|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| طرح سوال : | |
قبل از هر چيز بزرگى روح و بزرگوارى شما را جهت انجام وظايف عرفى و شرعى و تلاش براى كسب رضاى خدا را تبرك مىگوييم.
آنچه از نامه شما به خوبى به دست مىآيد آن است كه به اين نكته مهم توجه داريد كه نبايد عرفان و سير و سلوك، آدمى را از وظايف فردى و اجتماعى دور كند و اين همان روش پيامبران و امامان و اولياء شايسته خداوند است كه در مضمون حديث شريف زير متجلى است: كن فى الناس ولا تكن معهم در ميان مردم باش ولى هضم در آنان نباش و از ويژگىهاى ممتاز «امامان» نسبت به برخى «عرفا» آن است كه عبادتها و تلاشهاى خودشان را تنها در سير من الخلق الى الحق خلاصه نمىكنند بلكه سير من الحق الى الخلق، فى الخلق الى الحق را نيز دارا مىباشند ودر عين حضور در جامعه به مقام «فناء فى الله» نيز نائل شدهاند.
در چنين سير و سلوكى است كه بيشترين مبارزه براى دفع و رفع وسوسههاى شيطانى انجام مىپذيرد و بيشترين فشار را از ناحيه رفتار مردم، انسان سالك بايد تحمل كند و تمامى اين تلاشها است كه وقتى بر مدار حق و اخلاص انجام مىگيريد. موجب سنگينى كفه ترازوى عمل و ايمان مىشود و مصداق اين آيه شريفه مىشود كه: فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ هر كه سنجيدههايش سنگين برآيد، پس وى در زندگى خوشى خواهد بود،(1).
بنابراين تمامى وسوسهها و غفلتها و محدوديتها، اگر چه از يك سو موجب كندى ظاهرى سير و سلوك مىشود، ولى از سوى ديگر همچون موانع در ميدان رزم است كه عبور از آنها انسان سالك را ورزيدهتر مىكند و لذت «وصال» پس از «هجران» را براى آدمى محسوستر مىكند.
بنابراين بدون آن كه انگيزه خود را نسبت به وظايف فردى و اجتماعى و ادامه تحصيل از دست بدهيد. تلاش كنيد علاوه بر تداوم تلاوت و تدبر در قرآن و مطالعه سنت و سيره پيامبر و امامان (ع) از ارتباط با بزرگان معاصر و آثار مكتوب اولياء خدا نيز بهرهمند شويد و با پىگيرى برنامه «مشارطه، مراقبه و محاسبه» در هر شبانهروز طى مراحل سير و سلوك را براى خود هموارتر سازيد.
براى تقويت اراده بايد دانست كه: فرد با اراده كسى است كه داراى هدفى معقول بوده و تا موقعى كه به آن نرسيده است، از تعقيب آن باز نمىايستد. مشكلات و موانع روانى يا مادى، به اراده و عزم او لطمه نزده و از پيشرفتش جلوگيرى نمىكند. بنابراين در اولين گام، براى رفع اضطراب و كسب روحيه قوى بايد هدف و يا اهداف دقيق و مشخص خود را از زندگى يا كارى كه مىخواهد انجام دهد، براى خويش ترسيم نمايد. طبيعى است اين هدف، بايد معقول، قابل دستيابى، بدون افراط و تفريط، مطابق توان و استعداد فرد و واقع بينانه باشد نه آن كه آرمانى و بلند پروازانه و خارج از توانايىهاى وى باشد. در اين صورت در صحنه عمل وقتى با مشكلات و سختىهاى طاقتفرسا و خارج از توان خود، رو به رو شد و با شكستهاى احتمالى به هدف مورد نظر خود دست نيافت نااميد و دلسرد شده و از ادامه كار منصرف مىگردد. هم چنين از انجام كارهاى ديگر منصرف مىشود. و خود را ناتوان وبى اراده تلقّى مىكند.
دومين گام، شناخت توانايىها و استعدادهاى نهفته در وجود خويش است. همه ما در وجود خود از استعدادهايى برخورداريم، كافى است اين نيروها را بشناسيم و براى رسيدن به هدف، آنها را به كار گيريم.
سومين گام، برنامهريزى است. بايد براى تمام كارها و فعاليتهاى شبانهروزى، برنامهاى مدوّن و منظم داشته باشيد. بدين منظور از جدولى استفاده كنيد كه در ستون افقى آن، ساعات شبانهروز و در ستون عمودى، ايام هفته را يادداشت كرده و تمام كارهاى روزانه را در آن درج كنيد (از خواب و استراحت تا عبادت، ورزش، مطالعه و.). هر فعاليتى را در زمان خاص خود در جدول بنويسيد و هيچ زمانى را بدون كار خالى نگذاريد.
هر روز صبح با نگاهى به آن برنامه، به اجراى دقيق آن بپردازيد و شبها قبل از خوابيدن، آن را محاسبه و ارزيابى كنيد شايسته است همچون يك محاسبهگر جدى و قاطع، فعاليتهاى روزانه و ميزان موفقيت خود در انجام دادن كارها را بررسى كنيد. در صورت موفقيت خود را تشويق كنيد و در صورت تخلّف از برنامه و سهلانگارى در اجرا، خود را تنبيه نماييد.
چهارمين گام، تلقين است. تلقين به خود در تقويت اراده اثر قابل ملاحظهاى دارد. بنابراين هر روز جملاتى را به خود تلقين كنيد مانند: «من اراده لازم براى انجام كارهايم را دارم» هيچ چيزى نمىتواند ارادهام را متزلزل كند»، «آنچه را كه به نظرم انجام دادنى است انجام مىدهم، هيچ قدرتى نمىتواند مرا از آن باز دارد»، «اراده من هر روز محكمتر مىشود»، «بر من لازم است كه موفق شوم زيرا موفقيت از آنِ نيرومندان است» و. پنجمين گام، توجه به تدريجى بودن تقويت اراده است. براى به دست آوردن ارادهاى قوى و محكم، تدريجى بودن آن و نياز به تمرين و ممارست امرى لازم و ضرورى است. گمان نكنيد مىتوانيد به طور دفعى و بدون هيچ تلاشى، به آن دست يابيد. بنابراين به راه كارهاى عملى زير توجّه نموده، به آنها عمل كنيد: 1. هر روز صبح حداقل 20 دقيقه به طور مرتب و در ساعتى معين ورزش كنيد 2. سحرگاهان يا صبح گاهان، هرگاه كه بيدار شديد بى درنگ برخيزيد و از رختخواب بيرون رويد. حتّى اگر خواب آلودگى مزاحمتان است، از اتاق بيرون رويد و قدرى نرمش كنيد تا خواب آلودگى از بين برود 3. در صورت امكان، چند دقيقه قبل از اذان صبح از خواب بيدار شده، نماز شب بخوانيد و اگر در آن وقت بيدار نشديد، قضاى آن را به جا آوريد 4. مقيد باشيد هر روز تعداد آيات معينى را قرائت كنيد مثلاً 30 تا 50 آيه و در صورت تمايل در هفتههاى بعد به ميزان آن بيفزاييد 5. هرگز در كارها نااميد نشويد و با حالت تهاجمى براى پىگيرى و به انجام رساندن كارهاى ناقص و ناموفق، جديت به خرج دهيد 6. كارهايى را كه به عهده مىگيريد ناتمام رها نكنيد و آنها را به نحو احسن و تا رسيدن به نتيجه مطلوب ادامه دهيد.
در برنامهريزى درسى نيز به نكات زير توجه كنيد: 1. مطابق با توانايى، استعدادهاى جسمانى و روانى خويش برنامهريزى كنيد 2. برنامه تدوين شده، قابل اجرا بوده و از هر گونه افراط و تفريط به دور باشد 3. برنامه تدوين شده تنوع داشته و به ديگر فعاليت (مثل خواب، ورزش، تفريحات سالم، و ارتباط با دوستان مورد اعتماد، ارتباط با خداوند و انجام دادن عبادات) زمان كافى اختصاص دهيد گرچه اكثر اوقات شبانهروز شما براى اين مقطع بايد به فعاليتهاى علمى، تحصيلى و مطالعه اختصاص يابد 4. هر شب قبل از خوابيدن، فعاليتهاى روز جارى را محاسبه كرده و ميزان موفقيت خويش را ارزيابى كنيد 5. بهترين ساعات مطالعه- به خصوص درسهاى مشكل- صبح زود است 6. حتى الامكان درباره درسهايتان با همكلاسىهاى خود گفت و گو و مباحثه كنيد 7. شرايط لازم را براى مطالعه فراهم كند (زمان مطالعه، مكان مطالعه، آمادگى جسمانى و روانى براى مطالعه و.).
در جلد دوم طرائف الحكم، چاپ اول، ص 21 از حضرت اميرالمؤمنين (ع) روايت شده كه حضرت پيغمبر (ص) هر موقع كه اضطراب و اندوهى بر آن حضرت روى مىداد اين دعا را مىخواند و فرمود: هيچكس از مسلمين اين دعا را سه بار نخوانده مگر آن كه درخواست خود را به دست آورد: يا حى يا قيوم، يا حياً لايموت، يا حى لا اله الا انت كاشف الهم مجيب دعوة المضطرين، اسألك بان لك الحمد لا اله اله الا انت، المنان، بديع السموات والارض، ذوالجلال والاكرام رحمان الدنيا والاخرة و رحيمها رب ارحمنى رحمة تغنيى بها عن رحمة من سواك يا ارحم الراحمين،(2).
در جاى ديگر، پيامبر اكرم (ص): در تفسير برهان منقول است هر كه شب جمعه سوره «دخان» را قرائت نمايد حقتعالى گناهان گذشته او را بيامرزد و هر كه بنويسد و با خود دارد، از كيد شيطان ايمن گردد و اگر بنويسد و زير متكاى خود نهد خواب خوش بيند و از اضطراب محفوظ ماند،(3).
گفتنى است كه براى رسيدن به هدف مشخصى در زندگى، شخصى بايد به چند مطلب توجّه داشته باشد: يكم: هدف براى فرد روشن و شفاف باشد و وى ترسيمى صحيح و واقع بينانه از آن داشته باشد.
دوم: اين هدف مورد نظر، دست يافتنى بوده و مطابق با توانايى او باشد.
سوم: شخص برنامهريزى صحيحى براى دستيابى به آن داشته باشد.
چهارم: از تلاش و كوشش و همت كافى برخوردار باشد.
پنجم: ارادهاى محكم و استوار با استفاده از راههاى تقويت اراده، در خود ايجاد كند.
ششم: بر خداوند توكل كرده و از او استمداد جويد.
پىنوشت
(1) (قارعه، آيه 6 و 7)
(2) (داروخانه معنوى، رضا جاهد، انتشارات هاتف، چاپ دهم 1378، ص 67)
(3) (همان، ص 139)
| جواب : | | | |
|
|
|
|
|
|