|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| طرح سوال : | |
احساس خجلت و شرمندگى در برابر خداوند نسبت به پيشينه هاى سوء خود از بهترين حالات روحى و معنوى و زمينهساز توبه و جلب رحمت و عنايت پروردگار است. البته ضمن آن كه انسان همواره بايد از گذشتههاى سوءنگران و نسبت به آينده خود نيز بيمناك باشد در عين حال اين خوف و اندوه هرگز نبايد به گونهاى باشد كه انسان را مايوس و نااميد سازد. چه اين خود گناهى كبيره و دامى ابليسى است. خداوند منان رحمتى بى پايان دارد و از همه بندگان گنهكار خود دعوت نموده است كه به او التجا نموده و به سوى رحمت بيكرانش دست نياز بگشايند و وعده داده است كه اگر توبه نموده و دست از زشتى ها بشويند همه گناهان را خواهد بخشيد و آنان را مشمول لطف و كرم بى منتهاى خود خواهد كرد. از امام باقر (ع) روايت است: ليس من عبد مومن الا و فى قلبه نوران نور خيفه و نور رجا، لو وزن هذا لم يزد على هذا ولو وزن هذا لم يزد على هذا هيچ بنده مومنى نيست جز آنكه در ضميرش دو نور تابان است: «نور خوف» نسبت به كردههاى پيشين و فرجام پسين و «نور اميد» به فضل و رحمت پروردگار. كه اگر هر يك با ديگرى سنجيده شود هيچ يك فزونى نخواهد يافت،(1). «بنابراين بايد با حفظ حالت التجا و تضرع دائمى در برابر خداوند اميد و رجا به عنايات واسعه خداى رحمان و بنده نواز را نيز در دل بالا بريد و رجا را همسان در دل جاى دهيد. زيرا غلبه خوف موجب يأس و غلبه رجا موجب جرئت بر گناه است ولى تساوى آن دو بهترين عامل بازدارنده از گناه وتشويق كننده به توبه و انجام عمل صالح مىباشد.
پشيمانى اساسىترين ركن بازگشت و جبران گناه استولى نبايد در آن متوقف ماند بلكه خداوند منان آن را پلى قرار داده است تا بندگان مومن با گذر از آن از جهنم سيئات بيرون جسته و به بهشت صالحات فرود آيند. بنابراين گام بعدى تغيير مسير و ترك گناه است. در اين زمينه توصيههايى تقديم مىگردد ليكن آنچه مهم است خود شماييد كه با ارادهاى قاطع به انجام آنها پرداخته و در اين صورت خداوند يار و ياورتان خواهد بود. براى مبارزه با گناه و هواهاى نفسانى رعايت چند نكته لازم است: الف) كوچك نشمردن هيچ گناهى هر چند به نظر صغيره باشد، ب) عزم جدى و آهنين برترك معصيت و مراقبت جدى و دائمى نسبت به تمام افعال خود، ج) شرط نمودن با خدا مبنى بر ترك معصيت و هم از او استعانت جستن، د) هرگاه فكر گناه و وسوسه آن به ذهن آمد بلافاصله آن را از لوح ذهن خارج كردن و توجه خود را به خدا و امور شريفه مشغول داشتن. جديت و موفقيت در اين امر پيروزى بزرگى است و در واقع دفع دشمن شيطان نفس از همان خاكريز اول است. قرآنمجيد در وصف پارسايان مىفرمايد: إِنَّ اَلَّذِينَ اِتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ اَلشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ
پرهيزگاران چون گرفتار وسوسه شيطان شوند هماندم متذكر (ياد خدا) شده و بصيرت يابند،(2)، ه) مطالعه و تفكر پيرامون عواقب سوء و وخيم گناه. در اين رابطه مطالعه كتابهايى پيرامون معاد بسيار نافع است.
و) خود را همواره در محضر حق تعالى دانستن و او را به يقين در همه حال مراقب و بيناى به افعال خود نگريستن.
ز) توجه به چهره كريه زشت و واقعى سيئات، ح) براى ترك معاصى لازم است در بسيارى از موارد انسان از مكروهات و چه بسا از برخى مباحات نيز چشم بپوشد تا او را به انجام زشتىها نزديك نسازد.
ط) درحد ممكن دورى جستن از مكان ها و شرايطى كه آدمى را به گناه ترغيب مىنمايد.
ى) تقويت اراده، ك) محاسبه نفس همه روزه و در صورت رخداد خطا خود را محاكمه و توبيخ نمودن و بلافاصله استغفار كردن، ل) مطالعه پيرامون زندگى پارسايان و زاهدان و مطالعه كتابهاى اخلاقى و توصيههاى زير نيز مىتواند شما را در كنترل بيشتر نفس يارى نمايد.
- سعى و كوشش در انجام وظايف و واجبات دينى،- خواندن نماز با حضور قلب و در اول وقت،- گرفتن روزه مستحبى به ويژه دوشنبه و پنجشنبه هر هفته،- تلاوت قرآن به ويژه بعد از نماز صبح،- سوره يوسف را زياد بخوانيد و در آن تدبّر كنيد،- تأمل و انديشه در آيات قرآن،- حتى المقدور سعى در خواندن نماز شب،- سحر خيزى،- شركت در ورزشهاى فردى و دسته جمعى،- عدم معاشرت و دوستى با افراد منحرف و فاسد،- انتخاب دوستان مؤمن و سالم،- به ياد خدا بودن در همه اوقات،- كنترل افكار و نينديشيدن به صحنههاى شهوتانگيز،- شركت در فعاليتهاى مذهبى و اجتماعى،- تنظيم برنامه براى تمام شبانه روز و پر كردن اوقات فراغت با برنامههاى صحيح و سودمند،- برنامه منظم مطالعاتى براى خود قرار دهيد و سعى كنيد فرصتهاى خود را با تفكر و مطالعه مناسب پر كنيد،- پرهيز از نگاه نامشروع، امام صادق (ع) فرمود: «نگاه پس ازنگاه، در دل بيننده شهوت را مىانگيزاند»،(3). و باز فرمود: «نگاه، تيرى از تيرهاى شيطان است، چه بسا نگاهى كه اندوههاى دراز در پى دارد»،(4).
براى موفقيت در توبه، علاوه بر نكات ذكر شده، مطالب زير قابل توجه است: 1- براى موفقيت در امر توبه بايد دانست كه انسان، معجونى از نيروهاى گوناگون است. بعضى از آنها از غرايز حيوانى نشأت مىگيرد و بعضى از فطرت حقيقتطلب و خداجوى انسان. بين اين نيروها به طور دائم، جدال و درگيرى وجود دارد. انسان بايد با مبارزهاى هميشگى (جهاد اكبر) با وسوسههاى شيطانى و نيز ارضاى غرايز از طريق مشروع، قواى نفسانى خود را تضعيف و كنترل كند.
2- چنانچه شكستهاى شما در امر توبه مربوط به امور شهوانى است، در صورت امكان اگر خواستگار مناسبى آمد حتماً ازدواج كنيد. با ازدواج صحيح، تا حدود زيادى در كنترل شهوت و ارضاى مشروع آن موفق خواهيد شد و زمينه براى استمرار توبه بيشتر فراهم خواهد شد.
3- براى استمرار توبه، برنامه زمانبندى شده براى مبارزه با گناهان داشته باشد. اين برنامه در ابتدا سبك باشد و كمكم آن را جدىتر و سنگينتر كنيد. اگر در همان اول شرط كرديد كه من هيچگاه گناه نمىكنم، عملى نخواهد بود مثلاً با خودتان شرط كنيد امروز فقط مىخواهم چشم خود را كنترل كنم و آن روز را نيز چند قسمت كنيد.
4- براى التزام به استمرار توبه، در صورت تخلف و شكستن توبه جريمهاى قرار دهيد و حتماً آن جريمه را پرداخت يا ادا نماييد (مثل دادن صدقه، گرفتن روزه و.).
براى تقويت ايمان در دو زمينه بايد كوشا باشيد: 1- رشد علمى براى اين كار، كتابهاى شهيد مطهرى و شهيد دستغيب را به تدريج- طبق يك برنامه هفتگى- مطالعه كنيد. از كتابهاى شهيد مطهرى، مقدمهاى بر جهانبينى و از كتابهاى شهيد دستغيب، ايمان و گناهان كبيره را بخوانيد. توجه داشته باشيد كه مطالعه اين كتابها بايد در كنار درسهاى روزانه شما باشد و از آنها نبايد غفلت كنيد. ازاينرو خيلى برنامه مطالعاتى خودتان را سنگين نگيريد تا از تحصيل و مطالعه كتابهاى درسى خودتان عقب نمانيد.
2- بعد عملى اولين گام انجام واجبات و ترك محرمات است. در جدولى همه روزه برنامههاى انجام شده و خداى نخواسته خلافهايى كه مرتكب شدهايد را ثبت كنيد و بلافاصله تصميم به از بين بردن آنها با روشهاى ذكر شده بگيريد. نتيجه و ميزان موفقيت هر يك از آنها را ثبت كنيد و در پايان نتيجه را محاسبه كنيد براى تخلفات خود را ملامت كرده و براى موفقيتها خدا را شاكر باشيد.
پىنوشت
(1) (وسائلالشيعه، ج 2، ص 488)
(2) (اعراف، آيه 201)
(3) (وسائلالشيعه، ج 14، ص 138)
(4) (وسائلالشيعه، ج 14، ص 139)
| جواب : | | | |
|
|
|
|
|
|