|
در تفسير اين آيه در تفسير نمونه مطالب ارزندهاى آمده است كه عيناً با تلخيص نقل مىشود. منظور از اين درياها به گواهى آيه 53 سوره فرقان، درياهاى آب شيرين و شور است: مَرَجَ اَلْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً
او كسى است كه دو دريا را در كنار هم قرار داد يكى گوارا و شيرين است و ديگرى شور و تلخ و درميان آنها برزخى قرارداد تا با هم مخلوط نشوند.
در اين كه اين دو درياى شيرين و شور كجاست كه بر يكديگر غلبه نمىكنند و برزخى كه ميان آن دو قرار دارد، در ميان مفسران گفتگو بسيار است و بعضى تعبيراتى دارند كه نشان ميدهد وضع درياهاى زمين در آن زمان براى آنها كاملاً مشخص نبوده است.
سابقاً در تفسير سوره فرقان به اين واقعيت اشاره كرديم كه رودخانههاى بزرگ آب شيرين، هنگامى كه به درياها و اقيانوسها مىريزد، معمولاً دريايى از آب شيرين در كنار ساحل تشكيل مىدهند و آب شور را به عقب مىرانند و تا مدت زيادى اين آبها به خاطر تفاوت درجه غلظت آميخته نمىشوند.
در مسافرت با هواپيما، مناطقى كه اين رودخانهها به دريا مىريزند، منظره درياهاى آب شور و شيرين كه در كنار هم قرار دارند و از هم جدا هستند به خوبى نمايان است و هنگامى كه كناره اين آبها با يكديگر مخلوط شوند، آبهاى شيرينِ تازه جاى آنها را مىگيرند، به طورى كه اين دو درياى جدا از هم جلب توجه مىكند.
برخى اين آيه را به جريان گلف استريم تفسير كردهاند. در سراسر جهان رودهاى عظيمى در حركت است كه يكى از نيرومندترين آنها گلف استريم نام دارد. اين رود عظيم از سواحل آمريكاى مركزى حركت ميكند و سراسر اقيانوس اطلس را مىپيمايد و به سواحل اروپاى شمالى مىرسد. اين آبها كه از مناطق نزديك به استوا حركت مىكنند، گرم هستند و حتى رنگ آنها گاه با رنگ آبهاى مجاور متفاوت است و عجيب اين كه عرض همين رود عظيم دريايى در حدود 150 كيلومتر و عمق آن چندصد متر مىباشد. تفاوت درجه حرارت اين آبها با آبهاى مجاور در حدود ده تا پانزده درجه است.
در آبهاى پنج قاره جهان نظير اين جريان دريايى (گلف استريم) فراوان و عامل اصلى آن، تفاوت حرارت منطقه استوايى زمين و مناطق قطبى است.
قابل توجه است اين رودهاى عظيم دريايى با آبهاى اطراف خود كمتر آميخته مىشوند و هزاران كيلومتر راه را به همان صورت مىپيمايند و مصداق مَرَجَ اَلْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِ بَيْنَهُما بَرْزَخٌ لا يَبْغِيانِ را به وجود مىآورند. جالبتر اين كه در محل برخورد اين آبهاى گرم با آبهاى سرد مجاور پديدهاى رخ مىدهد كه براى انسان بسيار پرسود است، زيرا در محل تقاطع اين آبهاى گرم و سرد، يك نوع حالت بىحسى يا مرگ دستهجمعى براى حيوانات ذرهبينى كه در ميان آب مطلق هستند، به وجود مىآيد و از اين راه ماده غذايى فراوان و بىحسابى جمع مىشود كه سبب جلب دستههاى بزرگ ماهيان مىگردد و به اين ترتيب اين منطقه يكى از بهترين مناطق صيد ماهى در كره زمين است. بنابراين يكى از تفسيرها براى آيات فوق همين است و منافاتى با ساير تفسيرها ندارد و جمع ميان همگى ممكن است.
تفسير باطنى هم براى اين آيه شده است در روايتى از امام صادق (علیه السلام) در تفسير اين آيه نقل شده است: «على و فاطمه دو درياى عميقند كه هيچ يك بر ديگرى تجاوز نمىكند و از اين دو دريا لؤلؤ و مرجان يعنى امام حسن و امام حسين (علیه السلام) خارج شدهاند».
مىدانيم قرآن مجيد داراى بطونى است و ممكن است چندين معنى و باطن داشته باشد. آنچه در روايت آمده، يكى از بواطن آيه است،(1).
پىنوشت
(1) (تفسير نمونه، ج 23، ص 124- 133)
|