|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| طرح سوال : | |
خودسازى و تزكيه نفس از مسائل مهمى است كه با عزم و ارادهاى استوار و تلاش و كوششى پيگير و مستمر انجام پذير است. در اين مسير دو كوشش به طور موازى و همزمان بايد انجام پذيرد: الف) جهاد علمى: در اين راستا انسان بايد آگاهى و معارف خويش را با مطالعات دينى در بعد عقايد، اخلاق، احكام و دستورات الهى افزون سازد، تا با بصيرت و شناخت و آگاهى در راه خداوند قدم نهد و در صراط مستقيم گام بردارد. چه بدون آن انسان دچار قشرىگرى، درويشمآبى و صوفى مسلكى خواهد شد.
ب) جهاد عملى: در اين زمينه انسان بايد: 1- در وهله اول بكوشد واجبات الهى را بدون اندك كم و كاست انجام دهد و از محرمات و معاصى با تمام وجود چشم پوشد.
2- در مرتبه دوم به مستحبات و نوافل بپردازد و از مكروهات دورى گزيند.
3- در مرتبه سوم تمامى اوصاف رذيله را از خويش دور سازد و خود را به زيور اخلاق حسنه وملكات فاضله بيارايد.
4- در مرحله چهارم بايد از آنچه او را از خدا دور مىدارد- هر چند مباح باشد. دورى گزيند و سراپاى وجود خويش و همه اعمال خود را الهى كند. حتى خواب و خوراك و لباس خويش را براى خدا وطبق آنچه او مىپسندد انجام دهد. براى انجام اين امور اولين چيزى كه سالك نياز دارد تنبه و بيدارى و توجه و مراقبت دائمى نسبت به خود و افعال و احوال خويش و از همه مهمتر حضور قلب و توجه به معبود در نماز است. در اين زمينه جزوه «محاسبهالنفس» و «چگونه حضور قلب در نماز پيدا كنيم» تقديم مىگردد. نيز توصيه مىشود كتابهاى ذيل را مطالعه و از آنها استفاده كنيد: 1- معاد، شهيد آيت الله دستغيب 2- چهل حديث، امام خمينى (ره) 3- آداب الصلاة، امام خمينى (ره) 4- نقطههاى آغاز در اخلاق اسلامى، مهدوى كنى 5- هزار و يك نكته، حسنزاده آملى پيامبر اكرم (ص) فرمود: مَن اَخلَص للّه اربعين صباحاً جرت ينابيع الحكمة من قلبه الى لسانه. مقصود از اين سخن آن است كه اگر كسى در چهل روز تمام رفتار و فعاليتها و انديشههايش را براى رضاى خدا و در راستاى خشنودى او انجام دهد و نه تنها هيچ گناهى انجام ندهد، بلكه هيچ سخنى و كارى بدون قصد قربت نداشته باشد، پاداشى كه خداوند به او عنايت مىكند آن است كه پردهها و حجابها را از مقابل ديده و گوش او بر خواهد داشت تا حقايق عالم را بشنود و ببيند، و هنگامى كه حقايق عالم و حكمتهاى خلقت را شناخت، قلب او آيينه حكمت الهى مىشود و آن حكمت همچون آب زلال كوثر بر زبان او جارى شده و ديگران را از عطش معنوى نجات خواهد داد.
پردهها و حجابها همان گناهان و معصيتهايى است كه موجب زنگاربستن صفحه دل گشته و نيز تعلقات و عشقهاى دنيوى اعم از خورد و خواب و شهوت و مال و ثروت و شهرت است كه ذهن انسان را از توجه به خداوند باز مىدارد. به قول امام امت (ره) گاهى انسانِ مؤمن از اين حجابها عبور مىكند، اما پس از حجابهاى ظلمانى و اشتغال به عبادت و علوم الهيّه سرگرم همان اشتغالات شده و حجت نوريه مانع رسيدن او به حق مىشوند.
در اين سؤال به سه نكته اشاره فرمودهايد: الف) براى پيدا كردن معلم اخلاق تشنگى و سوز لازم است.
آب كمجو تشنگى آور به دست تا بجوشد آبت از بالا و پست
تو به هر حالى كه باشى مى طلب آب مى جو دائماً اى خشك لب
كان لب خشكت گواهى مىدهد كو به آخر بر سر منبع رسد
اگر در منطقهاى كه هستيد كسى يافت مىشود در صدد جستوجو برآييد و اگر اين امكان نيست احياناً با مسافرت به شهرى ديگر به محضرشان بشتابيد و اگر مقدور نشد از طريق مكاتبه اشاره كنيد. در ضمن اين كه مىتوانيد از طريق همين نامههاى دانشجويى در زمينههاى مختلف اخلاق سؤال طرح نموده و رهنمود بگيريد.
ب) شايسته است استاد اخلاق از ابعاد فراوانى برخوردار باشد كه با اختصار به برخى از آنها اشاره مىشود: اول: نكات مربوط به شخص اوست نظير: 1- برخوردار از آراستگى ظاهر باشد 2- خودساخته و مهذب باشد 3- وقار و ادب در وجودش نمودار باشد 4- زهد و ساده زيستى را رعايت نمايد 5- بهره كافى از حكمت و معارف داشته باشد.
دوم: نكات مربوط به محتواى سخن اوست نظير: 1- آموزنده و مفيد باشد 2- در انتخاب و گزينش خوشذوق باشد 3- نظم و تناسب در كلام را رعايت كند 4- عباراتش بليغ و رسا باشد 5- تعبيراتش خوش آهنگ، نرم و دلنشين باشد 6- استوار و توجيهپذير باشد 7- در مجموع جذّاب و گيرا باشد 8- و در نهايت در انسان انگيزش ايجاد كند.
در صورتى كه دسترسى مستقيم به چنين استادانى نداريد، از آثار مكتوب بزرگان بهرهمند شويد.
| جواب : | | | |
|
|
|
|
|
|