|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| طرح سوال : | |
قبل از هر چيز، از تأخير در جواب نامهى حضرت عالى عذرخواهى مىكنيم.
در صورتى كه افكار بيهوده با اراده و تصميم خودتان به ذهنتان وارد مىشود، مىتوانيد براى كنترل و كاهش آن با تقويت اراده و پر كردن اوقات فراغت خود، از نفوذ اين گونه افكار به ذهن خود جلوگيرى كنيد.
اما در صورتى كه اين گونه افكار بى اختيار و بدون خواست ارادى به ذهنتان وارد و مزاحم شما مىشود و ذهن شما را به خود مشغول مىكند، توجه شما را به نكات زير جلب مىكنيم: 1. شما تنها فردى نيستيد كه از اين گونه افكار مزاحم و تكرارى رنج مىبريد، بلكه افراد زيادى هستند كه دچار اين گونه افكار يا مشابه آن هستند ولى اين كه شما سعى كردهايد با چارهجويىهاى مختلف آن را درمان كنيد، گام مهمى را برداشتهايد.
2. شرط اساسى كنترل و درمان اين گونه افكار مزاحم، همكارى صميمانه و نزديك شماست بنابراين بايد با تمام قدرت و توان و انجام دستورالعملهاى ارائه شده تدريجاً بر آن مسلط شويد و از نفوذ آن افكار جلوگيرى كنيد. نبايد گمان كرد كه با اولين قدم و بدون پىگيرى مستمر، مىتوان يك شبه، همهى آن افكار را از ذهن خود دور كرد.
3. همان طور كه خودتان تجربه كردهايد، بعضى اوقات كه مشغول نماز يا كارهاى عبادى ديگرى هستيد، اين افكار از ذهنتان دور مىشود بنابراين سعى كنيد اين اوقات و كارها را در شبانهروز بيشتر كنيد تا مدت زمان كمترى ذهنتان به اين گونه افكار مشغول شود.
4. مقدارى كِش به مچ دست خود ببنديد و هرگاه افكار جنسى و شهوت آلود، بى اختيار به ذهنتان وارد و مزاحم مطالعه و درس و ديگر كارهاى شما مىشود، كش را بكشيد و سپس رها كنيد، تا از درد و رنجى كه در اثر كشيدن كِش روى مچ دست شما ايجاد مىشود، از آن افكار مزاحم خلاصى پيدا كنيد.
5. با خود عهد كنيد كه تمام افكار مزاحم از اين نوع را در ساعتى مقرّر و خاص جمع و متمركز كرده، در آن ساعت دربارهى آن مسائل فكر كنيد. در طول روز هرگاه اين افكار، مزاحم شما شد، به خود وعده دهيد كه در ساعت مقرر دربارهاش فكر خواهم كرد. سعى كنيد با تقويت ارادهى خود، همهى افكار را به آن ساعت خاص اختصاص دهيد و به تدريج آن مقدار وقت را كه به اين افكار اختصاص دادهايد، كاهش دهيد مثلاً روزى 5 دقيقه از آن يك ساعت وقت مقرر بكاهيد، تا ان شاء الله به صفر برسد. جهت عملى كردن بند 5 و تقويت ارادهى خود، به نكات زير توجه كنيد.
الف. اين جمله را به خود تلقين كنيد و هر روز يا شبها قبل از خواب آن را ده بار تكرار كنيد: «من به خوبى مىتوانم اين افكار را از خود دور كنم.» ب. كارى را به طور منظم و همه روزه انجام دهيد مثلاً تصميم بگيريد هر روز پس از نماز صبح 30 آيه از قرآن بخوانيد. يا مثلاً يك ربع پس از نماز صبح، نرمش كنيد. در صورتى كه سستى كرديد و آن كار را انجام نداديد. خود را جريمه كنيد مثلاً جريمهى نقدى و كمك به صندوق كميتهى امداد و غيره.
ضمناً در صورتى كه امكان ازدواج براى شما وجود ندارد، به منظور كاهش غريزهى جنسى و كنترل موقت آن، مىتوانيد دستور العملهاى زير را اجرا كنيد: 1- هفتهاى يكى دو روز، روزه بگيريد.
2- براى تخليهى انرژى زايد بدنتان هر روز به مقدار زيادى ورزش كنيد.
3- از نگاه كردن به جنس مخالف و فيلمهاى تحريك كننده خوددارى كنيد.
4- با تدوين برنامهى شبانهروزى منظم و قابل اجرا، اوقات فراغت خود را با انجام كارهاى مختلف (ورزش، مطالعه، نظافت اتاق و مرتب كردن اشياء آن، گلكارى و كارهاى هنرى ديگر) پر كنيد و بدينوسيله خود را مشغول كنيد و از بيكارى، به خصوص در جاى خلوت و تنها، جداً بپرهيزيد.
5- در خوردن مواد تحريك كننده (پياز، خرما، فلفل، تخممرغ و.) به حداقل نياز بدن اكتفا كنيد.
اگر احساس مىكنيد ازدواج براى شما ضرورت دارد، ولى امكان آن فراهم نيست، موضوع را با والدين محترمتان مطرح كنيد، شايد بتوانند به گونهاى به شما كمك كنند و امكان ازدواجتان را فراهم نمايند. گاهى لازم است در چنين موقعيتهايى، با كاهش انتظارات و سطح توقعات خويش، اجتناب از تشريفات غيرضرورى، طولانى كردن دوران عقد، ازدواج را تسهيل كرده، زمينهى پاكدامنى و عفت آنان را فراهم نماييم.
كنترل افكار (خواطر) راههاى متعددى دارد ولى نبايد پنداشت كه با اولين گام همه چيز درست مىشود. بلكه كسى كه مىخواهد زمام افكار خويش را به كف گيرد بايد با تمام توان به خودسازى بپردازد و با جديت اين راه را دنبال نموده تا تدريجا به سمت هدف نزديك گردد: 1- راه دل و عشق: ذهن و فكر انسان همواره متوجه چيزى است كه به آن عشق مىورزد چنان كه عاشق آنى از فكر معشوق خود بيرون نمىرود. اين كه مثلا ما هميشه در نمازهاى خود به ياد ديگر مسائل مىافتيم به جهت تعلق نفس به آنها و عدم آشنايى با محبوب حقيقى است. ليكن عاشق دلباخته ذات جميل على الاطلاق در همه حال به ياد خداست چنان كه گويى هميشه درنماز است. پس بايد دل را از تعلق به كثرات پالاييد و منزلگه عشق ربوبى ساخت تا انديشه نيز بدان سوى توجه يابد.
2- ضبط قوه خيال: پرنده لجام گسيخته خيال چون چكاوكى است كه هر دم بر سرشاخسارى نشسته و بزودى به شاخه ديگر پرواز مىنمايد. از اين رو افكار انسان خود ناساخته قرار و آرامى ندارد. آن گاه اگرآدمى با دقت دركنترل آن بكوشد يعنى همواره از آن مراقبت نموده و هرگاه به اين سوى و آن سوى گريخت بلافاصله آن را به امور شريفه متوجه گرداند كمكم رام و مطيع مىگردد.
3- انس دادن ذهن: با داشتن برنامه منظم و پيوسته مىتوان ذهن را به سمت خاصى جهت داد مثلا با برنامههاى منظم همه روزه دعا و قرآن با توجه مطالعه كتبى پيرامون اخلاق، معاد، خداشناسى، عواقب گناه، و حداقل روزى يك ساعت شركت منظم و پيوسته در مجالس دينى.
براى آگاهى بيشتر ر. ك: آداب الصلوه يا پرواز در ملكوت امام خمينى.
اعتماد به نفس، توجه فرد به توانايىهاى خود و استفاده از آنهاست و شجاعت، عدم ترس در برخورد با سختىها و قوت نفس در مبارزه با مشكلات است. انسان بايد توانايى خود را باور داشته باشد و در مرحله بعد با استفاده از توانايىها با مشكلات برخورد كند و از آنها هراسى نداشته باشد. ازاينرو لذا مىگويند اعتماد به نفس دو ركن دارد: 1- شناخت استعدادها و توانايىهاى خود، 2- باور نمودن اين توانايىها و به كارگيرى آنها.
در مرحله اول بايد فرد به خودشناسى بپردازد و ابعاد وجود خويش را به خوبى ارزيابى كند. خداوند به هر كس استعداد خاصى داده است. سيد بن طاووس بر اين عقيده بود كه هر انسان در زمينهاى نابغه است. هر فرد بايد استعداد ويژه خود را بشناسد و آن را به كار بندد. پس از شناخت توانايىها، طبعاً فرد به آنها باور پيدا مىكند. مرحله بعدى براى كسب اعتماد به نفس، استفاده از اين توانايىها در حل مشكلات و پيشبرد امور است. در مورد تقويت اعتماد به نفس چند نكته بيان مىگردد:- در برخورد با ديگران و مواجه به آنها قبل از ديگران سلام كنيد و احوالپرسى نماييد.
- از مقايسه كردن خود با ديگران خوددارى كنيد و رفتارهاى رقابتى را كنار بگذاريد.
- به توانايىهاى خود بينديشيد و آنها را ليست كنيد و از روى آن بخوانيد و سعى كنيد روزى يك توانايى به اين ليست اضافه كنيد.
- نقاط ضعف خود را تكرار نكنيد، بلكه سعى در فراموش كردن آن داشته باشيد.
- براى زندگى روزمره خود يك برنامه دقيق و منظم تهيه كنيد و مطابق آن برنامه عمل كنيد.
- سعى كنيد خود را منضبط، منظم تربيت كنيد و عمل نماييد و نظم و انجام دقيق كارها را فراموش نكنيد.
- حتى اگر ديگران به نظرات شما ريشخند زدند و شما را مسخره كردند به آن توجه نكنيد و اگر آنها خنديدند شما هم همراه آنها بخنديد و دست از كار خود برنداريد.
- مهارتهاى اجتماعى و آداب اجتماعى را آموخته و هميشه و در همه حال به آنها پايبند باشيد و عمل كنيد.
- از تكرار و بر زبان آوردن كلماتى كه بيانگر ناتوان انگاشتن و احساس حقارت، گناه و ناامنى است چون نمىتوانم، خراب مىشود، مردم نمىپذيرند و. اجتناب كنيد.
- با همه مردم رابطه محبت و مهرورزى داشته باشيد و اين محبت را ابراز كنيد.
- هميشه براى خود احترام قائل شويد و به خود اجازه فعاليت دهيد و هر كارى را كه ضرورى و خوب تشخيص داديد انجام دهيد و به انگيزه قضاوت ديگران ترك نكنيد.
- براساس توان خود كه از خويش سراغ داريد عمل كنيد نه براساس خواسته و ميل ديگران.
- در انجام فعاليتهاى علمى و اجتماعى از رفتارهاى كوچك آغاز كنيد و به سراغ اعمال بزرگتر برويد و فعاليتهاى بزرگ را به چند عمل كوچكتر تقسيم و آنها را يكى پس از ديگرى انجام دهيد.
- از چالشهاى جديد استقبال كنيد و حتى اگر نتوانستيد انجام دهيد خود را ناتوان ندانيد بلكه آن كار را بسيار بزرگ بدانيد (نه آن كه خود را ناتوان بدانيد).
- از پذيرفتن فعاليتهاى پژوهشى تحقيقى و اجتماعى فرار نكنيد، بلكه به استقبال آنها برويد، لذا اگر كارى به شما واگذار شد بپذيريد.
- زندگىنامه افراد برجسته و سرآمد را بسيار مطالعه كنيد و از رفتار و زندگى آنها الگوبردارى كنيد و خود عمل كنيد.
براى كسب اطلاع بيشتر مىتوانيد از كتب زير استفاده كنيد: روشهاى افزايش عزت نفس، اسماعيل بيابانگرد روشهاى تقويت عزت نفس، هريس، مترجم: عليپور رموز اعتماد به نفس، رابرت آنتونى، مترجم: اسماعيل كيوانى روانشناسى حرمت نفس، جمالفر روانشناسى اعتماد به نفس، پيرداكو يقين به خداوند اقسامى دارد و براى رسيدن به هر يك، راهى ويژه را بايد پيمود: الف) يقين عقلى و نظرى (علم اليقين): اين مرحله اولين مرتبه يقين و نيل به آن كمال قوت نظرى است. براى رسيدن به اين مرتبه بايد جهاد و خيزش علمى، كلامى و فلسفى نمود و با تحقيقات و كاوشهاى پردامنه، ادله گوناگون مربوط به وجود خدا و مباحث مربوط به صفات و اسما را بررسى و حجاب شبهات را يكى پس از ديگرى خرق نمود تا بتوان از پرتو خورشيد تابان معرفت، بهره گرفت. در اين زمينه مطالعه كتابهاى زير سودمند است: «بهترين راه شناخت خدا»، محمدى رى شهرى «آفريدگار جهان»، مكارم شيرازى «اثبات وجود خدا»، چهل تن از دانشمندان «خدا در قرآن»، شهيد بهشتى «اصول فلسفه و روش رئاليسم، ج 5»، علامه طباطبايى- شهيد مطهرى «كليات فلسفه»، ترجمه دكتر مجتبوى «علل گرايش به ماديگرى»، شهيد مطهرى ب) يقين قلبى و شهودى: در اين مرحله به جاى سير با پاى چوبين استدلال، با بال تزكيه و تصفيه نفس از جميع رذايل و خبائث از جمله خودبينى و دنيا پرستى كه ام الرذائل است و با آراستن دل به جميع اوصاف محموده و عبادت و بندگى خالصانه، مىتوان خدا را با تمام وجود يافت. به قول حافظ:
شرح مجموعه گل مرغ سحر داند و بس ورنه هر كو ورقى خواند معانى دانست
از اين رهگذر به آن جا مىتوان رسيد كه اميرالمؤمنين (ع) فرمود: انى لم اعبد ربا لم اره خدايى را كه نبينم بندگىاش نمىكنم. اين كشف شهودى و احساس باطنى نيز مراتبى دارد كه اول آن «عين اليقين» و آخر آن «حق اليقين» است و هر يك از آن دو را نيز درجاتى است بىشمار. آن كه به چنين جايگاه رفيعى رسيد، ديگر جهان شگفت خلقت را دليل و مقدمه بر اثبات وجود خدا قرار نمىدهد بلكه به كشف لمى با رؤيت جمال و كمال حق، مخلوقات را كه چيزى جز فعل او و درعين ربط و تعلق به او نيستند باز خواهد شناخت. چنان كه ابا عبدالله (ع) در دعاى شريف عرفه به محضر حق عرضه داشت:. كيف يستدل عليك بما هو فى وجوده مفتقر اليك، ايكون لغيرك من الظهور ما ليس لك حتى تكون الاثار هى التى توصل اليك، عميت عين لاتراك عليها رقيباً چگونه بر تو به چيزى استدلال شود كه در وجود به تو نيازمند است؟ آيا غير تو ظهورى افزون بر تو دارد تا آشكار كننده تو باشد؟ راستى كى پنهان گشتهاى تا نيازمند دليل براى راهنمايى به سويت باشى؟ و كى دور گشتى تا آثار و نشانهها، رساننده به سويت باشند؟ آه، چه نابيناست چشمى كه تو را مراقب خود نبيند براى مطالعه و خودسازى در اين زمينه نگاشتههاى زير سودمند است: «چهل حديث»، امام خمينى (ره) «آداب الصلوه يا پرواز در ملكوت»، امام خمينى (ره) «نامه حضرت امام» به مرحوم سيد احمد خمينى و به فاطمه (عروسش) «اسرار عبادات»، آيت الله جوادى آملى «كليات اخلاق اسلامى» (ترجمه جامع السعادات)، ترجمه دكتر مجتبوى «نامهها و برنامهها»، حسن زاده آملى «ترجمه المراقبات»، ميرزا جواد ملكى تبريزى.
در خاتمه توصيه مىشود با يك مشاور (روانشناس) از نزديك در ارتباط باشيد.
| جواب : | | | |
|
|
|
|
|
|