|
تأثیر نماز بر بهداشت خواب هر انسان طبیعی در حدود یک سوم عمر خود را در خواب طی می کند. خواب بر روان و جسم انسان تاثیر می گذارد. مثلاً در اشخاص افسرده میزان خواب به طور چشم گیری افزایش یا کاهش پیدا می کند . تغییرات خواب انسان بر روی جسم او نیز مؤثر است و 60 درصد مراجعه کنندگان به بیمارستان های عمومی ، در واقع از این مشکل روانی رنج می برند. به این ترتیب ایجاد بهداشت خواب در واقع یک رکن مهم بهداشت روانی و جسمی به حساب می آید . هر عاملی که در تنظیم خواب مؤثر باشد از بیماری های جسمی و روانی در ارتباط با خواب پیش گیری خواهد کرد. امروزه نخستین اصلی که در ایجاد بهداشت خواب توسط جدیدترین منابع علمی دنیا توصیه می شود « بیدار شدن هر صبح در یک موقع مشخص از خواب است .» یک نگاه کلی به اوقات شرعی نشان می دهد که وقت اذان صبح ، با در نظر گرفتن تغییرات ناشی از حرکات وضعی و انتقالی زمین ، زمان ثابتی است و اقامه کننده نماز صبح ، با برخاستن پس از اذان درواقع اساسی ترین گام را در جهت رعایت بهداشت خواب و در نتیجه آن سلامت بدنی و تعادل روانی برداشته است.
تأثیر نماز بر بیماری فشار خون افزایش فشار خون یکی از شایع ترین دلایل مراجعه به پزشک است . در اثر فشار خون بالا بعضی از اعضای بدن مثل قلب ، مغز ، کلیه ، چشم ، ... در معرض خطرند. در تمامی منابع معتبر علمی ، برای پیش گیری از بیماری فشار خون روش های غیر دارویی پیشنهاد می شوند که هم هزینه کمی دارند و هم در پایین آوردن فشار خون و ممانعت از بروز پیشرفت آن مؤثرند.
از جمله موارد درمان غیر دارویی عبارتند از :
1- کاهش دادن اضطراب و استرس ها
2- کاهش یا عدم مصرف الکل
3- کم کردن وزن
4- انجام ورزش های سبک و منظم در شبانه روز
با توجه به نقش بسیار مهم نمازهای واجب در روز در ایمن کردن انسان در مقابل استرس ها و مشکلات گوناگون زندگی میتوان به اهمیت نماز پی برد و با توجه به این که فرد نمازگزار به خود اجازه ی خوردن مشروبات الکلی نمی دهد ، می توان این امر را قدم مؤثری در پیش گیری و کنترل فشار خون است . از طرفی نماز با حرکات منظم « قیام و رکوع و سجود» همراه است که قابل مقایسه با یک نرمش سبک روزانه ی مشابه آن چه که در درمان های غیر دارویی توصیه می شود می باشد . هم چنین اگر به یاد بیاوریم که نماز رو به قله مکتبی است که خدای آن مکتب از پرخوری بی زار است متوجه می شویم که هر چهار درمان غیر دارویی برای کنترل و پیش گیری از فشار خون در احکام نورانی نماز نهفته است.
تاثیر نماز بر بیماری های پوست قبل از نماز خواندن مقدمات نماز و طهارت واجب است . از جمله پیرامون اهمیت نظافت دست و صورت که بر اثر نماز بر انسان هدیه می شود اما در ادامه وضو، فرمان الهی در مسح سر و پا گرفته است. هر چند می توان در بعد نمادین و از دیدگاه زیبایی شناسی ، مسح سر و پا در پایان وضو را سمبلی از پاکیزگی جسم از سر تا پا و از فراق تا قدم به حساب آورد . پاها و سر انسان برخلاف دست و صورت در بخش قابل توجهی از شبانه روز پوشیده هستند تا حدی که خود او نیز توجه کمی به آن ها دارد . اما امروزه برخی بیماری ها شناسایی شده که شروع تظاهرات این بیماری ها از پوست سر و پاهاست. به عنوان مثال برخی بیماری های قارچی پوست از حد فاصل میان شصت و دیگر انگشتان پا آغاز می شود که اتفاقاً درست محل این ناحیه مسح واجب دارد و به همین ترتیب مسح سر نیز می تواند توجه انسان را به آلودگی ، یا ضایعه عفونی در مو و پوست سر توجه دهد و در نتیجه انسان را برای دفع آنان به اقدام وادارد. در ضمن وجوب مسح سر و پا فرصتی است برای برداشته شدن پوشش پا و سر و در معرض اکسیژن قرار گرفتن این اعضا که علاوه بر شادابی پوست ، به نوبه ی خود مانع رشد ارگانیزم های بی هوازی در منافذ پوست خواهد شد . البته لازم است که بسیاری از بیماری های پوست « به ویژه عفونت » به وسیله ی غسل های متعدد اعم از واجب و مستحب که شخص نمازگزار در طول زندگی خود به جای می آورد قابل پیش گیری هستند .
تأثیر نماز بر احساس امنیت روانی کدام یک از دو دسته مردم سزاوار به امنیت هستند ، بگویید اگر می دانید بگو کسانی که ایمان آورده اند و ایمان خود را به ستم نیامیخته اند . « سوره مبارکه انعام ، آیه شریفه 82»
به گفته ی پزشکان استرس اشاره دارد به موقعیت های روانی و اجتماعی که باعث بیماری های جسمی و روانی و سایر اختلالات رفتاری می شود . از آن جا که انسان امروزی در معرض استرس های گوناگون قرار می گیرد و باید برای ادامه ی زندگی توانایی سازش با این استرس ها را داشته باشد. در نتیجه لزوم وسایلی که درجه مقاومت او را در برابر استرس و احساس امنیت و آرامش افزایش دهد به وضوح احساس می شود . اگر در جاهای مختلف جهان به مکان هایی که استرس های متعدد ، افراد را به آن مکان می کشاند مثل مطب ها ، زندان ها و بیمارستان های جسمی و روانی سری بزنیم متوجه می شویم که تعداد افراد مذهبی در مقایسه با افراد غیر مذهبی بسیار کمتر است . به عنوان مثال در کشور 90 درصد محکومان زندان را افراد بی نماز تشکیل می دهند . یا آمار بیماران بساری در بیمارستان ها که با نماز بیگانه اند به طرز باور نکردنی بیش از اشخاص مقید به نماز است. بررسی جوامع « هوتری» در امریکای شمالی حاکی از آن بود که بروز اختلال روانی در آن ها کم تر از سایر افراد جامعه است . جوامع « هوتری» جوامعی هستند که در شرایط آرام کشاورزی با عقاید دینی استواز زندگی می کنند و به این صورت می توانیم با فیلسوف قرن اخیر « لیمان » هم عقیده بود که گفته است : « دین و مذهب در زندگی به انسان اطمینان و تکیه گاه روحی می بخشد.» با این اوصاف نماز به عنوان برجسته ترین چهره ی ایمان ، نقش بزرگی در ایجاد امنیت روانی و توانایی مقابله با استرس ها در انسان ایفا می کند .
تأثیر نماز بر ثبات شخصیت ربنا افزغ علیناصبراً و ثبت اقدامنا : پروردگارا صبر و شکیبایی را بر ما فرو ریز و قدم هایمان را در زندگی ثابت و پایدار نما.» « شخصیت » در تعریف روان شناسی و روانپزشکی ، معرف مجموعه ای از صفات ، رفتار ، افکار و تمایلات عاطفی و هیجانی هر فرد باشد که او را از دیگران متمایز می کند . دانش امروز ، عوامل شکل دهنده ی شخصیت انسان را در دو گروه درونی و بیرونی طبقه بندی می نماید . عوامل درونی و جسمی در شکل گرفتن شخصیت انسان نقش عمده ای دارد . عوامل بیرونی شامل تاثیر والیدن و خانواده ، عوامل فرهنگی – اجتماعی و تجارب زندگی است. با توجه به نقش این عوامل متعدد بر روی شخصیت می توان رسیدن به ثبات شخصیت و برخورداری از آرامش و پایداری شخصیت را یکی از بهترین خواسته های بشر دانست. چرا که وجود ناهنجاری در هر کدام از عوامل شکل دهنده ی شخصیت می تواند اثرات فاجعه آمیزی مثل اختلالات پیچیده و متعدد شخصیت به دنبال داشته باشد. پذیرفتن مطلق و تسلیم در مقابل یک دین و پیروی از یک مذهب و پیمودن یک راه که همانا صراط مستقیم است، ویژگی مهم و برجسته ی نمازگزاران است . نمازگزار ضمن تکرار مکرر یک مجموعه از الفاظ و اذکار واحد در طی نمازهای روزانه ی خود پیوسته یک عقیده ی واحد و یک خط مشی مشخص را برای خود انتخاب می کند . او در حین تکرار جزء به جزء اصول اساسی ایدئولوژی خود در نماز – که همگی آن اصول در مضامین نماز متجلی است – پیوسته به تثبیت شخصیت واحد و ثابت خود می پردازد ، بدین ترتیب برای آن گروه که نماز را تکرار مکررات می داند شاید توجه به همین یک نکته کافی باشد که در همین تکرار همیشگی موهبت بزرگ ثبات شخصیت و تعادل کامل روانی نهفته است که می توان آن را به نوعی سرمنشاء تمام موفقیت های بشری در عالم ماده و معنا دانست.
تأثیر نماز بر افزایش طول عمر تکیه بر تقوا و دانش در طریقت کافری است راهرو گر صدهنر دارد ، « توکل» بایدش والاترین و بالاترین قدرت پزشک برای تشخیص و درمان بیماری ها تنها توکل بر باریتعالی است و دیگر هیچ . توجه به این نکته ی ظریف که بسیاری از مراجع تقلید بزرگ و مشایخ عرفان که ایمان و ذکر خدا در جزء جزء زندگی آن ها جاری است- عمرهای طولانی و پربرکت می کنند ، آشکار کننده ی این مطلب است که میان ذکر خدا و فزونی طول عمر رابطه تنگاتنگی وجود دارد . دراین مورد حتی برخی از نویسندگان علت علمی طولانی شدن بی سابقه عمر حضرت صاحب الزمان(عجل الله تعالی فرجه الشّریف ) را برای قرن ها تسلط همه جانبه و کامل ایشان بر مسایل جسمی و روانی بشر به حساب می آورند و حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشّریف ) همان بزرگ مردی است که والاترین حد نماز را به جای می آورد ؛ نمازی که پیوسته سزاوار ستایش و سلام ابدی است.
منابع: 1) 40 نکته پزشکی پیرامون نماز ، دکتر مجید ملک محمدی
2) مجله ی آشنا خانواده ، شماره ی 137 |