ويژگي هاي مسجد نمونه

قسمت پنجم و پایانی

نقش امام جماعت در نمونه شدن مسجد

در ميان تمام كساني كه به گونه اي در اداره امور مسجد دخالت دارند، امام جماعت، داراي نقشي ممتاز و ويژه است؛ زيرا او بار هدايت فكري، تربيتي و فرهنگي مسجد را بر دوش دارد.
از اين رو صلاحيّتها و شايستگيهاي او به طور مستقيم بر مسجد اثر مي گذارد و آن را در راستاي رسيدن به «مسجد نمونه» ياري مي كند.
البتّه ترديدي نيست كه اين مهمّ بي آن كه امام جماعت داراي خصلتها و ويژگيهاي لازم باشد، تحقّق نمي يابد.
از اين رو صلاحيّتها و شايستگيهاي او به طور مستقيم بر مسجد اثر مي گذارد و آن را در راستاي رسيدن به «مسجد نمونه» ياري مي كند.
البتّه ترديدي نيست كه اين مهمّ بي آن كه امام جماعت داراي خصلتها و ويژگيهاي لازم باشد، تحقّق نمي يابد. بر پايه منابع اسلامي، براي آن كه امام جماعت بتواند مسجد را در زمينه هاي گوناگون به پيش بَرَد بايد از ويژگيهاي زير برخوردار باشد:
1. عدالت؛ يعني نيرويي دروني كه او را از دست يازيدن به هر گونه گناه و آلودگي باز دارد.[1]
2. مروّت؛ يعني پرهيز از كارهايي كه شخصيّت او را در ديدگان خوار و بي مقدار سازد؛ هر چند آن كارها گناه نباشد.[2]
3. برخورداري از مراتب علمي لازم تا بتواند بار هدايت علمي ـ فكري مسجد را بر دوش گيرد. از همين روست كه در روايات اسلامي، تأكيدي خاصّ بر نمازگزاردن پشت سر عالم و دانشمند شده است.
درحديثي از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ آمده است:«كسي كه پشت سر عالمي نماز بگزارد، همچون كسي است كه در نماز به پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ اقتدا كرده است.»[3]
4. برخورداري امام جماعت از تقوا و فضيلتهاي اخلاقي تا بتواند مسجد را در زمينه هاي تربيتي بارور نمايد. بر همين اساس، از ديدگاه فقه اسلامي، نمازگزاردن با امامي كه پرهيزگارتر، مورد اطمينان و داراي فضيلتهاي بيشتري باشد، برتر است.[4]
5. پرهيز از افراط و تفريط و رعايت اعتدال در همه زمينه هايي كه به اداره مسجد برمي گردد.
در حديثي از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ آمده است:«كسي كه امامت گروهي را بر عهده گيرد و در برخورد با آنان و قرائت و ركوع و سجده و نشست و برخاست خود، راه اعتدال و ميانه روي را در پيش نگيرد. نمازش مورد پذيرش خداوند قرار نمي گيرد و از كتفان او تجاوز نمي كند. چنين امامي نزد خداوند، همچون پادشاه ستمگر و متجاوزي است كه براي خير و صلاح زير دستان خود تلاشي نكرده و فرمان خدا را در ميان آنان بپاي نداشته است .....»[5]
6. اهتمام جدّي به مسجد و برنامه هاي آن؛ زيرا مسجد هر گاه بخواهد نقش خود را به خوبي ايفا كند نيازمند آن است كه امام جماعت از نظر وقت و برنامه ريزي به اندازه كافي سرمايه گذاري كند. عمل پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ در اين زمينه الگوي خوبي براي ماست. آن حضرت پس از نماز صبح تا طلوع آفتاب در مسجد مي نشست و بخشي از اين وقت را صرف پاسخ گويي به پرسشهاي مسلمانان مي نمود.[6]
7. استفاده از افراد داراي صلاحيّت به عنوان معين و باور امام جماعت؛ تا مسجد در غياب امام جماعت اصلي دچار تعطيلي نشود. مسجد پيامبر هيچگاه در غياب آن حضرت تعطيل نشد. آن حضرت همواره به هنگام مسافرت و يا شركت در جنگها كسي را كه به امام جماعت خويش برمي گزيد.[7]
8. سعه صدر و گشاده رويي در برخورد با قشرهاي گوناگون و توان جذب آنان به اسلام و مسجد؛ بجز كساني كه داراي مشكل اساسي باشند؛ كه:
«آلَةُ الرِياسَةِ سَعَةُ الصَّدرِ»[8]
«ابزار رياست، سعه صدر است.»
9. اسلام علاوه بر عنصر «عدالت»، شرايط ديگري را نيز براي امام جماعت مقرّر نموده است؛ مانند عدم ابتلاء به بيماري جذام و پيسي، حدّ نخوردن هر چند توبه كرده باشد، حلال زاده بودن و .... .[9]
اسلام با در نظر گرفتن چنين شرايطي به ما مي فهماند كه امام جماعت، بايد فردي وجيه، خوشنام و داراي مقبوليّت اجتماعي باشد و با نمازگزاران اُنس و الفت و پيوندي صميمي داشته باشد.
10. حضور منظّم در مسجد به ويژه براي اقامه نماز.
11. خودداري از طولاني كردن برنامه ها مخصوصاً خود نماز، پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ همواره امامان جماعت را به رعايت اين نكته ترغيب مي نمود.
امام علي ـ عليه السّلام ـ نيز مي فرمايد:«آخرين سخن محبوبم پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ با من اين بود كه: علي جان! در نماز جماعت حال ضعيفترين مأموم را مراعات كن.»[10]
آري آخرين سخن پيامبرِ رحمت، سفارش درباره نمازگزاران و مسجد و نماز جماعت است؛ چه او مي داند كه نماز، اصلي ترين عنصر خيمه اي است كه او سالها در راه برپايي آن تلاش كرده است.
از خداوند بزرگ مي خواهيم كه به ما و نسلهاي پس از ما توفيق دهد تا در راستاي بر پايي نماز ـ اين فريضه بزرگ الهي ـ تلاش كنيم و مساجد، اين خانه هاي خدا و انوار تابناك الهي بر گستره زمين را بيش از پيش شكوه و رونق بخشيم.
از باب حُسن ختام، اين نوشتار را با حديثي نبويّ به پايان مي بريم. اَنَس مي گويد: پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ فرمود:«خداوند در روز قيامت؛ مساجد دنيا را در چهره مركبهايي نفيس، نوراني و سفيد به عرصه محشر وارد مي كند. پاهاي آنها را از عنبر، سرهاشان از مشك و افسار آنها از زبرجد سبز است. مؤذّنان از پيش رو و امامان جماعت پشت سر آن در حركتند. آباد كنندگان مسجد نيز از هر سو خود را بدو آويخته اند. مسجد در اين حال با همراهان خود، همچون برقي گذرا عرصه هاي قيامت را مي نوردد. مردم مي گويند: بي گمان اينها فرشتگان مقرّب الهي و پيامبرانند!! ناگهان ندا مي رسد: اينان نه فرشته اند و نه پيامبر؛ بلكه اينها اهل مسجد و گروهي از امّت پيامبرند كه به نماز اهتمام داشته اند.»[11]
لمثل هذا فليعمل العاملون و الحمدلله اوّلاً و آخراً .

پی نوشتها:

[1] . العروة الوثقي، سيد محمّد كاظم طباطبايي، ص 298، في شرائط امام الجماعة.
[2] . همان، ص 299، مسأله 12.
[3] . وسائل الشيعة، محمّد بن حسن عاملي، ج5، ص416، باب 26 از ابواب صلاة الجماعة، روايت 5.
[4] . العروة الوثقي، سيد محمّد كاظم طباطبايي، ص 284، في فضيلة صلاة الجماعة.
[5] . وسائل الشيعة، محمّد بن حسن عاملي، ج5، ص470، باب 69 از ابواب صلاة الجماعة، روايت 6.
[6] . وفاء الوفاء بأخبار دارالمصطفي، عليّ بن احمد سمهودي، ج 2، ص 444 ـ 445، دارالكتب العلميّة، بيروت، چاپ چهارم، 1404 هـ .ق، چهار جلد در سه مجلّد.
[7] . ر.ك: مغازي، محمّد بن عمر واقدي، ترجمه محمود مهدوي دامغاني، ص 5.
[8] . نهج البلاغة(خطبه ها، نامه ها و كلمات عليّ بن ابي طالب ـ عليه السّلام ـ )، تنظيم: صبحي صالح، ص 501، حكمت شماره 176.
[9] . ر.ك: العروة الوثقي، سيد محمّد كاظم طباطبايي، ص 298، في شرائط امام الجماعة.
[10] . وسائل الشيعة، محمّد بن حسن عاملي، ج 5، ص469، باب 69 از ابواب صلاة الجماعة، روايت 2.
[11] . الجامع لأحكام القرآن، محمّد بن احمد قرطبي، ج 12، ص 268، انتشارات ناصر خسرو، تهران، اُفست از چاپ دارالكاتب العربيّ، قاهره، 1387 هـ .ق، 20 جلد در 10 مجلّد.

رحيم نوبهار- مسجد نمونه، ص10

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار