|
1- غيبت در مقابل ظهور است نه حضور. امام زمان(عج) غايبند به اين معنى كه در ميان مردم آشكار و شناختنى نيست نه اين كه حاضر نيستند. امام(ع) در دوران غيبت در ميان مردم حاضرند و مردم از ثمرات وجودى ايشان بهرهمند و منتفع هستند اما ايشان را نمىشناسند. به تعبير روايات «مردم در زمان غيبت از امام بهرهمند مىشوند همانند بهرهبردن از خورشيد آن هنگامى كه در پس ابرها نهان است»، (بحارالانوار، ج 53، ص 181).
2- غيبت و عدم ظهور ايشان در عين فلسفه و حكمتى كه در آن است، منشأ و سبب محروم شدن ما از بسيارى از آثار و نعمتهايى است كه در صورت ظهور حضرت، از آن بهرهمند مىشديم. يعنى مردم در دوران غيبت از آن دسته آثار حضرت كه متوقف بر ظهور ايشان است، محرومند. مانند بهرهمند شدن از حكومت عدالتگستر جهانى، و ايجاد مدينيه فاضلهاى كه علم و فضيلت و كرامتهاى انسانى در آن به اوج شكوفايى مىرسد.
3- نتيجه دو مطلب فوق اين است كه: در دوران غيبت، انتفاع مردم از امام و ثمرات وجودى ايشان تا حدى است كه با غيبت ايشان منافاتى نداشته باشد. خورشيد پنهان در پشت ابرها، هر چند ظلمت شب را مىدرد و آثار وجودى زيادى مىگذارد، اما به هر حال در پس ابرها نهان و برخى ديگر از آثار وجودىاش به عرصه ظهور نمىرسد. امام(ع) در عصر غيبت منشأ آثار زيادى هستند اما آثارى كه در عين غايب بودن ممكن است صادر شود آثارى كه منافات با غايب بودن ايشان و متوقف بر ظهور باشد، مترتب نمىگردد.
4- امر به معروف و نهى از منكر داراى شرايط و مراتبى است كه در يك تقسيم كلى به دو مرحله زبانى و عملى تقسيم مىشود كه هر يك به نوبه خود، داراى مراتبى است. طبق نتيجهاى كه در بند 3 بيان شد، امر به معروف و نهى از منكر امام زمان، به شكلى كه منافات با غيبت داشته باشد، از آن دسته از آثار وجودى ايشان خواهد بود كه در عصر غيبت از آن محروميم. مانند مراتبى از امر به معروف و نهى از منكر عملى كه اقدام براى سركوب كردن طواغيت و برانداختن حكومت ظالمان و برپا داشتن عدالت را مىطلبد.
نهضت امام حسين(ع) نمونهاى از مصاديق مرتبه عملى امر به معروف و نهى از منكر است.
اما امر به معروف و نهى از منكر به صورتى كه با غيبت ايشان سازگار باشد مانند برخى از مراتب زبانى، امرى ممكن است. مثلاً ممكن است امام زمان(عج) با زبان نرم و بيان دلنشين خود در چهره يك فرد عادى برخى را به معروف هدايت كنند و يا از منكر بازدارند. اما اين امرى ممكن است نه لازم، يعنى لازم نيست كه هر انسانى در هر كجاى عالم منكرى انجام مىدهد، امام زمان او را از منكر باز دارند و يا اگر معروف ترك مىكند به آن امر كنند.
|