|
ابتدا به حقيقت ريا اشاره مىكنيم: ريا گرفته شده از رويت است و تعريف آن عبارت است از: طلب منزلت و مقام در قلبهاى مردم به وسيله عبادات و طاعات خداوند متعال. اين گونه ريا حرام است و سبب باطل شدن عبادت مىشود. شخص رياكار نزد مردم چنين نشان مىدهد كه مخلص و مطيع واقعى خداوند است در صورتى كه در حقيقت چنين نيست و بايد توجه داشت: اولا، تحقق ريا مشروط به قصد رياست. ثانيا، وابسته به داشتن غرضى از اغراض دنيوى نظير كسب محبوبيت ثروت و رياست مىباشد.
در علاج و درمان ريا عالمان اخلاق به عواملى اشاره كردهاند: 1) ريشه ريا حب جاه و منزلت نزد مردم است و آن را بايد ريشهكن كرد.
2) بايد ضرر ريا را شناخت كه چگونه قلب را تيره كرده و توفيق اصلاح نفس را مىگيرد و اعمال نيك انسان را نابود ساخته و تبديل به آتش دوزخ مىنمايد.
3) طلب جاه و مقام نزد خلق اظهار نياز نزد نيازمندان است چه آنان نيز همه محتاجانى در پيشگاه خدايند و منزلت نزد آنان اندك سودى ندارد.
4) توجه داشتن به نعمتهاى اخروى و مقامات معنوى.
5) عادت كردن به عبادت پنهانى. البته در ابتداى مبارزه سخت است ولى با مداومت و تمرين آسان خواهد شد.
البته براى از بين بردن ريا لازم نيست انسان خود را در برابر مردم فردى گناهكار جلوه دهد. يا دست از اعمال صالح بردارد، بلكه اين كار خود ناپسند و خلاف رضاى خداست. زيرا خداوند دوست دارد آبروى بنده مؤمنش نزد مردم حفظ گردد و اگر لغزشى دارد نزد آنان رسوا نگردد و با اعمال نيك سرمشق ديگران شود، ولى بنده بايد رابطه خود را با پروردگار نيكو گرداند و در خفا از گناهان خويش توبه كند و عهد نمايد كه از معاصى دست خواهد كشيد و در اين كار هم از او مدد جويد. بنابراين شايسته نيست كه انسان به خاطر ترس از ريا دست از انجام كارهاى نيك بكشد، زيرا اين خود دامى شيطانى براى دورى از حسنات است. بنابراين بهتر است كه در هر شرايطى انسان به انجام مستحبات بپردازد ولى در عين حال جانب اخلاص را پاس بدارد و از خداوند در اين باره مدد جويد.
ناگفته نماند كه وسوسههاى شيطانى پايدار نيست، بنابراين اگر در هنگام انجام كارهاى خير و معنوى، وسوسه شيطانى عارض شد، پس از مقدارى تأمل و تأخير و توجه به ياد خدا كار خير را انجام دهيد و در اين فاصله احتمال وسوسه شيطان كم مىشود و رفتهرفته از بين مىرود. چنان كه امام على (علیه السلام) در هنگام برخورد با عمروبنود در جنگ خندق از اين روش استفاده كردند.
براى آگاهى بيشتر ر. ك: چهل حديث امام خمينى، بحث ريا.
|