مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار

  اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی مشاوره خانواده معارف اسلامی
 تبلیغات در سایت   
بهداشت در خانواده
جوان و جوانی
همسران
پیوندهای ویژه  
دست کشیدن به صورت پس از دعا...
حکم وطن در روزه و اعراض از آن
در کلاس درس امیرالمومنین(علیه...
خطاب خدا به موسی: تو هرگز نتوانی...
رابطه محکم نماز شب و افزایش...
جهان از پرتو نور حضرت محمد صلی...
خطبه حضرت علی در نخستین روز...
چرا دختران زودتر از پسران مکلف...
نهاد خانواده
براي فرزندان خود چه نامي بگذاريم؟
ازدواج نامطلوب
مادران و نگرانی های رایج از...
قانون مربوط به حق حضانت
چگونه از چاقی فرزندمان پيشگيری...
صداقت های خطرناک
نقش ميدان مغناطيسى در حفاظت...
شاهنامه فردوسي نقطه پيوند ايران،...
مجمع مهدیه های سراسر کشور
گام های عملی در تقویت اعتماد...
روزه در بیماران دیابت ی و قلبی
راه هایی ساده برای محافظت از...
تکنولوژی لمسی در تلفن های هوشمند...
حضرت مهدی آخرین احیاگر و مجدد...
آسمان های تسخیر امام مهدی علیه...
زیارت امام زمان (ع) در روز جمعه...
امام انسان مافوق است یا مافوق...
فرق بین غیبت و عدم وجود
آیا تأخیر در فرج،موجب قساوت...
مکیال المکارم فی فوائد الدعاء...
مهدى موعود(ع) در گفتار دانشمندان...
چرا بنی‌صدر و حزب جمهوری اسلامی...
لیبرال‌های دین‌دار
نگاه نامتوازن به عرصه‌ی فرهنگ...
حزب جمهوری اسلامی و مدارا...
نگاهی مختصر به نقاط مثبت و منفی...
دلیل نام گذاری حماسی سال ۱۳۹۲...
سخنرانی امام، ۱۵ خرداد و همه...
ناگفته‌های هاشمی رفسنجانی از...
شاه در برابر طوفان‌ها خود را...
گزارش تصویری  
اخبار تازه   
صدرنشینی رویایی سپاهان در شب وداع تراکتور/ وضعیت عجیب تیم‌های گروه هفتم
تیم فوتبال سپاهان با پیروزی پرگل مقابل السد قطر صدرنشین شد و تراکتور سازی با شکست در عربستان از پیکارهای...
دورتموند با شکست وولفسبورگ به فينال رسيد
بوروسيا دورتموند در نيمه نهايي جام حذفي آلمان ميزبان وولفسبورگ بود و موفق شد با پيروزي 2 بر صفر به فينال...
قراردادهای میلیاردی و کیفیت پایین فوتبالیست‌ها/ پول‌هایی که از کیسه مردم می‌رود
خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: وزارت ورزش باید به طور جدی موضوع خصوصی سازی را عملی کند تا از کیسه مردم به...
"اتلتیکو"ی شگفتی‌ساز، بارسا را حذف کرد/ صعود به نیمه‌نهایی بعد از 40 سال
شب دوم از دور برگشت مرحله یک چهارم نهایی رقابتهای لیگ قهرمانان اروپا چهارشنبه شب با پیروزی اتلتیکومادرید...
جنجال میلیاردی پرسپولیس و فرار یک استقلالی از محرومیت/ لیگ جوش آورد!
خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: اگر دو تیم پدیده و نفت مسجد سلیمان با صعود از لیگ دسته اول فوتبال، لیگ برتری...
افشای رقم قراردادها هیچ اشکالی ندارد/ بازی سختی با تراکتورسازی داریم
سرمربی استقلال با بیان اینکه افشای قرارداد بازیکنان در رسانه‌ها هیچ ایرادی ندارد، گفت: آقای گودرزی به...
از امروز همه ایرانیان بیمه می‌شوند/ مردمی که بیمه ندارند برای دریافت بیمه مراجعه کنند
وزیر کار از بیمه شدن همه ایرانیان خبر داد و گفت: از امروز کسانی که بیمه نیستند می توانند برای دریافت...
هیچ کس نبايد فکر نکند که سخن گفتن علیه ایران برایش بی هزینه است
وزیر امور خارجه شب گذشته در نشست بیش از 70 تن از اندیشمندان، اساتید دانشگاه، پژوهشگران و نخبگان علمی...
اذعان وزیر خارجه آمریکا به کارشکنیهای رژیم صهیونیستی در مذاکرات سازش
وزیر خارجه آمریکا ضمن اذعان به شکست مذاکرات سازش به کارشکنیهای رژیم صهیونیستی به عنوان دلایل اصلی آن...
شکایت ذوب‌آهنی‌ها از سرمربی داماش/ پاسخ ادعاهای را با شکایت می‌دهیم
اصفهان – خبرگزاری مهر: مدیرعامل باشگاه ذوب‌آهن با انتقاد شدید از صحبت‌های یکشنبه شب سرمربی داماش گیلان،...
حاشیه در کمین تیم های ملی کشتی/ آیا فرایند انتخابی همچنان پابرجاست؟
با وجود روزهای آرام و کم‌حاشیه فدراسیون کشتی و فضای دور از تنشی که بر اردوهای تیم ملی حاکم است، برخی...
همیاری از لیگ بسکتبال انصراف داد/ فدراسیون: قانونی این اجازه‌ را نمی‌دهد
مسئولان هیات بسکتبال استان زنجان طی نامه‌ای به فدراسیون کناره‌گیری نماینده این استان از ادامه مسابقات...
جزئیات پیشنهاد کی‌روش به فدراسیون برای ماندن/ هزینه کادر فنی 12 میلیارد تومان
نایب رئیس اول فدراسیون فوتبال با بیان اینکه قبل از مذاکره رسمی با کارلوس کی‌روش جهت تمدید قرارداد باید...
نگاهی به اتفاقات هفته بیست و نهم لیگ برتر/ معرفی قهرمان از میان پنج تیم
خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: صدرنشینی نفت در هفته ناکامی فولاد و پرسپولیس، امیدوار شدن استقلال و سپاهان...
نوار ابزار
 
  دفعات نمایش: 1885    شنبه 17 مهر 1389 

راهكارهاي رسيدن به خضوع و خشوع


راهكارهاي رسيدن به خضوع و خشوع

آيت الله مصباح يزدي

آنچه در پي مي آيد بررسي راهكارهاي بدست آوردن حالت خشوع و خضوع در عبادتها و در برابر عظمت خداوند است كه استاد مصباح يزدي در اين مقال آن را در ابعاد مختلف بيان كرده است. اينك با هم آن را از نظر مي گذرانيم.

مؤمنين ممتاز

مؤمنين ممتاز، كساني هستند كه به حداقل ايمان اكتفا نمي كنند و در پي آن هستند كه به مراتب عالي تري از ايمان ترقي كنند.
لازمه ايمان اين است كه انسان ملتزم به رعايت احكام الهي و عبادت خدا باشد؛ آنچه كه سرلوحه دعوت همه انبياء بوده و لقد بعثنا في كل امه رسولا أن اعبدواالله واجتنبوا الطاغوت.(نحل/63) كمترين مرتبه عبادت آن چيزي است كه اغلب مؤمنان انجام مي دهند و در حد اسقاط تكليف است؛ به جا آوردن تكاليف واجب. اما اين كه عبادت چه اندازه در تكامل روح و سعادت اخروي فرد مؤثر باشد، بستگي به شرايط خاصي دارد كه در قرآن و روايات به تفصيل بيان شده است مهم ترين شرط، خشوع در حال عبادت است: قد أفلح المؤمنون¤ الذين هم في صلاتهم خاشعون (مؤمنون/ 2-1)؛ فلاح و رستگاري از آن مؤمناني است كه در نمازشان خاشع اند.

تفاوت خضوع و خشوع

يكي از كليد واژه هاي مطرح در فرهنگ اسلامي »خشوع» است. هر مؤمني كه در صدد ترقي و تكامل معنوي است بايد خشوع در عبادت را وجهه همت خود قرار دهد. بعضي تصور مي كنند خشوع، حالتي ظاهري در بدن است؛ انسان هنگام نماز نگاهش به محل سجده باشد، يا در حال ركوع گردنش كشيده و در حال قيام به حالت تواضع باشد. اين حالات كه در ظاهر نمازگزار پديدار مي شود و حاكي از تبعيت و تسليم اوست، «خضوع» ناميده مي شود. اما «خشوع» حالتي ادراكي است كه متعلق به قلب است؛ هر چند اثر آن ناخودآگاه در بدن هم ظاهر مي شود. ألم يأن للذين آمنوا أن تخشع قلوبهم لذكرالله؟ حديد61 «خشوع» به معناي فرو شكستن و در اينجا مرادف دل شكستگي است. «شكستن» در مورد چيزي قابل تصور است كه قابليت آن را داشته باشد. مثل ظرف چيني كه با ضربه اي ترك برمي دارد و هرچه ضربه شديدتر باشد بيشتر مي شكند.
دل انسان هم در مقابل بعضي ادراكات، حالت انفعالي دارد و اثري در آن ظاهر مي شود. اين اثر گاهي كم است و دوامي ندارد؛ گاهي هم اين اثر شديدتر است؛ تا جايي كه انسان به حالتي مي رسد كه به كلي خود را مي بازد، بي اختيار اشكش جاري مي شود و بدنش به لرزش مي افتد. اين، مرتبه شديد خشوع است؛ مراتب پايين تري از خشوع هم به حسب ظرفيت و آمادگي روحي و قلبي اشخاص در آن ها ظاهر مي شود. مهم اين است كه بدانيم خشوع چگونه پيدا مي شود. قرآن كريم مي فرمايد: لو أنزلنا هذا القرآن علي جبل لرأيته خاشعا متصدعا من خشيه الله (حشر/12)؛ اگر قرآن را ما بر كوه- كه نماد سختي و مقاومت است- نازل كرده بوديم در اثر خشوعي كه در آن ايجاد مي شد، از هم مي شكافت. چرا بايد كوه از هم بپاشد؟ در ادامه آيه منشأ «خشوع» و از هم پاشيدن و شكافتن كوه را چنين بيان مي فرمايد: من خشيه الله.

خوف از عظمت الهي

ما معمولا تصور مي كنيم فقط زماني كه انسان به ياد عذاب هاي قيامت و شهيق و زفير جهنم بيفتد، مي ترسد و خشيت و خوف پيدا مي كند. خوف و خشيت منحصر به خوف از عذاب نيست. بلكه مهم ترين خشيت، خشيتي است كه از احساس حقارت در مقابل شخصيتي عظيم حاصل مي شود. روشن است كه منظور از «خشيت» در اين آيه ترس كوه از عذاب نيست. زيرا اولا لازم نيست در هر آيه قرآن، ذكري از عذاب باشد. ثانياً كوه امكان ارتكاب گناهي را ندارد كه از عذاب بترسد. در آيه ديگري نيز به خشيت كوه از خدا اشاره شده: و ان منها لما يهبط من خشيه الله (بقره/47)؛ بعضي از سنگ ها از خشيت الهي از كوه به پايين فرو مي غلتند. تعبير ديگري شبيه اين در داستان حضرت موسي(ع) وارد شده، هنگامي كه آن حضرت در كوه طور از خداي متعال درخواست كرد: رب ارني انظر اليك؛ جواب داده شد: لن تراني و لكن انظر الي الجبل فان استقر مكانه فسوف تراني فلما تجلي ربه للجبل جعله دكار و خر موسي صعقا(اعراف/341)؛ جلوه اي از خدا براي كوه ظاهر شد، كوه از هم فروپاشيد و حضرت موسي(ع) بيهوش روي زمين افتاد. به بعضي موجودات ديگر، حتي موجودات بي شعور، كه به ظاهر از درك و فهم برخوردار نيستند نيز خوف و خشيت الهي نسبت داده شده: و يسبح الرعد بحمده والملائكه من خيفته.(رعد/ 31)
اين چه حالتي است كه وقتي جلوه اي از خداي متعال براي موجودي ظاهر مي شود، اين چنين از هم فرو مي پاشد؟ آنچه اجمالا مي توانيم در قالب مفاهيم ذهن خود بگوييم اين است كه اين حالت ناشي از درك گوشه اي از عظمت خداست. اما اين كه اين چه دركي است و چگونه در دل اثر مي گذارد، هركس شمه اي از اين حالات برايش پيدا شده و درك كرده باشد، مي تواند تصور مبهمي از آن داشته باشد. اين واقعيتي است كه قرآن به صورت هاي مختلفي به آن اشاره كرده است كه همه موجودات، خداي متعال را تسبيح مي گويند و در برابر او سجده مي كنند و خشيت و خوف الهي دارند. روشن است كه اين خوف هميشه ترس از عذاب نيست؛ زيرا همه موجودات عصيان نمي كنند. بلكه اين، حالت فروشكستن در مقابل درك عظمت الهي است و هر موجودي به اندازه ظرفيت وجودي خود، آن را درك مي كند. اگر بخواهيم چنين حالاتي براي ما پيدا شود و از شيعيان و متقين محسوب شويم، بايد سعي كنيم حالت خوف و خشيت به معناي وسيع آن در ما ايجاد شود، تا در اثر اين خوف و خشيت، حالت شكستگي، خودباختگي و احساس حقارت در برابر خداوند در ما پيدا شود. در چنين حالتي عبادت اثر مي كند؛ نماز همراه با خشوع، موجب فلاح و رستگاري مي شود.

عوامل خشوع

درباره چه چيزهايي بايد فكر و تمركز پيدا كنيم تا موجب خشوع شود؟ ابتدا بايد ببينيم چه چيزهايي موجب خوف و خشيت مي شود. براي امثال ما كه در سطح پاييني از بندگي هستيم، اولين چيزي كه به صورت طبيعي موجب خوف مي شود، ترس از عذاب است. شايد از همين رو در قرآن كريم آيات فراواني به انذار از عذاب هاي جهنم اختصاص داده شده؛ تعابيري كه مكررا در قرآن به كار رفته؛ عذابا شديدا؛ عذابا اليما؛ لعذاب الاخره اشد؛ و توصيف هاي مختلفي كه براي عذاب ذكر شده است؛ مانند زفير، شهيق، غسلين، زقوم، نار جهنم، سوخته شدن پوست و چروكيده شدن آن. طبيعت آدمي، به خصوص در مراحل اوليه كه هنوز معرفتش اوج نگرفته، بيش از همه چيز از چنين اموري متاثر مي شود. لذا خداوند بيشتر از تبشير، با زبان انذار در صدد هدايت و تربيت مردم برآمده است.

راهكار هاي ايجاد خشيت

اولين راه كار براي ايجاد خوف و خشيت اين است كه ما بيش از پيش درباره اوصاف عذاب و جهنم كه در خود قرآن آمده، دقت كنيم و براي خود لحظه اي را مجسم كنيم كه ما را به جهنم مي برند، جهنمي با همان اوصافي كه در قرآن و روايات توصيف شده؛ در چنين لحظه اي چه حالتي براي انسان پيش مي آيد و چه كسي مي تواند ما را از عذاب نجات دهد؟
تجسم عذاب و توجه به اين كه فقط خدا مي تواند ما را از اين عذاب حفظ كند. اولين گام در راه خشوع است. البته ما بايد به لطف خدا اميد داشته باشيم و از عنايت او مأيوس نشويم كه يأس از رحمت الهي از شديدترين گناهان است. اما بحث در اين است كه چه كسي مي تواند از عذاب الهي ايمن باشد؟ چه كسي مي تواند بگويد همه تكاليفي را كه خداوند واجب فرموده، انجام داده ام، شكر همه نعمت هايش را به جا آورده ام، گناهي مرتكب نشده ام، يا از همه گناهان توبه كرده ام؟ و چه كسي مطئمن است كه توبه اش قبول شده باشد؟ بنا براين احتمال عذاب براي همه وجود دارد. لذا بايد خوف از عذاب هم براي همه ما باشد و كسي نمي تواند بگويد: من مطمئن هستم كه به جهنم نمي روم. اين، امن از مكرالله است كه از بزرگ ترين گناهان كبيره است.
اگر انسان عذاب هاي قطعي را كه در قرآن ذكر شده و قابل انكار نيست، قبل از عبادت هاي خودش مجسم كند، حالت خوف و خشيتي براي او پيدا مي شود و به دنبال آن حالت دل شكستگي و فروشكستگي ايجاد مي شود كه اسمش «خشوع» است.

ترس از بي مهري

مرتبه بعدي خوف و خشيت متعلق به كساني است كه علاوه بر خوف از اين عذاب ها، عذاب هاي روحي را كه بسي سخت تر از عذاب هاي جسمي است، درك مي كنند و از آنها هراس دارند. بندگاني هستند كه ترس از محروميت از رحمت ها و نوازش هاي الهي دارند. قرآن كريم يكي از عذاب هاي سخت را براي كساني كه جنايت هاي بزرگ مرتكب شده اند، چنين توصيف مي فرمايد: ولا يكلمهم الله ولا ينظر اليهم يوم القيامه (بقره/ 471)؛ خدا با ايشان سخن نمي گويد و به آن ها نگاه نمي كند. يكي از نيازهاي انسان با شعور در قيامت اين است كه احساس كند خدا نظر رحمت به او دارد. لذا اگر كفار احساس كنند كه از چشم خدا افتاده اند و خدا به آنها اعتنايي نمي كند، اين برايشان بدترين عذاب است. شايد امروز ما نياز به لطف و عنايت خدا را درك نكنيم؛اما وقتي در روز قيامت پرده ها برداشته مي شود و نياز فطري ما ظهور پيدا مي كند، مي فهميم چقدر به لطف و رحمت خدا نياز داريم.
چه كسي مطمئن است كه در روز قيامت از لطف الهي بهره مند خواهد شد؟ همه ما نگران هستيم كه مبادا از اين لطف محروم بشويم. اگر انسان وارد صحنه اي شود و منتظر است نگاهي از لطف به او بشود، يا كلام محبت آميزي بشنود، ولي به جاي آن، به او بگويند: اخسؤوا فيها ولا تكلمو(مومنون/801) خفه شويد و سخن نگوئيد اين بزرگترين شكنجه و دومين خوفي است كه براي انسان پيدا مي شود.

ترس از شرمساري

كساني كه معرفت بيشتري دارند، با يادآوري لطف و محبت بيكران خدا نسبت به خودشان و عصيان و سركشي كه در برابر او داشته اند- به ويژه در حالي كه خدا ايشان را نظاره گر بوده- شرمسار و خجل مي شوند. از امام حسن مجتبي(ع) نقل شده است كه ايشان از «هول مطلع» بسيار گريه مي كردند. اين براي ما تعبير ناآشنايي است؛ چون در حجابيم و خود را مواجه با خدا نمي بينيم. اما روزي كه از اين دنيا به عالم ديگر برويم و وارد صحنه قيامت شويم، خود را با خدا مواجه مي بينيم؛ خدايي كه هزاران مرتبه او را مخالفت كرده ايم؛ در حالي كه او از هيچ لطفي در حق ما دريغ نكرده است. در چنين لحظه اي چقدر انسان خجالت زده و شرمسار خواهد شد؟ خجالتي كه از هر عذابي بدتر است. آيا نبايد همين امروز، قبل از اين كه به آن عالم برسيم و اين چنين سرافكنده شويم، با خود بينديشيم كه هر روز چند بار از احكام و دستورات خدا تخلف مي كنيم و به نواميس الهي خيانت مي كنيم؟ مگر نه اين است كه احكام خدا، نواميس الهي است؟ چگونه مي خواهيم در روز قيامت با خدا روبرو شويم؟
در دعاي بعد از زيارت حضرت رضا(ع) استغفارهاي متعددي ذكر شده كه اول آنها اين است: رب اني استغفرك استغفار حياء. خوب است كمي با خود بينديشيم كه با چه كسي حرف مي زنيم؟ با چه كسي مخالفت كرده ايم؟ با چه ابزار و وسايلي او را مخالفت كرده ايم؟ با نعمت هايي كه او به من داد، تا از آنها براي تكاملم استفاده كنم؛ اما من همان نعمت ها را وسيله گناه قرار دادم! چقدر زشت و ناپسند! تصور چنين مسايلي باعث مي شود حالت خشوع براي انسان پيدا شود.

خشوع در برابر عظمت الهي

گفتيم يكي از عوامل خشيت اين است كه انسان حقارت خود را در برابر عظمت الهي درك كند و هرچه بيشتر در اين زمينه تامل كند، بيشتر زمينه خشوع براي او فراهم مي شود. اما ما نمي توانيم عظمت خدا را به درستي درك كنيم؛ لذا از طريق تفكر درعظمت مخلوقات او درجبران اين نقيصه سعي مي كنيم. براي اين كار از عظمت حسي و حجمي- كه نزديك ترين مفاهيم به ذهن ماست- آغاز مي كنيم. ما در مقابل حجم عالم چه هستيم؟ نسبت ما با كره زمين، مانند قطره اي است به اقيانوس؛ حال اگر كره زمين را نسبت به منظومه شمسي بسنجيم، مثل پرتقالي است كه روي زمين افتاده باشد؛ خود منظومه شمسي در برابر كهكشان به قطره اي در دريا مي ماند؛ و اين كهكشان در ميان ميليون ها كهكشان ديگر؟ حال ما چه هستيم؟! همه اين عالم عظيم- كه ما قادر به درك عظمت آن نيستيم- با يك اراده الهي ايجاد شده و با قطع اراده او نابود مي شود. ما بنده چنين خدايي هستيم و با گستاخي تمام او را مخالفت مي كنيم!
تامل و انديشه در اين مسايل زمينه را براي پيدايش حالت خشوع در انسان فراهم مي كند. انسان هر قدر بتواند ناچيزي و حقارت خود را در برابر عظمت الهي درك كند، حالت شكستگي و بريدگي پيدا خواهد كرد؛ حالتي كه قابل وصف نيست. مانند كسي كه عمري به عنوان فردي ثروتمند زندگي كرده؛ اما دفعتا خود را در حالي ببيند كه حتي مالك يك پول سياه نيست؛ ناگهان فرو مي ريزد، مي شكند، آب مي شود و حالت انقطاع و بريدگي برايش پيدا مي شود و طبيعتا در چنين حالي ناله و زاري سر مي دهد و اشكش جاري مي شود. هرچه معرفت بندگان خدا بيشتر شود، چنين حالتي در آن ها بيشتر مي شود؛ تا جايي كه نيمه شب صيحه مي زنند و خوابشان نمي برد. حالت مرحوم آيت الله بهجت را در نماز به خاطر داريد؟ چنين حالي براي ما قابل فهم نيست. همين اندازه مي دانيم كه خدا به او معرفتي داده كه به اندازه ظرفيت خود، عظمت خدا را درك كند و در نتيجه درك عظمت الهي و حقارت خود، حالت خشوع در دلش ايجاد شده، و دل، صدا و بدنش را نيز به رعشه انداخته است.

kayhannews.ir

 
ثبت نظر شما  
نام و نام خانوادگی
 
نشانی پست الکترونیکی
 
متن نظر شما
 
   
حمید
با سلام از توجهی که به این موضوع داشتید ممنونم.انشاالله همه در مسیر بندگی حق تعالی قرار بگیرند. (در پناه حق)
دوشنبه 10 مهر 1391
ghgi nhynhva
با سلام بسیار عالی بود اگه سایت تخصصی تر بشه بهتره (مطالبی در زمینه نجات بندگانی مانند بنده )
دوشنبه 6 شهریور 1391
بنده گنه کارخدا
با سلام وادای احترام . مطالب عمیق وپرفهمی بود اجرتان با مالک یوم الدین
پنج شنبه 28 مهر 1390
علی حسن پور
با سلام و تشکر از مطالب خوبتان با عرض پوزش می خواستم بپرسم اسم این سایت چیه من که نتوانستم بخوانم !!!!!!!!!!!!!!!
چهارشنبه 22 تیر 1390
یه دوست
خیلی خوب بود
دوشنبه 3 مرداد 1390








ارتباط با ما نوار ابزار اخبار ایران و جهان تاریخ و سیاست مهدویت علمی فرهنگی خانواده معارف اسلامی صفحه اصلی

پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور
copyright 2007 Noorportal.net All Right Reserved ©
صفحه اصلیارتباط با مانقشه سایتدرباره ما