|
خوشبينى و بدبينى همان حسن ظن و سوء ظن مىباشد. ميزان بدبينى و خوشبينى يقين داشتن به بدى كسى مىباشد يعنى، تا انسان يقين به بدى كسى نداشته باشد حق ندارد به او بدبين شود، بلكه بايد نسبت به او خوشبين باشد. در روايتى على (علیه السلام) مىفرمايند: «به كلمهاى كه از (دهان) كسى خارج مىشود و تو برايش احتمال خيرى مىيابى گمان بد مبر»،(1) تا براى كلام يا كار كسى احتمال خيرى يافت مىشود نبايد به آن گمان بد برد. يعنى گمان بد و بدبينى وقتى رواست كه انسان يقين به بدى داشته باشد وگرنه بايد خوشبين باشد.
سوء ظن يكى از گناهان و محرمات مىباشد و اگر كسى به صرف ديدن يا شنيدن چيزى به كسى گمان بد ببرد مرتكب حرام شده است. البته تذكر اين نكته لازم است كه درباره پارهاى از مسايل اجتماعى، امنيتى و سياسى كه مربوط به حفظ نظام و مصالح اسلام و مسلمين است، احتياط را نبايد از دست داد. مثلاً اگر با موردى برخورد كرديم كه به گمان ما مركز ترويج فساد و مواد مخدر و. مىباشد اينجا جاى احتمال خير دادن نيست و بايد مورد را از راه قانونى گزارش داد. روايت پيش گفته و مانند آن ناظر به رفتارهاى شخصى افراد مىباشد. در رفتارهاى شخصى و روابط عادى زندگى افراد با يكديگر ملاك و ميزان خوشبينى و بدبينى همان يقين داشتن به بدى افراد است.
پىنوشت
(1) (ميزانالحكمه، ج 5، ص 623، ر 11226، نشر مكتبالاعلام الاسلامى، چاپ اول، سال 1362 ه. ش)
|