|
پدر و مادر و فرزندان از نظر اسلام هر كدام حقوقى نسبت به يكديگر دارند كه اگر رعايت نكنند شرعاً مسؤول هستند وظيفه پدر و مادر عبارت است از: 1- تربيت صحيح فرزندان و راهنمايى آنان به وظايف دينى واجتماعى و.، 2- انتخاب نام خوب براى آنها، 3- تعليم و تعلم آنها مخصوصاً آشنا كردن آنان با قرآن، 4- فراهم نمودن مخارج معمولى زندگى فرزندان در حد توان.
وظيفه فرزندان نيز عبارت است از احترام به پدر و مادر و تواضع در مقابل آنها و قدردانى از زحمات آنان. حال اگر هر كدام از اينها وظيفه خود را انجام نداد، سبب نمىشود كه ديگرى هم انجام وظيفه نكند. بنابراين اگر فرضاً پدر و مادر شما وظيفهيشان را نسبت به شما انجام نداده باشند، اين دليل نمىشود كه شما نسبت به آنها بىاحترامى كنيد و در انجام وظايف خود كوتاهى نماييد.
مسأله احترام به پدر و مادر از احكام نورانى اسلام است. فرزند در هر رتبه و مقامى كه باشد و پدر و مادر او صاحب هر مسلك و مرامى باشند، وظيفه فرزند احسان به پدر و مادر و خوشرفتارى با آنان است. خداوند متعال در چهار آيه قرآن، پس از دعوت مردم به عبادت خويش، آنان را به احسان و نيكى به پدر و مادر فرمان داده است، و در سه آيه ديگر سفارش به احسان به پدر و مادر نموده است. بقره، آيه 83- نساء، آيه 36- انعام، آيه 151- اسراء، آيه 23- عنكبوت، آيه 8- لقمان، آيه 14- احقاف، آيه 15.
در سوره اسراء فرموده است: «و خداى تو حكم فرموده كه جز او هيچ كس را نپرستيد و درباره پدر و مادر نيكويى كنيد و اگر يكى يا هر دو پير و سالخورده شوند، كلمهاى كه آنان را رنجيده خاطر كند بر زبان نياوريد و كمترين آزارى به آنها نرسانيد و با ايشان با اكرام و احترام سخن بگوييد و همواره بال و پر تواضع و تكريم را با كمال مهربانى نزدشان بگستران و بگو: پرودگارا همانگونه كه پدر و مادر مرا از كودكى به مهربانى بپروردند، تو در حق آنها رحمت و مهربانى فرما».
و در سوره لقمان فرموده است: «. شكر من و شكر پدر و مادرت را به جاى آور. و اگر آنها تو را به شرك دعوت كردند، در اين صورت از آنان اطاعت مكن، ولى در دنيا با آنها به حسن خلق مصاحبت كن».
با توجه به آيات قرآن، تصور نمىكنيم هيچ ابهامى در مورد وظيفه شما نسبت به پدر و مادرتان وجود داشته باشد. البته آن جا كه بخواهند شما را به معصيتى وادار كنند و يا شما را به آن فرا خوانند، نبايد از آنان اطاعت كنيد. اما در عين حال مخالفت و سرپيچى از فرمانهاى ايشان در اين موارد، نبايد با رفتار تند خشونتبار و اهانتآميز همراه باشد.
برخورد با پدر و مادر اثر وضعى دارد يعنى نيكى و احسان به آنان و يا بدى و جسارت به آنان در همين زندگى دنيوى عكسالعمل خواهد داشت چه رسد به آخرت كه به طور قطع ثواب و عقابى مهمتر از اين دنيا در پى دارد.
حرمت پدر و مادر سنتى است كه اگر حفظ شود فرزندان شما نيز با شما چنين خواهند كرد. امام صادق (علیه السلام) مىفرمايد: برّوا آباءكم يبركم ابناؤكم به پدران خود نيكى كنيد تا فرزندان شما نيز به شما نيكى كنند،(1). مشخص است كه نظر خاصى به پدر نيست و والدين منظور است. بنابراين شما كوشش كنيد به پدر خويش محبت كنيد، احترام بگذاريد و به مادر خود بگوييد زمينههاى احترام گذارى و حتى بوسيدن دست پدر را فراهم سازد، انشاءالله موفق خواهيد شد.
پىنوشت
(1) (بحارالانوار، ج 74، ص 65)
|