کد مقاله : 29443        مسیر مقاله در نقشه سایت : , علمی و فرهنگی , نوآوری و شکوفایی

نوآوری های نظامی جمهوری اسلامی ایران


نوآوری های نظامی جمهوری اسلامی ایران

اشاره

یکی از مهم ترین مسائل در اطلاع رسانی کشورها، موضوع قدرتمندی نیروهای نظامی آن کشور است که موجب برانگیختن غرور ملی افراد جامعه می شود. صنعت نظامی ایران که با تولید تفنگ برنو در سال 1340 فعالیت خود را آغاز کرد، تا پیروزی انقلاب اسلامی به دور از خودکفایی بود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در دوران دفاع مقدس، ایرانیان از نظر نظامی با تحریم گسترده کشورهای غربی و شرقی مواجه شدند. در آن زمان، آنان حتی از دادن سیم خاردار به کشور ما ممانعت می کردند: چه رسد به تسلیحات دیگر. بنابراین، نیروی های مسلح با بهره گیری از امکانات موجود در نیروهای نوآور خود، با تمام توان به فعالیت پرداختند.پس از جنگ تحمیلی و در سال های اخیر، استراتژی های قدرت های بزرگ دگرگون شده و در نتیجه تهدیدات گسترده ای فراروی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است. در این سال ها، جهت گیری دفاع ایران در حوزه تسلیحات و دستاوردهای نظامی، مبتنی بر ضرورت های امنیتی بوده است. از این رو، برای ارتقای صنعت دفاعی کشور، وزارت «دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح» از ادغام وزارتخانه های دفاع و سپاه تأسیس شد. از آن پس، رشد و توسعه صنعتی در بخش های مختلف در زمینه تولید محصولات نظامی، از جمله تسلیحات و تجهیزات زرهی، دریایی، موشکی، هوایی و... رونق تازه ای یافته است.
نوشته پیش رو، برخی از نوآوری های نظامی ایران را در سال نوآوری و شکوفایی، به صورت دسته بندی شده ارائه می کند.

صنایع موشکی
1. موشک های بالستیک:

گروهای موشکی بالستیک را می توان با توجه به برد آن ها به سه دسته تقسیم کرد:

الف) موشک های بالستیک با برد کوتاه

فجر3
موشک بالستیک فجر3، از جمله پیشرفته ترین موشک های جمهوری اسلامی و قادر به پرتاب کلاهکی با سه بخش پرتابی مستقل است. ایران از این موشک تاکنون در عملیات واقعی نظامی استفاده نکرده و آخرین بار، در رزمایش موسوم به پیامبر اعظم(صلّی الله علیه و آله) مورد آزمایش قرار گرفت.
فجر5
موشک فجر5، از نوع زمین به زمین با برد کوتاه است و در هر واحد محرکه، چهار لوله پرتاب قرار داده شده است. اگر چه انگیزه اولیه در تولید این موشک، به کارگیری آن بر ضد هدف های زمینی بوده، ولی درصورت نصب جهت یاب راداری روی آن، از این موشک می توان بر ضد کشتی ها و هدف های دریایی نیز بهره گرفت. موشک فجر5 می تواند هدف هایی را تا مسافت 75 کیلومتر مورد اصابت قرار دهد.
فاتح 110
این موشک زمین به زمینِ هدایت شونده، از جمله موشک های کوتاه برد است که از سوخت جامد بهره می برد و دقت بالایی در انهدام اهداف تعیین شده دارد. فاتح 110 موشکی سطح به سطح است که توانایی هدف قرار دادن اهدافی در دویست کیلومتری را داراست.

ب) موشک های بالستیک میان برد

شهاب 3
برد موشک های نسل جدید شهاب 3، در مقایسه با سری پیشین، صد در صد ارتقا پیدا کرده و از 1300 کیلومتر، به 2500 کیلومتر افزایش یافته و خطای هدف گیری که در نسل پیشین درمورد برد آن هشت در ده هزار بوده، درنسل جدید، به دو در ده هزار کاهش یافته است. نکته دیگر، سیستم اختصاصی ناوبری موشک های شهاب است که جای هیچ شبهه ای را باقی نمی گذارد که این موشک، کارمتخصصان ایرانی است. این سیستم، قدرت شناسایی و اصابت به اهداف را به گونه ای بسیار دقیق در اختیار ایران قرار داده است، به گونه ای که افزون بر اطمینان از برخورد موشک به هدف مورد نظر، در صورت خروج از مسیر تعیین شده نیز می توان آن را تصحیح کرد و درصد اطمینان از برخورد را به نحو چشم گیری افزایش داد.
قدر 1
پس از ساخت موشک های سری شهاب، متخصصان دفاع کشورمان توانستند موشکی را طراحی و تولید کنند که حداکثر برد آن پانصد کیلومتر بیش از شهاب 3 است؛ یعنی در واقع 85 درصد اروپا و 70 درصد آسیا در تیررس این موشک قرار دارد.
این موشک با نام« قدر1» در رژه نیروهای مسلح در کنار حرم مطهر حضرت امام(رحمت الله علیه) به همراه سکوی پرتاب آن به نمایش گذاشته شد.
عاشورا
این موشک کاملاً براساس توانایی های داخلی ایران ساخته شده و در این باره از هیچ کشوری کمکی دریافت نشده است. عاشورا با سوخت جامد کار می کند. برد آن بین 2000 تا 2500 کیلومتر است. این موشک دو مرحله ایِ میان برد، موشکی است که می توان برای پرتاب آن از زیر ساخت های موشک شهاب 3 استفاده کرد و قابلیت حمل چندین نوع کلاهک را نیز داراست.

ج) موشک های بالستیک برد بلند

شهاب 4 تا 6
در خصوص این دسته از موشک های بالستیک، هنوز اطلاعات دقیقی در دست نیست. اما گفته شده که متخصصان ما در حال کار بر روی این نوع جدید از موشک ها هستند تا هر چه زودتر آن ها را آماده سازند و به نمایش درآورند.

2. موشک ضد زره طوفان

این موشک برای هدف قراردادن تانک های مجهز به زره های واکنشی طراحی و تولید شده است. طوفان قادر است همه اهداف خود را درشب و روز رهگیری کند و منهدم سازد.

3. موشک توسن 1

این موشک برای انهدام هدف های زرهی، تانک هایی با زره واکنشی، انهدام مواضع بتونی و هدف های دریایی طراحی شده و دارای عمق نفوذی در حدود هشتصد میلی متر و سرعت متوسط ششصد متر در ثانیه است.

4. موشک کوثر

موشک کوثر که نوعی موشک کروز است، سلاحی هوشمند به شمار می آید که می تواند درسه وضعیت ساحل به دریا، دریا به دریا، و هوا به دریا اهداف خود را مورد اصابت قرار دهد. نیروهای مسلح ایران در سال 2006 آزمایش موفقی بر روی موشک زمین به دریای کوثر با بردهای متعدد کوتاه برد و میان برد صورت داد. این موشک دارای دستگاه کنترل از راه دور و سیستم شناسایی هدف است.

5. دوش پرتاب میثاق 2

دوش پرتاب میثاق 2 برای نخستین بار در رزمایش ضربت ذوالفقار مورد آزمایش قرار گرفت و به نیروهای مسلح تحویل داده شد. این جنگ افزار، اسلحه ای سرنوشت ساز در جنگ های چریکی و نامتقارن است؛ زیرا امکان شلیک به انواع تانک، نفربر و ... را می توان در حافظه الکترونیکی آن تعریف کرد. اما تخصص عملکردی این سلاح در شکار بالگردهاست. این موشک قادر به رهگیری و انهدام اهداف هوایی است که با استفاده از نقاط کور راداری، در ارتفاع بسیار کم پرواز می کنند.

صنایع هوایی
1. ساخت هواپیماهای فوق سبک بدون سرنشین

جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، زمینه بروز بسیاری از نوآوری ها را برای نیروی مسلح فراهم کرد. یکی از این نوآوری ها، ساخت هواپیماهای بدون سرنشین است. هم اکنون تمام کشورهای دنیا با درک اهمیت هواپیماهای بی سرنشین، سرمایه گذاری بالایی را در این زمینه آغاز کرده اند. شاید مهم ترین دلیلی که این سرمایه گذاری ها را توجیه می کند، این باشد که استفاده از آن ها هیچ گونه خطری برای نیروهای انسانی ندارد.
مأموریت این هواپیماها شامل مراقبت های گشت زنی و دیده بانی، گشت دریایی، عکس برداری و فیلم برداری در شب است. البته این هواپیماها مستقل عمل نمی کنند، بلکه مجموعه ای مفصل ازتشکیلات کنترل زمینی ، ایستگاه های برنامه ریزی مأموریت، تجهیزات و... ، آن ها را حمایت می نمایند.
الف) مهاجر2: این پرنده برای شناسایی و مراقبت با توانایی ارسال زنده اطلاعات پروازی و تصاویر دریافتی به ایستگاه کنترل زمینی ساخته شده است.حداکثر سرعت این هواپیما دویست کیلومتر در ساعت است و نود دقیقه در هوا می ماند. این پرنده تا یازده هزار پا(حدود چهار هزار متر) ارتفاع می گیرد و تا پنجاه کیلومتری تصویر می فرستد.
ب) فراز 2: پرنده ای کوچک و بدون سرنشین که توسط دست پرتاب می شود و می توان آن را در یک کوله پشتی قرار داد. فراز 2 موتوری الکتریکی دارد که حداکثر سرعت آن را به نود کیلومتر می رساند و تا شعاع ده کیلومتری می تواند تصاویر زنده را به یک رایانه بفرستند. سقف ارتفاع این هواپیما سه هزار متر و مداومت پروازش سی دقیقه است.
ج) صاعقه 2: این پرنده بدون سرنشین، جزء دسته آماج پرنده است؛ بدین معنا که این پرنده ها وظیفه دارند با پرواز روی آسمان دشمن، آتش پدافند هوایی را به خود جلب کنند. این هواپیما با حداکثر سرعت 250 کیلومتر در ساعت، می تواند تا ارتفاع یازده هزار پایی اوج گیرد و به مدت بیش از نود دقیقه پرواز کند.
د)هدهد: این هواپیمای بدون سرنشین، یکی از پیشرفته ترین محصولات نظامی ایران است. این پرنده که به منظور شناسایی مواضع دشمن ساخته شده، حداکثر سرعتش 250 کیلومتر بر ساعت است و سقف پرواز آن به پانزده هزار پا می رسد و مداومت پروازی آن بیش از هفت ساعت است.

2. جنگنده رادار گریز شفق

تکمیل پروژه شفق در سال 83 گزارش شد. این جنگنده در سه نوع آموزشی دو نفره، جنگنده دو نفره و جنگنده یک نفره طراحی شده و نخستین جنگنده رادار گریز ایرانی است.

3. جنگنده صاعقه

این جت جنگی، با دستان پرتوان متخصصان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران طراحی و ساخته شده است. توانایی این جنگنده در حمل و شلیک انواع راکت، پرتاب انواع بمب و موشک با سیستم رادار پیشرفته، قابلیت مناسبی به آن داده است. کاکپیت یا همان کابین خلبان صاعقه بسیار راحت است و خلبان امکان دید کامل اطراف خود را دارد. همچنین این جت جنگی، تنها جنگنده ای است که با ابتکار متخصصان ایرانی، مجهز به دید خلبان درجهات اصلی و فرعی شده است. به زبان ساده تر، خلبان به وسیله دوربین های پیشرفته مداربسته، قسمت عقب و ... را به راحتی می تواند ببیند که این قابلیت، قدرت این جنگنده را در تعقیب و گریز جنگنده ها و درگیری های هوایی و مانورهای واکنش سریع، به شدت افزایش می دهد. قدرت مانور هوایی صاعقه و خطای بسیار پایین و نیز شتاب لحظه ای و سریع، از ویژگی های این جت جنگی شمرده می شود.
نسل سوم هواپیماهای صاعقه در سال 86 تولید شده است. افزون بر این، ایران به فناوری ساخت نسل چهارم و پنجم جنگنده صاعقه دست پیدا کرده است. این نسل از هواپیماهای نظامی، با فناوری روز اروپا برابری می کند و قادر است از دید رادارهای دشمن مخفی بماند.

4. شبیه ساز پروازی بالگرد 206

شبیه ساز کامل پروازی بالگرد 206، برای نخستین بار در ایران و خاورمیانه در هوانیرو طراحی و تولید شده است. با استفاده از این شبیه ساز، در هر هزار ساعت پرواز، امکان بروز یک خطا وجود دارد و هر گونه خطا یا عیب به طور خودکار و به صورت بصری به خلبان هشدار داده می شود. دانش ساخت و راه اندازی انواع شبیه سازهای متحرک و کامل پروازی، تاکنون در اختیار تعداد معدودی از کشورهای آمریکایی و اروپایی بوده است و به علت تحریم تسلیحاتی کشورمان، امکان خرید آن ها، حتی با صرف هزینه های سنگین نیز میسر نیست.

5.هواپیمای مسافربری ایران 140

این هواپیمای 52 نفره که سرعت آن 570 کیلومتر در ساعت است، قابلیت نشست و برخاست در انواع شرایط جوّی و فرودگاه های کوچک را داراست.

6.هواپیمای فجر 3

هواپیمای چهار نفره که گواهی نامه استاندارد اروپا را داراست، و برای آموزش خلبانی، گشت زنی و ترابری هوایی به کار می رود.

صنایع زرهی و خودرویی
1. جیپ تاکتیکی و چند منظوره تندر

جیپ تاکتیکی تندر، در بخش تولیدات زرهی و زمینی وزارت دفاع در سه سال طراحی و به نیروهای مسلح تحویل داده و جای گزین جیپ های قدیمی امریکایی شده است. این جیپ تمام ایرانی، از نظر لایه بندی فیزیکی و جداری، دارای دو لایه با آلیاژهای مقاوم در برابر اصابت ترکش و حرارت است. همچنین کمک فنرهای منحصر به فرد این خودرو، آن را صددرصد در برابر چپ کردن هنگام دورزدن با سرعت بالا و به هم خوردن تعادل، ایمن کرده است. سرعت این جیپ 130 کیلومتر در ساعت بوده و عملکرد آن در مناطق کویری و کوهستانی است.

2.تانک ذوالفقار 3

نوع بهینه سازی شده تانک روسی تی 550 است که با تجهیز به سیستم مدرن کنترل آتش، ضمن افزایش قدرت حمله و دفاعی تانک فوق، توان مانور عملیاتی آن را افزایش داده است. ذوالفقار3 توانایی آن را دارد که با پرتاب راکت های دودزا و منحرف کننده، پنج راکت را به صورت هم زمان شلیک کند. افزون بر این، به دلیل ارتفاع کم و زاویه کم پیشانی، از بیشترین حفاظت برخوردار است. قابلیت حرکت در آب در عمق 60/1 متری، یکی دیگر از ویژگی های بارز آن است.

3.خودرو تاکتیکی سپهر

این خودرو، ماشینی نظامی است که قادر به حمل ده نیروی نظامی با تجهیزات کامل و حمل یک و نیم تن بار و تجهیزات است. قابلیت مهم خودرو سپهر، حفظ تعادل در موقعیت های کوهستانی با شیب بسیار تند است. علت حفظ تعادل بسیار مطلوب آن، این است که کمک فنرهای این خودرو طوری طراحی شده که هنگام عبور از مناطق تخته سنگی و ناهموار، به صورت خودکار کوتاه و بلند می شود و در حالت متعادل قرار می گیرد. تخصص حرفه ای این خودرو کماندویی، حمل نیرو به ارتفاعات است.

4.نفربر رخش

این نفربر، مخصوص جنگ های نامتقارن طراحی شده و با سرعت حدود نود کیلومتر در ساعت، ظرفیت جا به جایی ده نفر با تجهیزات کماندویی را داراست. نیز رخش مجهز به یک مسلسل تمام اتوماتیک است. این زره پوش، تمام اطراف خود را به وسیله دوربین های مداربسته مشاهده می کند. این ویژگی، به هدایت کنندگان رخش امکان این را می دهد که از حمله های ناگهانی و نیز نصب مین های چسبان از طرف دشمن آگاه شوند.

5.مین کوب تفتان

این مین کوب، قابلیت پاک سازی مین هایی تا وزن ده کیلوگرم و تا عمق سی سانتی متر را داراست. تفتان قادر است درهر ساعت، بین سه تا شش هزار متر مربع را پاک سازی کند.

صنایع تسلیحاتی
1.اسلحه ملی خیبر

این سلاح که نخستین سلاح انفرادی ملی به شمار می آید، قابلیت انتخاب حالت های شلیک در وضعیت های گوناگون (شلیک ضامن، تک تیربار، رگبار و سیستم جدید سر تیربار) را داراست. این سلاح نخستین بار در سال 2004 مورد آزمایش قرار گرفت و به نمایش درآمد.

2.سلاح گوشه زن ساخت ایران

این سلاح، قابلیت شلیک به پشت دیوارها را داراست و تولید آن یکی از مهم ترین تحولات در صنایع دفاعی ایران به شمار می آید. تولید این سلاح در انحصار اسرائیل قرار داشت واین نخستین سلاحی از این نوع است که از سوی کشوری جز اسرائیل تولید می شود.

3.توپ تمام اتوماتیک 35 میلی متری سماوات

این توپ نوعی از توپ های ضد هوایی مجهز به سیستم کنترل آتش است که در صنایع ایزایران، وابسته به وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح طراح و ساخته شده است. سماوات می تواند اهداف گوناگون هوایی، هواپیماهای جنگنده، بالگردها و انواع موشک ها را هدف قراردهد.

5.تندر نه میلی متری سبک

تندر، نوعی مسلسل است که می تواند نهصد تیر در هر دقیقه با حداقل برد صد و حداکثر برد 1250 متر شلیک کند. سرعت اولیه شلیک از سوی این مسلسل، 275 متر بر ثانیه است.

6.خمپاره انداز فاتح

این خمپاره اندازه 60 میلی متریِ قابل حمل، با حداقل برد صد و حداکثر برد1050، مورد استفاده نیروهای تکاور قرار می گیرد.

7.خمپاره اندازه 81 میلی متری

این خمپاره انداز، قابلیت شلیک بیست تیر در هر دقیقه به فاصله حداکثر 5200 متر را داراست.

8.تیربار دوشکا

تیربار دوشکا با کالیبر 127 میلی متری، می تواند تعداد ششصد تیر در هر دقیقه به فاصله 1600 متری برای اهداف هوایی و 330 متری برای اهداف زمینی شلیک کند. سرعت اولیه شلیک با این تیربار، هشتصد متر بر ثانیه است.

9.تیربار ام- ژ3

این تیربار با کالیبر 762 میلی متری، می تواند 1100 تیر در هر دقیقه تا فاصله حداکثر چهارهزار متری شلیک کند. سرعت اولیه شلیک از سوی این تیربار، 820 متر بر ثانیه است.

10.تفنگ ضد زره

تفنگ تک تیرانداز ضد زره، سلاحی سنگین است که قابلیت نفوذ در انواع زره ها، سنگرهای بتنی، خودروهای فرماندهی و افراد مسلح با لباس های ضد گلوله را داراست. این سلاح با کالیبر127 میلی متر، دارای قدرت تخریب قابل ملاحظه ای می باشد.

11.بمب هوشمند قاصد

بمب قاصد، بمبی هوا به زمین، هدایت شونده و دوربرد است که با بهره گیری از پیشرفته ترین فناوری های روز جهان طراحی شده و نیاز نیروهای هوایی کشورمان را به یک سلاح توانمند هدایت گستر و دورایستا تأمین می کند. این نوع بمب، از تسلیحات استراتژیک شمرده می شود و تولید آن اکنون در دست معدودی از کشورهاست. جالب این که همه مراحل تحقیق، طراحی و تولید این بمب به دست متخصصان هوشمند و اقتدارآفرین وزارت دفاع انجام شده است.

صنایع دریایی
1.ناوچه موشک انداز جوشن 1

ناوچه موشک انداز جوشن، از آخرین فن آوری روز دنیا در زمینه ساخت بدنه، سامانه های تسلیحاتی، الکتریکی و الکترونیکی، و قدرت آتش توپخانه ای و موشکی سنگین برخورداراست. استفاده از آلیاژهای ضد حرارتی و چند لایه، باعث شده این ناوچه، مقاومت بسیار بالایی در برابر انواع موشک و اژدر از خود نشان دهد. ویژگی فوق العاده این شناور تمام ایرانی، سرعت و مانور بالا در درگیری های دریایی است. جوشن ، مجهز به انواع تسلیحات استراتژیکی چون توپ فجر 27، هواپیماهای بدون سرنشین جاسوسی، زیردریایی های فردی و شناسایی السّابحات و... است.

2.توپ فجر 27

فجر 27، قدرتمندترین توپ دریایی جهان است که توانایی نواخت بالا( دوازده گلوله مرگبار در دقیقه) برابر با استانداردهای جهانی را داراست و قابلیت کنترل از راه دور را نیز دارد. جمهوری اسلامی ایران، سومین کشوری است که به فناوری ساخت این توپ پیشرفته دست یافته است.

4.لَندینگ کرافت

این شناور هزار تنی، توانایی حمل سوخت، آب شیرین و ماشین آلات تا هشتصد تن را داراست و از سرعتی معادل دوازده گره دریایی برخوردار است.

5.ناوچه موشک انداز ذوالفقار

این شناور که به پیشرفته ترین تجهیزات الکترونیکی، مخابرات و اُپتیکی مجهز است، سرعت و قدرت مانور قابل ملاحظه ای دارد و طراحی آن بر اساس شرایط آب و هوایی و ویژگی های منطقه ای خلیج فارس انجام شده است.

6.زیر دریایی السّابحات 15

این زیردریایی، از نوع مرطوب است و می تواند به راحتی تا نقاط نزدیک دشمن، عملیات های گوناگون، از جمله گشت شناسایی، پیاده کردن تکاور، حمل و نصب مین و هدایت توپخانه را انجام دهد.

7.هواناو یونس

این هواناو، ظرفیت حمل 26 نفر سرنشین و دوتن بار را داراست. سرعت آن هشتاد کیلومتر در ساعت و برد عملیاتی آن ششصد کیلومتر است. همچنین این هواناو نیاز به سوختگیری مجدد ندارد.

8.زیردریایی میدجت

زیردریایی میدجت، یک شناور زیر سطحی سبک است که در حمله به کشتی های ساکن یا متحرک، قطع دژهای حمل و نقل دشمن و شناسایی اهداف نظامی به کارمی رود. افزون بر این، این زیر دریایی قابلیت حمل تکاوران را دارد و می تواند چنان زیر آب مخفی شود که حتی با تجهیزات روزآمد شناسایی، قابل شناسایی نباشد.

منابع
1. رضا تقی زاده، (( نمایش توان موشکی در رزمایش سپاه و پی آمدهای آن))، گرفته شده از:
mf rt maneuver.shtml070123/01/2007/ http://www.bbc.co.uk/persian/iran/story
22617= http://www.centralclubs.com/viewtopic.php?t .2
3.امیر حسام ملایی یگانه، ((موشک بالستیک فوق مدرن فاتح 110))، گرفته شده از:
html..11916t/348http://www.daneshju.ir/forum/f
4. ((تازه ترین فناوری ها در ساخت هواپیما)).(31/5/1386)، گرفته شده از:
30761www.hamshahrionlion.ir/News/?id=
5.(( اطلاع رسانی نظامی و برانگیختن غرور)).(3/11/1386)، گرفته شده از:
44293http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
6.(( ارزیابی وضعیت ناوگان نظامی کشور در دریا)) (6/09/1386)، گرفته شده از:
39333 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
7.(( دومین زیردریایی ساخت ایران به آب انداخته شد)) (7/9/1386)، گرفته شده از:
39426 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
8.(( تازه ترین فناوری ها درساخت هواپیما)) (31/5/1386)، گرفته شده از:
30761 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
9.(( آزمایش موفق پدافند تورام1 در رزمایش صاعقه)) (18/10/1385)، گرفته شده از:
15919 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
10.((تولید جنگنده های نسل چهار و پنج صاعقه در ایران)) (15/10/1386)، گرفته شده از:
42709 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
11.((طراحی شبیه ساز پروازی بالگرد 206 درایران)) (20/11/1386)، گرفته شده از:
45685 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
12.(( خط تولید بمب هوشمند درایران به راه افتاد)) (4/06/1386)گرفته شده از:
31056 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
13.(( برنامه ریزی برای ساخت جنگنده های نسل پنجم)) ( 15/5/1386)، گرفته شده از:
29417 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
14.(( جنگنده آذرخش با موفقیت آزمایش)) (14/05/1386)، گرفته شده از:
29387 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
15.(( نمایش اقتدار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی)) (3/06/1386)، گرفته شده از:
33417 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
16.(( دست یابی به فناوری ساخت هواپیماهای فوق سبک بی سرنشین)) (24/11/1385)، گرفته شده از:
16354 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
17.((جهش بزرگ ایران در فناوری ساخت موشک)) (10/9/1386)، گرفته شده از:
39685 http://www. hamshahrionlion.ir/News/?id=
htm.10.http://www.jangafzar.ir/military/a/a/19
20.(( نیروی هوایی))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat3
21.(( بمب هوشمند قاصد))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat4
22.(( ناوچه موشک انداز جوشن 1))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat5
23.(( دوش پرتاب میثاق2))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat9
25.(( جنگنده رادار گریز شفق))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat11
26.(( نفربر رخش))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat12
27.(( جنگنده بمب افکن صاعقه))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat13
28. ((تانک ذوالفقار 3))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat17
29.(( توپ تمام اتوماتیک 35 میلی متری سماوات))، گرفته شده از:
.aspx-http://jovshan.blogfa.com/cat16
31. ((تانک ذوالفقار3))، گرفته شده از:
3160http://www.military.ir/modules.php?name=forums&file=viewtopic&t=
32.(( قابلیت های موشکی ایران))، گرفته شده از:
2787 http://www.military.ir/modules.php?name=forums&file=viewtopic&t=
33.(( تاریخچه موشکی ایران))، امیر حسام ملایی یگانه، گرفته شده از:
971 http://www.military.ir/modules.php?name=forums&file=viewtopic&t=
34.(( سلاح گوشه زن ساخت ایران))، گرفته شده از:
2937 http://www.military.ir/modules.php?name=forums&file=viewtopic&t=
http://www.or.35 .pdf- 01defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.36 .pdf- 02defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.37 .pdf- 03defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.38 .pdf- 04defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.39 .pdf- 05defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.40 .pdf- 12defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.41 .pdf- 13defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.42 .pdf- 14defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.43 .pdf- 15defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.44 .pdf- 16defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.45 .pdf- 17defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.46 .pdf- 18defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.47 .pdf- 19defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.48 .pdf- 20defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.49 .pdf- 21defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.50 .pdf- 22defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.51 .pdf- 23defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
http://www.or.52 .pdf- 24defa.ir/images/stories/Tavanmandi/vijehnaameh/
23411.http://www.rajanews.com/News/? 53
مریم فیروز علیزاده