|
چنان كه گذشت، تنها روش توسل، عزادارى نيست. بله عزادارى به شكل اظهار حزن و اندوه از مصيبتهاى وارده به اولياى الهى، يكى از روشهاى توسّل به آنان است، امّا بايد اعتراف كرد كه در برخى موارد و به ويژه در بعضى از مكانها، اين مراسم و اعمال با پيرايههاى نادرست- كه برآمده از فرهنگهاى بومى و سنتى است- آلوده و همراه شده است كه بايد از آنها دورى كرد.
اما راجع به زمان پيدايش مراسم عزادارى و نوحهخوانى، گفتنى است هر انسانى كه عزيز و محبوبش را از دست مىدهد، در فراق او و حزن از دست دادن وى، غمگين شده و گريه مىكند و به پاس احترام و بزرگداشت ياد او، مراسمى بر پا مىكند و اين امر طبيعى و كاملاً درست و مطابق با فطرت و ابعاد روحى و روانى نهفته در انسانها است. ما نيز به پاس احترام و زنده كردن ياد و مكتب اولياى الهى، مراسم عزادارى برگزار مىكنيم. در حقيقت هدف زنده كردن ياد و نام و مكتب آنان و پيروى از ايشان است. به همين جهت ائمه معصومين (ع) بر زنده كردن قيام امام حسين و بر پا كردن مراسم عزادارى تأكيد كرده و از ثواب گريه بر آن حضرت سخن گفتهاند. اين گريه بايد ناشى از معرفت، احيا كننده مكتب امام حسين، بيان مناقب اهل بيت و همراه با درس گرفتن و تربيت شدن شخص سوگوار باشد. بنابراين، پرداختن به يك سرى امور ظاهرى در مراسم عزادارى- كه به دور از هدف اصلى قيام امام حسين (ع) است- انحرافى بزرگ محسوب مىشود. بايد مجالس عزادارى و نوحهخوانى، خالى از حركات و پيرايههاى نادرست و به گونهاى باشد كه هدف اين مراسم- كه احياى دين و احياى مكتب اولياى الهى است- تأمين شود.
در مورد فلسفه مراسم عزادارى به ويژه براى امام حسين (ع) توجه شما را به چند نكته جلب مىكنيم: مراسم عزادارى، به ويژه براى حضرت سيدالشهدا كه از افضل قربات است و در طول تاريخ داراى اثر مفيد و ارزشمندى بوده از جمله: 1- احيا و زنده داشتن نهضت عاشورا موجب زنده نگهداشتن و ترويج دائمى مكتب قيام و انقلاب در برابر طاغوتهاست و تربيت كننده و پرورش دهندهروح حماسه و ايثار است.
2- عزادارى نوعى پيوند محكم عاطفى با مظلوم انقلابگر و اعتراض به ستمگر است و به تعبير استاد مطهرى: «گريه بر شهيد شركت در حماسه اوست».
3- عزادارى براى اهل بيت موجب احياى ياد و نام آنها و در كنار آن فرهنگ و مكتب وهدف آنان است. به عبارت ديگر در شكل يك پيوند روحى راه آنان به جامعه الهام گشته و پيوستگى پايدارى بين پيروان مكتب و رهبران آن برقرار مىسازد و ديگر گذشت قرون و اعصار نمىتواند بين آنها جدايى افكند. همين مساله موجب نفوذ ناپذيرى امت از تاثيرات و انحرافات دشمنان مىگردد و مكتب را همچنان سالم نگه مىدارد و تحريفات و اعوجاجات را به حداقل مىرساند. از همينرو است كه استعمارگران براى نابودى ملل اسلامى مىكوشند رابطه آنان را با تاريخ پر افتخار صدر اسلام قطع نمايند تا با ايجاد اين خلاء زمينه القاى فرهنگ خود را فراهم آورند. اينها از آثار اجتماعى عزادارى است و آثار روانى و تربيتى ديگرى نيز دارد.
در زمينه تاريخچه و فلسفه عزادارى براى اولياى الهى ر. ك: 1. فلسفه شهادت و عزادارى حسين (علیه السلام)، علامه شرفالدين.
2. تاريخچه عزادارى حسين (ع)، صالحى شهرستانى.
3. فرهنگ عاشورا، جواد محدثى.
|