دیگر آن كه با ارباب مروت و آنان
كه از خانواده های شریف و شایسته هستند و پیشینه های نیكو دارند و سپس با كسانی
كه دلاور و شجاع و بخشنده و گشاده دست اند، همنشین باش كه آنان همه بزرگواری را
در خود جمع كرده اند.
4. آداب معاشرت با مردم
زهدك فی راغب فیك، نقصان حظ. و رغبتك فی زاهد فیك، ذل نفس .(حكمت 451)
بی اعتنایی تو به كسی كه به تو راغب است كم سعادتی است و تمایل تو به كسی كه به
تو راغب است، خواری نفس است.
5. جایگاه نرمی
من كتاب له الی بعض عماله: اخلط الشده بضغث من اللین، و ارفق ما كان الرفق ارفق
.(نامه 46)
سختی و شدت را با نرمی و ملایمت بیامیز، در جایی كه نرمی مناسب تر و به مصلحت
نزدیك تر است نرمی كن.
6. اینگونه معاشرت نما
خالطوا الناس مخالصه ان متم معها بكوا علیكم، و ان عشتم حنوا الیكم .(حكمت 10)
با مردم چنان معاشرت كنید كه اگر بمیرید بر شما بگریند و اگر زنده باشید (غایب
شوید) مشتاق دیدن شما باشند.
7. كفایت ادب
كفاك ادبا لنفسك اجتناب ما تكرهه من غیرك .(حكمت 412)
برای ادب خود همین بس كه از آن چه كه بر دیگری نمی پسندی، دوری كنی.
8. زیورهای تازه
الاداب حلل مجدده. (حكمت 5)
آداب، زیورهای همیشه تازه اند.
9. موجب فضیلت و برتری
اذا حییت بتحیه فحی باحسن منها، و اذا اسدیت الیك ید فكافئها بما یربی علیها،
والفضل مع ذلك للبادی .(حكمت 62)
هنگامی كه درودی به تو گفته شد با درودی بهتر آن را پاداش بده و هنگامی كه دستی
به تو عطایی كند تو بیش از آن عطا مقابله بكن و با این حال برتری از آن كسی است
كه آغاز كرده است.
10. میراث بزرگ
لا میراث كالادب. (حكمت 113)
هیچ میراثی همانند ادب نیست.
11. پاداش نیكان
ازجر المسیء بثواب المحسن. (حكمت 177)
بدكاری را پاداش نیكان ده تا او را از بدی باز داری.
12. دوری از سخن چین
من اطاع التوانی ضیع الحقوق، و من اطاع الواشی ضیع الصدیق .(حكمت 239)
هر آن كس كه از سستی اطاعت كند، حقوق افراد را تباه سازد و كسی كه از گفته سخن
چین پیروی كند دوست صمیمی خویش را از دست بدهد.
13. نهی از بلندكردن صدا
لاصحابه عند الحرب: امیتوا الاصوات، فانه اطرد للفشل .(نامه 16)
به یاران خود در هنگام جنگ می فرمود: آهسته سخن بگویید، زیرا ترس و اختلاف را
بهتر ریشه كن می سازد. |