|
خوشبيني و بدبيني همان حسن ظن و سوء ظن ميباشد. ميزان بدبيني و خوشبيني يقين داشتن به بدي كسي ميباشد؛ يعني، تا انسان يقين به بدي كسي نداشته باشد حق ندارد به او بدبين شود، بلكه بايد نسبت به او خوشبين باشد. در روايتي علي(ع) ميفرمايند: «به كلمهايكه از (دهان) كسي خارج ميشود و تو برايش احتمال خيري مييابي گمان بد مبر»، (ميزانالحكمه، ج 5، ص 623، ر 11226، نشر مكتبالاعلام الاسلامي، چاپ اول، سال 1362 ه.ش) تا برايكلام يا كار كسي احتمال خيري يافت ميشود نبايد به آن گمان بد برد. يعني گمان بد و بدبيني وقتي رواست كه انسان يقين به بدي داشته باشد وگرنه بايد خوشبين باشد.
سوء ظن يكي از گناهان و محرمات ميباشد و اگر كسي به صرف ديدن يا شنيدن چيزي به كسي گمان بد ببرد مرتكب حرام شده است. البته تذكر اين نكته لازم است كه درباره پارهاي از مسايل اجتماعي، امنيتي و سياسي كه مربوط به حفظ نظام و مصالح اسلام و مسلمين است،احتياط را نبايد از دست داد. مثلاً اگر با موردي برخورد كرديم كه به گمان ما مركز ترويج فساد و مواد مخدر و... ميباشد اينجا جاي احتمال خير دادن نيست و بايد مورد را از راه قانوني گزارش داد. روايت پيش گفته و مانند آن ناظر به رفتارهاي شخصي افراد ميباشد. در رفتارهايشخصي و روابط عادي زندگي افراد با يكديگر ملاك و ميزان خوشبيني و بدبيني همان يقين داشتن به بدي افراد است.
|